Η ανοιχτή πινακοθήκη της Ελευσίνας

Σε ποια γειτονιά της Ελευσίνας ο Σούπερμαν κρατάει φωτόσπαθο; Πού βρίσκεται το πάρκο για σκέιτερ που ζηλεύει ακόμη και η σουηδική Ουψάλα; Πλάι σε ποιο ερειπωμένο κτίριο έχει βρει μόνιμο καταφύγιο το μεταλλικό κήτος που αναδύθηκε από τον βυθό της θάλασσας τον περασμένο Φεβρουάριο, σημαίνοντας την έναρξη των εκδηλώσεων της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας; Και ποιο ίχνος στο παραλιακό μέτωπο συνδέεται με το μοναδικό ελευσίνιο ανεξάρτητο φεμινιστικό περιοδικό «Γυναικείοι Ψίθυροι»;

Οι απαντήσεις βρίσκονται διάσπαρτες σε δρόμους και πλατείες, σε τοίχους και εγκαταλελειμμένα κτίρια, σε προβλήτες και σε κήπους. Από τον συνοικισμό των ελληνορώσων έως τη θάλασσα όπου είναι τοποθετημένα μόνιμα 18 έργα τα οποία υπογράφουν ανερχόμενοι και καταξιωμένοι καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Εργα που διεκδίκησαν μια θέση στον δημόσιο χώρο σε μια πόλη που «όταν πήρε τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας δεν διέθετε καμία υποδοχή κλειστού χώρου», όπως τονίζει ο γενικός καλλιτεχνικός διευθυντής της 2023 Ελευσίνας Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, Μιχαήλ Μαρμαρινός, μετρώντας αντίστροφα για την τελετή λήξης της διοργάνωσης που έχει προγραμματιστεί για το τριήμερο 15 έως 17 Δεκεμβρίου, ενώ θεσμικά η διοργάνωση ρίχνει αυλαία τον Απρίλιο του 2024.

Υλικά και άυλα τα έργα τέχνης επιχειρούν να ενώσουν την άνω πόλη με το θαλάσσιο μέτωπο, να εξομαλύνουν τη συγκρουσιακή σχέση ανάμεσα στον τοπικό δήμο και τον Οργανισμό Λιμένος Ελευσίνας και να μεταμορφώσουν τον δημόσιο χώρο σε μια ανοιχτή πινακοθήκη, σύμφωνα με τον Μιχαήλ Μαρμαρινό. Εργα που έχουν ως πρώτη ύλη το ξύλο ή το μέταλλο, το φως ή τη γραφή, καταγεγραμμένα όλα πάνω σε έναν χάρτη, προσκαλούν τον επισκέπτη να τα ανακαλύψει και μαζί τους να ανακαλύψει και διαφορετικές γωνιές της πόλης.

Εικαστικός περίπατος

Στον χθεσινό μας περίπατο στην πόλη – τόπο συνάντησης της Δήμητρας, της Περσεφόνης και του Πλούτωνα –  εντοπίσαμε ίχνη χαραγμένα στην ξύλινη προβλήτα από τις προσωπικές ιστορίες των νέων της Ελευσίνας, στην εγκατάσταση του Τίμοθι Λασκαράτου. «Γνωρίσαμε» τις μεταλλικές «σκιές» τριών γυναικών καθισμένων σε ένα παγκάκι, στο γλυπτό της Πέγκυς Ζάλη: είναι οι εκδότριες του φεμινιστικού περιοδικού «Γυναικείοι Ψίθυροι».

Αναζητήσαμε τα φωτεινά δαχτυλίδια σε πλατείες και ανάμεσα σε ερείπια, της Ελευθερίας Ντεκώ, και ανακαλύψαμε το πάρκο για σκέιτερ και το γήπεδο για κρίκετ από το «κατάστρωμα» της ξύλινης κιβωτού που έστησαν οι Time Circus ολοκληρώνοντας την πεζοπορία τους από την Αμβέρσα στην Ελευσίνα.

Περπατήσαμε στον νεοαποκτηθέντα Μυθολογικό Κήπο με τα 32 φυτά και δέντρα και τις πολλές πεταλούδες, πλάι στο εργοστάσιο Ιρις, που δημιουργήθηκε από τη βοτανολογική έρευνα των Πέτερ και Τίλμαν Πρέτσερ. Και συναντήσαμε στην ίδια γειτονιά ένα παλιό γκραφίτι με τον Σούπερμαν να έχει προσφάτως εξοπλιστεί με ένα φωτόσπαθο ως μέρος της φωτεινής τοιχογραφίας που υπογράφει η ομάδα εικαστικού φωτισμού Beforelight.

Πριν ολοκληρώσουμε αυτή τη βόλτα – που έχει ακόμη πολλές στάσεις – συναντήσαμε στο πάρκινγκ του παλαιού ελαιουργείου έναν παλιό γνώριμο: το κήτος του Μυστηρίου 0, που αναδύθηκε από τη θάλασσα κατά την τελετή έναρξης. Λευκό και διάτρητο, έχει αράξει δίπλα στα μισογκρεμισμένα κτίρια που θα δώσουν τη θέση τους στο νέο αρχαιολογικό μουσείο της Ελευσίνας τείνοντας τη σκυτάλη σε ένα άλλο μυστηριώδες πλάσμα που θα καταδυθεί στην τελετή λήξης.