Μαραθωνίου το έπος (Μέρος 2ο)

Μαραθωνίου το ανάγνωσμα συνέχεια. Και κανένα ολυμπιακό άθλημα δεν λειτούργησε με την εγκαρδιότητα αυτού του αρχαιότατου αθλήματος. Το υπεράνθρωπο της προσπάθειας, η επίπονη διαδοχή στον κόσμο να το ζει δίπλα του, η στωικότητα των αθλητών θεώνουν τον μύθο του. Και πάνω απ’ όλα η συμμετοχή δεκάδων χιλιάδων ερωτευμένων με τον μύθο του, τον κάνει το κορυφαίο των αγωνισμάτων.

Ο συγκλονιστικότερος Μαραθώνιος στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων διεξήχθη το 1908 στο Λονδίνο μαζί με το δράμα του Ιταλού Dorando Pietri. Η 24η Ιουλίου, ημέρα διεξαγωγής του επίπονου αγωνίσματος, ήταν εξαιρετικά ζεστή σε αντίθεση με τις προηγούμενες των Αγώνων κατά τις οποίες έβρεχε συνεχώς. Η διαδρομή του Μαραθωνίου είχε αφετηρία το κάστρο του Winsdor, διερχόταν από το Stoke Poges και το Wormwood Scrubs και κατέληγε στο στάδιο Shepherds Bush, καλύπτοντας μια απόσταση 26 μιλίων και 385 γιαρδών, δηλαδή 42 χλμ. και 195 μ., ίση με αυτή του Μαραθωνίου δρόμου της Αθήνας, η οποία καθιερώθηκε από τότε ως επίσημη. Οι δρόμοι του Λονδίνου είχαν κατακλυστεί από 2.000.000 θεατές οι οποίοι παρακολουθούσαν με αγωνία τον αγώνα, στον οποίον έλαβαν μέρος 75 αθλητές.

Οι άγγλοι µαραθωνοδρόµοι, αν και προηγήθηκαν στην αρχή του αγώνα, γρήγορα εξαντλήθηκαν και έχασαν κάθε ελπίδα για να κατακτήσουν τη νίκη, όπως συνέβη και με άλλους αθλητές. Από το μέσον της διαδρομής ξεχώρισαν ο φημισμένος Νοτιοαφρικανός Charles Hefferon και ο 22χρονος καλοκάγαθος ιταλός αρτοζαχαροπλάστης από το Carpi του Reggio (και όχι από τη νήσο Kapri, όπως αναφέρουν αρκετές πηγές) Dorando Pietri, ενώ οι αμερικανοί δρομείς είχαν μείνει αρκετά πίσω. Στη συνέχεια ο Hefferon επιταχύνοντας ξέφυγε 4′ από τον Pietri, όμως ένα ποτήρι σαμπάνια που του προσφέρθηκε από έναν θεατή τον έκανε να νιώσει δυσφορία και εξάντληση, κατάσταση η οποία επιδεινώθηκε από τα φιλικά χτυπήματα στην πλάτη που του έδιναν οι θεατές για να τον ενθαρρύνουν.

Ο Pietri, τρέχοντας σε όλη τη διαδρομή με ένα πανί στο κεφάλι, λόγω της αφόρητης ζέστης, και ένα μπουκαλάκι ξίδι στο χέρι, για να τον κρατά σε εγρήγορση, 4 χιλιόμετρα πριν από την είσοδο του σταδίου κατέφθασε τον κατάκοπο Νοτιοαφρικανό και τον προσπέρασε. Νομίζοντας όμως ότι υπολείπονται μόνο δύο χιλιόμετρα για τον τερματισμό, επιτάχυνε πολύ τον ρυθμό του με συνέπεια να εξαντληθεί. Μπαίνοντας στο κατάμεστο στάδιο υπό τις ενθουσιώδεις ιαχές των θεατών, προφανώς ζαλισμένος από την κούραση, πήρε αντίθετη κατεύθυνση από αυτήν του τερματισμού και χρειάστηκε η παρέμβαση των κριτών για να επιστρέψει στη σωστή, έχοντας όμως χάσει πολύτιμο χρόνο και δυνάμεις. Παραπαίοντας κατευθύνθηκε στο τέρμα με την αντοχή του να τον προδίδει.

Εξαντληµένος και χωρίς να έχει απόλυτα τις αισθήσεις του έπεσε πέντε φορές στον στίβο και ξανασηκώθηκε. Οι θεατές παρακολουθούσαν με αγωνία παρακινώντας τους κριτές να τον βοηθήσουν. Τη στιγμή που ο νεαρός Ιταλός βρισκόταν πεσμένος λιγότερο από εκατό μέτρα από τη γραμμή του τερματισμού εισήλθε στο στάδιο ο Αμερικανός John Hayes. Τότε ένας Αγγλος παρακινημένος από τους θεατές και με τη βοήθεια του αδελφού του Pietri, Ulpiano, σήκωσε τον μισολιπόθυμο μαραθωνοδρόμο και για πενήντα μέτρα τον υποβάσταξε μέχρι να τερματίσει.

Ενώ ο αναίσθητος πλέον Pietri απομακρυνόταν με φορείο και η ιταλική σημαία υψωνόταν στον ιστό του σταδίου, τερμάτισε 30″ πίσω ο Hayes χωρίς να γίνει αντιληπτός από το πλήθος, που είχε μείνει εκστασιασμένο από το δράμα του  Ιταλού, και αμέσως η αμερικανική αποστολή υπέβαλε ένσταση με το αιτιολογικό ότι ο Ιταλός είχε δεχτεί ξένη βοήθεια. Οι θεατές αποδοκίμασαν την ενέργεια θεωρώντας νικητή τον Pietri και φωνάζοντας ρυθμικά το όνομά του. Οι διοργανωτές όμως αναγκάστηκαν να αποδεχθούν την αμερικανική ένσταση και να ακυρώσουν τη νίκη του Ιταλού. Το χρυσό μετάλλιο δόθηκε στον Νεοϋορκέζο ιρλανδικής καταγωγής Hayes, στον οποίο οι εργοδότες του στο κατάστημα Bloomingdale είχαν υποσχεθεί διευθυντική θέση σε περίπτωση νίκης του.

Παρά τον τραγικό αποκλεισμό του ο Pietri έγινε παγκόσμιο σύμβολο της ολυμπιακής ιδέας. Ο ίδιος διαμαρτυρήθηκε για τον αποκλεισμό του υποστηρίζοντας ότι δεν ζήτησε καμία βοήθεια και ότι θα μπορούσε να τερματίσει μόνος του. Για την κοινή γνώμη παρέμεινε νικητής, ενώ την επόμενη μέρα του Μαραθωνίου η βασίλισσα της Μεγάλης Βρετανίας Αλεξάνδρα του απένειμε χρυσό κύπελλο. Ο συγγραφέας του Σέρλοκ Χολμς, ο διάσημος Arthur Konan Doyle, τον ύμνησε με άρθρα του στον αγγλικό Τύπο, ενώ ο Αμερικανός Berling συνέεσε τραγούδι προς τιμήν του.

Ο ιταλός μαραθωνοδρόμος κατόρθωσε να πάρει τη ρεβάνς από τον Hayes στις 25 Νοεμβρίου του ίδιου έτους κερδίζοντάς τον σε αγώνα που έγινε στο Madison Square Garden της Νέας Υόρκης. Το όνομα του Pietri συνδέθηκε με το ολυμπιακό ιδεώδες ως σύμβολο της θέλησης για διάκριση. Στην πατρίδα του θεωρήθηκε εθνικός ήρωας, ενώ για μεγάλο χρονικό διάστημα δεχόταν δεκάδες συγχαρητήριες επιστολές από όλο τον κόσμο και προσκλήσεις για συμμετοχή του σε πολλούς διεθνείς μαραθωνίους.

Η ελληνική αποστολή στο Λονδίνο είχε επικεφαλής τον Ιωάννη Χρυσάφη και σε αυτή συμμετείχαν 20 αθλητές. Στον στίβο έλαβαν μέρος ο Κωστής Τσικλητήρας (μήκος και ύψος άνευ φοράς), ο Νικ. Γεωργαντάς (σφύρα), ο Μιχ. Δώριζας (ακόντιο και δίσκος), ο Νικ. Κουλουμπέρδας (5 μίλια), ο Αν. Κουτουλάκης (Μαραθώνιος), ο Στ. Κουντουριώτης (άλμα επί κοντώ), ο Στ. Δημητρίου (800 μ. και 1.500 μ.), ο Δημ. Μύλλερ (τριπλούν), ο Μιχ. Πασχαλίδης (100 μ.), ο Χαρ. Ζούρας (ακόντιο και σφαίρα), ο Γ. Μπανίκας (άλμα επί κοντώ), ο Γ. Σκουταρίδης (100 μ.), ο Ιωάν. Σαντοριναίος (ποδηλασία) και οι Φρ. Μαυρομάτης, Αν. Μεταξάς, Ματ. Τριανταφυλλίδης, Ιωάν. και Αλ. Θεοφιλάκης, Γ. Ορφανίδης και Δευκ. Ρεδιάδης (στη σκοποβολή). Οι έλληνες αθλητές είχαν σπουδαία παρουσία στους 4ους Ολυμπιακούς, αφού κατέκτησαν τρία αργυρά και ένα χάλκινο μετάλλιο.

Ο Μιχαήλ Δώριζας, που είχε διακριθεί και στη Μεσοολυμπιάδα της Αθήνας το 1906, κατέλαβε τη δεύτερη θέση στον ελεύθερο ακοντισμό, ενώ ο μόλις 19 χρόνων Κωστής Τσικλητήρας κατέκτησε τη δεύτερη θέση τόσο στο ύψος όσο και στο μήκος άνευ φοράς, ηττηθείς μόνο από τον περίφημο Αμερικανό Ewpy. Ο Αναστάσιος Μεταξάς, ο αρχιτέκτονας του Παναθηναϊκού Σταδίου και πολλών ιστορικών οικοδομημάτων της Αθήνας, κατέκτησε την 3η θέση στη σκοποβολή (βολή κατά πήλινων δίσκων με 57 β. και σκοποβολή με πιστόλι ανάμεσα σε 286 αθλητές). Γενικά η ελληνική σκοπευτική ομάδα πήγε θαυμάσια, αφού κατέλαβε την 5η θέση στη σκόπευση με καραμπίνα.

Στην πρώτη εξάδα κατετάγησαν ο Μιχ. Πασχαλίδης (4ος στα 100 μ.), ο Στ. Δημητρίου (4ος στα 1.500 μ.), ο Χαρ. Ζούρας (4ος στον ακοντισμό – παρέλαβε και ειδικό δίπλωμα-έπαινο) και ο Γ. Μπανίκας (6ος στο άλμα επί κοντώ). Τέλος, ο ποδηλάτης Ιωαν. Σαντοριναίος, ενώ προηγείτο στον δρόμο των 20 χλμ. και είχε πολλές ελπίδες να διακριθεί, παρασύρθηκε από άγγλο συναθλητή του, έπεσε και τραυματίσθηκε ελαφρά.