«Χρυσή» Εξάρχου 30 χρόνια μετά τον Γκορίτσα

Ενα ακόμη Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης έφτασε στο τέλος του, με την αυλαία να πέφτει το βράδυ της Κυριακής στην αίθουσα Ολύμπιον της Πλατείας Αριστοτέλους, όπου σε πρώτη πανελλήνια προβολή παίχθηκε η φινλανδική ταινία «Πεσμένα φύλλα» του Ακι Καουρισμάκι που αργότερα θα διανεμηθεί και στις αίθουσες. Η τελετή ήταν σύντομη και χωρίς την ανακοίνωση βραβείων, ως είθισται, αφού τα βραβεία είχαν ήδη ανακοινωθεί, με συνοπτικές διαδικασίες, το μεσημέρι της ίδιας μέρας στο Λιμάνι Θεσσαλονίκης.

«Καθώς το σινεμά όλο αλλάζει, το Φεστιβάλ άλλαξε φέτος και τον τρόπο που δίνει τα βραβεία του, πραγματοποιώντας την απονομή στην Αποθήκη Γ’, στο φως της ημέρας και με μια πιο παρεΐστικη διάθεση», αναφέρει σε ανακοίνωσή του το ΦΚΘ. Σύμφωνοι, όμως οι λόγοι δεν ήταν μόνον εκείνοι της «παρεΐστικης διάθεσης» αλλά και οι καθαρά πρακτικοί: πενήντα τρία (53!) συνολικά βραβεία απονεμήθηκαν το μεσημέρι της Κυριακής στην Αποθήκη Γ’ του Λιμανιού Θεσσαλονίκης, οπότε καταλαβαίνει κανείς ότι αυτά τα βραβεία θα ήταν αδύνατον να απονεμηθούν στην τελετή λήξης της διοργάνωσης, διότι αν αυτό γινόταν, η τελετή θα τελείωνε τα χαράματα της Δευτέρας.

Ελληνικό χρώμα στο διεθνές τμήμα

Σε ό,τι πάντως αφορά τα βραβεία, μεγάλος θριαμβευτής του 64ου ΦΚΘ είναι μια ελληνική ταινία με ξένο τίτλο, το «Animal» της Σοφίας Εξάρχου, που απέσπασε τον Χρυσό Αλέξανδρο καλύτερης ταινίας του διαγωνιστικού τμήματος. Οι λέξεις «μεγάλος θριαμβευτής» δεν χρησιμοποιούνται τυχαία. Από τότε που το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης διεθνοποιήθηκε το 1992, το ελληνικό σινεμά σπανίως βραβεύεται στον τόπο του. Μόνο μία ταινία, το «Απ’ το χιόνι» του Σωτήρη Γκορίτσα, έχει χαρεί μέχρι σήμερα τη βράβευση με τον Χρυσό Αλέξανδρο, κάτι που έγινε το… 1993.

Το ήδη διακεκριμένο στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο «Animal», που είναι συμπαραγωγή Ελλάδας / Αυστρίας / Ρουμανίας / Κύπρου και Βουλγαρίας, κέρδισε επίσης το βραβείο καλύτερης γυναικείας ερμηνείας για τη Δήμητρα Βλαγκοπούλου – εξ ημισείας με την Τζοάνα Αρνοου της αμερικανικής ταινίας «Η αίσθηση πως έχει περάσει πια η ώρα για να γίνει κάτι» της ιδίας που κέρδισε και τον Αργυρό Αλέξανδρο – Βραβείο Σκηνοθεσίας.

Αλλη μία ελληνική παρουσία στα βραβεία του διεθνούς διαγωνιστικού είναι του ηθοποιού Κώστα Κορωναίου που κέρδισε το βραβείο ανδρικής ερμηνείας έχοντας υποδυθεί τον ήρωα του τίτλου του παράξενου ερωτικού – ψυχολογικού δράματος του Στέργιου Πάσχου «Ο τελευταίος ταξιτζής». Οσο για το βραβείο σεναρίου στο ίδιο τμήμα, αυτό δόθηκε στα «Χαμένα αγόρια» του Ζενό Γκρατόν, συμπαραγωγή Γαλλίας – Βελγίου.

Στις βραβεύσεις του τμήματος Meet the Neighbors+ κυριάρχησαν η Γαλλία και η Ισπανία με τις ταινίες «Àma Gloria» της Μαρί Αματσουκελί (Βραβείο Καλύτερης Ταινίας – Χρυσός Αλέξανδρος «Μισέλ Δημόπουλος») και «Σημειώσεις ενός καλοκαιριού» του Ντιέγκο Γιορέντε (Βραβείο Σκηνοθεσίας – Αργυρός Αλέξανδρος). Στο τμήμα Film Forward ο Χρυσός Αλέξανδρος δόθηκε στην ισπανική ταινία «Σαμσάρα» σε σκηνοθεσία Λόις Πατίνιο και τον Αργυρό Αλέξανδρο σκηνοθεσίας μοιράστηκαν η Αμερικανίδα Ρέιβεν Τζάκσον για την ταινία «Ολοι οι χωματόδρομοι έχουν γεύση από αλάτι» και ο Αργεντινός Εντουάρντο Γουίλιαμς για τη διεθνή συμπαραγωγή «Η αυγή του ανθρώπου 3».

Τα βραβεία της «Φόνισσας»

Αν το ελληνικό στοιχείο φάνηκε να επικρατεί στις βραβεύσεις του διεθνούς διαγωνιστικού τμήματος, το ίδιο δεν μπορείς να πεις ότι συνέβη στις βραβεύσεις των τμημάτων Meet the Neighbors+ και Film Forward. Εκεί μόνον η «Φόνισσα» της Εύας Νάθενα που διαγωνιζόταν στο τμήμα Meet the Neighbors+ κατάφερε να κερδίσει ένα βραβείο, το καλλιτεχνικής επίτευξης. Ωστόσο, θα πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι η ίδια ταινία, μια μεταφορά του λογοτεχνικού αριστουργήματος του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, κέρδισε αρκετά «παράπλευρα» βραβεία εκτός των επίσημων του Φεστιβάλ. Αναλυτικότερα, η «Φόνισσα» κέρδισε το Βραβείο FIPRESCI (Διεθνής Ενωση Κινηματογραφικών Κριτικών) για ελληνική ταινία που πραγματοποιεί πρεμιέρα στο Φεστιβάλ, το πρώτο βραβείο της ΕΡΤ (αξίας 3.000 ευρώ), το Βραβείο του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου σε πρωτοεμφανιζόμενο σκηνοθέτη ή πρωτοεμφανιζόμενη σκηνοθέτρια (αξίας 5.000 ευρώ), το Βραβείο ΦΙΝΟΣ ΦΙΛΜ και το Βραβείο Κοινού FISCHER για ταινία του διαγωνιστικού τμήματος Meet the Neighbors+. Καθόλου άσχημη αρχή της θαυμάσιας αυτής ταινίας που έχει τη δυναμική για να «φέρει» κόσμο, εμπορικά, στις αίθουσες όπου ανοίγει στις 30/11.

Αλλες ελληνικές ή σχετικές με την Ελλάδα ταινίες που βραβεύθηκαν «παραπλεύρως» είναι το «Fingernails» του Χρήστου Νίκου που προβάλλεται ήδη στις αίθουσες (βραβείο «Ανθρώπινες αξίες» της Βουλής των Ελλήνων), το «Πολύδροσο» του Αλέξανδρου Βούλγαρη (Βραβείο Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου) και το «Καλοκαίρι της Κάρμεν» του Ζαχαρία Μαυροειδή που κέρδισε το βραβείο νεότητας φοιτητών Πανεπιστημίων Θεσσαλονίκης, το Βραβείο Κοινού FISCHER Ελληνικής Ταινίας – «Μιχάλης Κακογιάννης» και το Βραβείο Mermaid που απονέμεται στην καλύτερη ταινία ΛΟΑΤΚΙ+ θεματικής του επίσημου προγράμματος του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

Και μία πρόταση

Κλείνοντας, θα επιστρέψουμε λίγο στα δρώμενα της χθεσινής μέρας: ένα κινηματογραφικό φεστιβάλ υφίσταται για να δίνει τον πρώτο λόγο στις ταινίες, και οι βραβεύσεις των ταινιών δεν είχαν ιδιαίτερη προβολή το βράδυ της τελετής λήξης. Επομένως μια ιδέα θα ήταν η απονομή των βραβείων να μοιραστεί και το Φεστιβάλ να κλείνει κανονικά στην τελετή λήξης με την απονομή των βραβείων των διαγωνιστικών τμημάτων του, αν όχι όλων, τουλάχιστον εκείνων του διεθνούς διαγωνιστικού τμήματος, που ούτως ή άλλως αποτελεί τον πυρήνα της διοργάνωσης του ΦΚΘ. Ειδάλλως, το κόκκινο χαλί της αίθουσας Ολύμπιον θα είναι εκεί για να το περπατούν μονάχα οι μεγάλοι «κράχτες» της διοργάνωσης, όπως αυτή τη χρονιά ήταν η Μόνικα Μπελούτσι, που, είτε μας αρέσει είτε όχι, όσα βραβεία και αν δόθηκαν (και δόθηκαν υπερβολικά πολλά), στη μνήμη της πλειοψηφίας του κοινού θα είναι το μόνο που θα μείνει από το 64ο ΦΚΘ.