Τα χαρακτικά {LF}του Ρέμπραντ

Είναι ίσως η καλύτερη συλλογή χαρακτικών του Ρέμπραντ που βρίσκεται σε ιδιωτικά χέρια. Περισσότερα από 270 πολλαπλά, ανάμεσά τους μερικά που αποτυπώνουν διάσημα έργα του εκ των κορυφαίων της Χρυσής Εποχής της Ολλανδικής Ζωγραφικής. Ο λόγος για τη συλλογή του Σαμ Τζοσέφοϊτς, μέρος της οποίας βγαίνει σε δημοπρασία στις 7 Δεκεμβρίου από τον οίκο Christie’s σε δύο διαφορετικές πωλήσεις. Ορισμένα από τα 75 χαρακτικά θα διατεθούν στο πρώτο μέρος της δημοπρασίας με έργα των Μεγάλων Δασκάλων και τα υπόλοιπα σε αυτόνομη πώληση που θα περιλαμβάνει αποκλειστικά, σύμφωνα με τον τίτλο της, αριστουργήματα του Ρέμπραντ από τη συγκεκριμένη συλλογή.

Επιχειρηματίας στον χώρο του βιβλίου και της μουσικής ο Σαμ Τζοσέφοϊτς ξεκίνησε την εν λόγω συλλογή εντελώς τυχαία, όταν έπιασε συζήτηση με μια συνεπιβάτιδα του κατά τη διάρκεια μιας πτήσης από το Παρίσι προς τη Γενεύη το 1969. Η άγνωστη του διπλανού καθίσματος ήταν η Ιρα Γκέιλ, αμερικανίδα έμπορος χαρακτικών, η οποία και μέσα στο πρώτο δεκάλεπτο της γνωριμίας τους τού είχε παρουσιάσει ένα ολόκληρο πορτφόλιο με χαρακτικά των Μεγάλων Δασκάλων. Την επόμενη ημέρα έφαγαν μαζί και πριν η Ιρα αποχωρήσει από το σπίτι του Σαμ, του είχε ήδη πουλήσει ένα χαρακτικό του Ρέμπραντ, βάζοντας τα θεμέλια για τη μετέπειτα συλλογή του. Ο Ρέμπραντ ξεκίνησε την ενασχόλησή του με τη χαρακτική σε ηλικία 19 ετών, στη γενέτειρά του, το Λέιντεν, παράγοντας αρχικά έργα μεσαίου μεγέθους και όταν πλέον εγκαταστάθηκε στα 25 του στο Αμστερνταμ είχε ήδη κατακτήσει πλήρως την τεχνική της χαρακτικής. Ανάμεσα στα χαρακτικά του που θα δημοπρατηθούν είναι το μοναδικό που απεικονίζει νεκρή φύση. Πρόκειται για το «Κοχύλι» (1650), στο οποίο απεικονίζεται σε φυσικό μέγεθος το κέλυφος ενός εξωτικού θαλάσσιου σαλιγκαριού, το οποίο – λόγω του απροσδιόριστου σκηνικού και του δραματικού φωτισμού – αποκτά μια παράξενη, σχεδόν απόκοσμη μνημειακότητα. Ενα εξίσου ξεχωριστό έργο είναι η «Αυτοπροσωπογραφία» του (1639) στην οποία εμφανίζεται να έχει ακουμπήσει σε ένα πέτρινο περβάζι. Στο χαρακτικό που εκτιμάται μεταξύ 80.000 και 120.000 στερλινών ο ολλανδός ζωγράφος θέλησε να μιμηθεί το «Πορτρέτο του Μπαλντάσαρ Καστιλιόνε» του Ραφαήλ, έργο που σήμερα βρίσκεται στο Λούβρο. Εξού και απεικονίζει τον εαυτό του με πολυτελές ένδυμα με πτυχώσεις σε πρώτο πλάνο σε αυτή που είναι η μεγαλύτερη από τις 31 αυτοπροσωπογραφίες που δημιούργησε κατά τη διάρκεια της καριέρας του.

Στα ιδιαιτέρως σημαντικά έργα της δημοπρασίας συγκαταλέγονται επίσης «Οι τρεις σταυροί» (1653) με τον Ιησού ανάμεσα στους δύο ληστές, με την ανώτατη εκτίμηση να φτάνει το 1,5 εκατ. στερλίνες καθώς θεωρείται από τους ιστορικούς της τέχνης ως το έργο στο οποίο «ο θάνατος του Χριστού στον σταυρό δεν έχει ποτέ απεικονιστεί με τέτοια ωμή εκφραστική δύναμη». Στην ίδια κατηγορία εντάσσεται και το «Ιδού ο Ανθρωπος» (1655) που έχει την ίδια τιμή εκτίμησης διότι ο Ρέμπραντ δεν επέλεξε μια πανοραμική απόδοση του θέματος, αλλά μια περισσότερο «κινηματογραφική» προσέγγιση, καθώς θέλησε να εστιάσει στα κεντρικά πρόσωπα καθιστώντας τον θεατή κατά κάποιον τρόπο παρόντα στη σκηνή.