Μπορεί να κερδίσει αύριο ο «Τραμπ της Αργεντινής» τις εκλογές;

Μερικές φορές οι αριθμοί τα λένε όλα. Οπως ανακοίνωσε τη Δευτέρα το ινστιτούτο στατιστικής της Αργεντινής, ο πληθωρισμός στη χώρα άγγιξε τον Οκτώβριο το 142,7% σε ετήσια βάση, έναντι 138,3% τον Σεπτέμβριο, υψηλό 32 ετών. Αναλυτές αναθεώρησαν την πρόβλεψή τους για τον πληθωρισμό όλη τη χρονιά στο 185%, από 180,7%. Στα περισσότερα καταστήματα και εστιατόρια, οι τιμές είναι γραμμένες πάνω σε αυτοκόλλητα που αντικαθίστανται, ενημερωμένα, τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα. Το πέσο βρίσκεται επισήμως σε ισοτιμία 365:1 έναντι του δολαρίου, η χώρα διαθέτει όμως συνολικά 15 συναλλαγματικές ισοτιμίες, κι εκείνη που χρησιμοποιείται συνηθέστερα είναι το 1.000 προς 1. Στο μεταξύ, τέσσερις στους δέκα Αργεντινούς ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Αυτά αρκούν για να καταλάβει κανείς γιατί έχει (αρκετές) πιθανότητες να κερδίσει αύριο τον δεύτερο προεδρικό γύρο, με όπλο τον «αντισυστημισμό» και το «θα-τα-αλλάξω-όλα», ένας αλλοπρόσαλλος ακροδεξιός οικονομολόγος που θαυμάζει τον Τραμπ και τον Μπολσονάρο και παθαίνει ανεξέλεγκτες κρίσεις οργής στο άκουσμα και μόνο του ονόματος του (άγγλου φιλοσόφου και οικονομολόγου του 20ού αιώνα) Τζον Μέιναρντ Κέινς.

Ο 53χρονος Χαβιέρ Μίλεϊ δεν έχει ουσιαστικά καμία πολιτική ή διοικητική εμπειρία: είναι βουλευτής εδώ και λιγότερο από δύο χρόνια. Μέχρι τον πρώτο προεδρικό γύρο, ωστόσο, στις 22 Οκτωβρίου, θεωρούνταν το αδιαφιλονίκητο φαβορί. Γιατί απέναντί του έχει τον κεντρώο περονιστή Σέρχιο Μάσα, υπουργό Οικονομίας τους τελευταίους 16 μήνες. Οι περονιστές έχουν κρατήσει τα ηνία της χώρας τα 16 από τα 20 τελευταία χρόνια. Το 81% των πολιτών αποδοκιμάζει τα πεπραγμένα της απερχόμενης κυβέρνησης. Και παρότι ο Μάσα έχει πάρει τις αποστάσεις του από τον τρόπο που κυβερνήθηκε η Αργεντινή από το 2019 μέχρι την ένταξή του στο κυβερνητικό σχήμα, ο ίδιος δεν κατάφερε να φρενάρει ούτε τον δείκτη του πληθωρισμού, που είχε κλείσει στο 94,8% το 2022, ούτε τη συνεχιζόμενη υποτίμηση του πέσο. «Αυτό που μου αρέσει στις προτάσεις του Μίλεϊ», λέει στην «Guardian» ο 41χρονος Μάρκος Καγιόρντα, εργαζόμενος στον τομέα του ψηφιακού μάρκετινγκ, «είναι πως διαφέρουν από τις οικονομικές πολιτικές που είχαμε τα τελευταία 20 χρόνια και που έχουν καταλήξει σε ντροπιαστικά επίπεδα φτώχειας, περιθωριοποίησης και πληθωρισμού. Το γεγονός ότι προτείνει κάτι διαφορετικό μού είναι αρκετό για να τον ακολουθήσω».

Το «διαφορετικό» που προτείνει ο Μίλεϊ είναι να κλείσει την Κεντρική Τράπεζα της Αργεντινής, να αντικαταστήσει το πέσο με το δολάριο, να περάσει από «αλυσοπρίονο» τις δημόσιες δαπάνες και να ιδιωτικοποιήσει το συνταξιοδοτικό σύστημα. Εχει χαρακτηρίσει επανειλημμένως τους φόρους «κλοπή» και τα προγράμματα «κοινωνικής δικαιοσύνης» που χρηματοδοτούν ως «παραλογισμό». «Το κράτος εφευρέθηκε από τον διάβολο, το σύστημα του Θεού είναι η ελεύθερη αγορά», λέει. Ο ίδιος περιγράφεται ως «αναρχοκαπιταλιστής», το αλλοπρόσαλλο, επιθετικό στυλ του ωστόσο μοιάζει να τρόμαξε αρκετούς ψηφοφόρους ώστε να έλθει τελικά στον πρώτο προεδρικό γύρο δεύτερος, με 29,98% έναντι 36,5% υπέρ του 51χρονου Μάσα, που έχει δεσμευτεί να συγκροτήσει κυβέρνηση εθνικής ενότητας, να επιδιώξει τη συναίνεση, να αναδιαπραγματευτεί το χρέος της Αργεντινής (το υψηλότερο στον κόσμο) με το ΔΝΤ, να προωθήσει αύξηση των εξαγωγών και χαμηλότερους φόρους για τις επιχειρήσεις, να προστατεύσει τις συντάξεις και να διατηρήσει τα δίχτυα κοινωνικής προστασίας. Μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου, ομάδα 100 επιφανών οικονομολόγων από ολόκληρο τον κόσμο, ανάμεσά τους ο Γάλλος Τομά Πικετί και η Ινδή Τζαγιάτι Γκος, προειδοποίησαν πως τα σχέδια του Μίλεϊ θα προκαλέσουν ακόμα μεγαλύτερη οικονομική «καταστροφή». Σε άλλη ανοιχτή επιστολή, τα μέλη της κολεκτίβας «Ανυπάκουες Ιστορίες», όλα τους παιδιά καταδικασμένων αξιωματούχων της χούντας γεμάτα φρίκη για τα εγκλήματα των πατεράδων τους, προειδοποίησαν τους συμπατριώτες τους πως αν εκλεγεί ο Μίλεϊ «η δημοκρατία που μας κόστισε τόσο πολύ αίμα, ιδρώτα και δάκρυα κινδυνεύει». Παρ’ όλα αυτά, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ασφάλεια το αποτέλεσμα της αυριανής κάλπης. Το μόνο βέβαιο είναι πως πρόκειται για τις πιο κρίσιμες προεδρικές εκλογές της Αργεντινής απ’ όταν επέστρεψε η δημοκρατία στη χώρα, το 1983.