Ιδεολογική ταυτότητα στην εποχή της μεταπολιτικής

Η ιδεολογική τοποθέτηση του κάθε εκλογέα αποτελούσε και συνεχίζει να συνιστά ένα από τα βασικότερα κριτήρια επιλογής της κομματικής τοποθέτησης. Για να το περιγράψουμε σχηματικά ο κάθε πολίτης – εκλογέας τοποθετείται νοητικά σε μία από τις μεγάλες ιδεολογικές δεξαμενές, Αριστερά – Κέντρο – Δεξιά, και στη συνέχεια προχωρά στην κομματική επιλογή, στον πολιτικό φορέα δηλαδή που θα επιλέξει να ψηφίσει σε κάθε εκλογική αναμέτρηση. Ως επί το πλείστον λοιπόν η ιδεολογική ταύτιση προηγείται της κομματικής, είναι πιο σταθερή, με μεγαλύτερη διαχρονικότητα και δεν εμφανίζει συγκυριακά χαρακτηριστικά όπως η κομματική ψήφος. Η συγκεκριμένη συλλογιστική ωστόσο είναι αλήθεια ότι έχει υποχωρήσει σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες υπό το βάρος της αποϊδεολογικοποίησης και υποχώρησης  των κομματικών στεγανών που είναι πλέον ευδιάκριτα και στην ελληνική κοινωνία ειδικά μετά τη διπλή εκλογική αναμέτρηση του 2012.
Παρόλη την υποχώρηση όμως και την αποευθυγράμμιση της κομματικής ψήφου τα πολιτικά κόμματα παραμένουν φορείς μιας λίγο ως πολύ συγκεκριμένης ιδεολογικής κατεύθυνσης που αποτελεί στην ουσία τον οδηγό και την πυξίδα των πολιτικών που είτε προτείνουν όταν βρίσκονται στην αντιπολίτευση είτε  εφαρμόζουν όταν βρίσκονται στην κυβέρνηση.
Είναι γεγονός ότι ο σημερινός πρωθυπουργός Κυρ. Μητσοτάκης τόσο κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας όσο και τους πρώτους μήνες της δεύτερης δεν έχει διστάσει να χρησιμοποιήσει πρακτικές και εργαλεία άλλων ιδεολογικών χώρων όταν έκρινε ότι το απαιτούσαν οι περιστάσεις. Ειδικά κατά την περίοδο του κορωνοϊού αλλά και στη συνέχεια με το ξέσπασμα της ενεργειακής κρίσης στην Ευρώπη ανέσυρε πρακτικές κρατικού παρεμβατισμού που απέχουν από το φιλελεύθερο οπλοστάσιο για την αντιμετώπιση κρίσεων. Αυτή η προσέγγιση τόνωσε το  προφίλ της αποτελεσματικότητας και του προσέδωσε τα χαρακτηριστικά ενός ρεαλιστή πολιτικού που κινείται πέρα από ιδεολογικές αγκυλώσεις και περιχαρακώσεις. Οι πολιτικές αυτές έγιναν δέκτες τόσο στο εκλογικό σώμα της ΝΔ αλλά και σε άλλους χώρους περί του Κέντρου, στο οποίο ο σημερινός πρωθυπουργός όπως δείχνουν όλες οι μετρήσεις συνεχίζει να παραμένει κυρίαρχος.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι ο βασικός πυρήνας των ψηφοφόρων της Νέας Δημοκρατίας μετακινήθηκε προς τα αριστερά ούτε ότι η σημερινή κυβερνητική παράταξη έπαψε να είναι ένα συντηρητικό κόμμα στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού πολιτικού οικοσυστήματος.
Με βάση τα δεδομένα της πρόσφατης δημοσκόπησης εξόδου των εθνικών εκλογών του Μαΐου το μεγαλύτερο ποσοστό όσων ψήφισαν τη ΝΔ αυτοτοποθετούνται στην ιδεολογική  κλίμακα ως δεξιοί σε ποσοστό 36%. Ακολουθούν με 22,6% όσοι δηλώνουν κεντροδεξιοί και με 15,5% όσοι  καταχωρούνται ως κεντρώοι.

Επομένως περισσότερο από το ένα τρίτο των πρόσφατων ψηφοφόρων της Νέας Δημοκρατίας εμφανίζονται ως δεξιοί με ό,τι αυτό συνεπάγεται ο συγκεκριμένος όρος στη χώρα μας. Και αυτό που περιγράφει η ταμπέλα δεξιός στην Ελλάδα είναι ο συντηρητικός ψηφοφόρος κυρίως ως προς κάποια μεγάλα κοινωνικά θέματα και όχι τόσο ως προς την αποδοχή και υιοθέτηση φιλελεύθερων οικονομικών θέσεων.

Η ανάδειξη ζητημάτων όπως ο γάμος των ομόφυλων ζευγαριών και η δυνατότητα τεκνοθεσίας συνεχίζουν να ενοχλούν το δεξιό ακροατήριο της ΝΔ το οποίο θεωρεί τις συγκεκριμένες πολιτικές ξένες ως  προς τις αρχές της παράταξης. Πιστεύουν ότι αλλοιώνουν τη φυσιογνωμία της και στέκονται ιδιαιτέρως επικριτικά απέναντί τους.
Πρόκειται ωστόσο για θέματα χαμηλότερης πολιτικής εμβέλειας που μπορεί να δημιουργούν μία συναισθηματική απόσταση με την ηγεσία, δεν δημιουργούν ωστόσο την ικανή συνθήκη για μία εκλογική μετατόπιση αφού δεν ιεραρχούνται από τους ψηφοφόρους ως τα καθοριστικότερα για την τελική  επιλογή.

O Αντώνης Παπαργύρης είναι διευθυντής ερευνών στην GPO