Goodfellas στην Αγρια Δύση

Από την έναρξη κιόλας της ταινίας «Οι δολοφόνοι του Ανθισμένου Φεγγαριού» (Killers of the Flower Moon, ΗΠΑ, 2023), μιας τεράστιας σε διάρκεια (τρεισήμισι ώρες) επικής δημιουργίας, από αυτές που δεν συνηθίζουμε πλέον να βλέπουμε στον αμερικανικό κινηματογράφο, γίνεται αμέσως αντιληπτό ότι οι προθέσεις του δημιουργού της, Μάρτιν Σκορσέζε, είναι να εισχωρήσει σε ανεξιχνίαστα μέχρι σήμερα για εκείνον χωράφια, αυτά που ορίζουν έναν από τους πυλώνες της ιστορίας του αμερικανικού σινεμά, την οποία τόσο καλά ξέρει και τόσο πολύ αγαπά: του γουέστερν. Η ταινία η οποία δεν είναι ακριβώς γουέστερν αλλά έχει τον χαρακτήρα του είδους (η ιστορία εξάλλου τοποθετείται στις αρχές του 20ού αιώνα στην Οκλαχόμα) αρχίζει με μια τελετή και ο φακός του Ροντρίγκο Πριέτο «ρουφά» με όρεξη τη γαλήνια ομορφιά του αμερικανικού τοπίου, κάτω από τον δυνατό ήλιο, μέσα στην απεραντοσύνη των λιβαδιών και των χωραφιών. Είναι μια πραγματικά συνταρακτική, χορταστική εισαγωγή, από την οποία δεν λείπουν «κόλπα» όπως το slow motion (αργή κίνηση), όπως και κάποιες σκηνές γυρισμένες ασπρόμαυρες που δημιουργούν αμέσως ένα κλίμα νοσταλγίας αλλά και μυστηρίου για το τι πρόκειται να ακολουθήσει.

Και αυτό που ακολουθεί είναι μια ελεγεία, ένας ασταμάτητος θρήνος του Σκορσέζε, ένα βαθύ παράπονο για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν από τη «λευκή υπεροχή» προς τους ιθαγενείς της Αμερικής, εν προκειμένω τους Ινδιάνους της φυλής Οσέιτζ που βρίσκονται στην καρδιά της ιστορίας (βασισμένης στο ερευνητικό βιβλίο του Ρόμπερτ Γκράχαμ με τον ίδιο τίτλο). Πίσω από την εντελώς επίπλαστη ευγένεια, την οικειότητα, τη φιλικότητα, το τάχα μου δήθεν ενδιαφέρον του προύχοντα της περιοχής επιχειρηματία Μπιλ Χέιλ (Ρόμπερτ Ντε Νίρο), κρύβεται ο πεινασμένος καρχαρίας που οσμίζεται το αίμα και κατασπαράζει, αμείλικτα, τα θύματά του. Η περιοχή έχει πετρέλαιο και οι περισσότερες εκτάσεις ανήκουν στους Ινδιάνους. Οπότε τα πολλά λόγια περιττεύουν. Ο Σκορσέζε ενορχηστρώνει σύντομες αλλά εφιαλτικές σκηνές βαρβαρότητας στις οποίες οι συνοπτικές διαδικασίες με τις οποίες γίνονται οι εκτελέσεις, εύκολα παραπέμπουν στον τρόπο λειτουργίας των γκάνγκστερ διάσημων ταινιών του όπως «Τα καλά παιδιά», «Καζίνο» κ.ά. Και εκεί, είναι το μόνο σημείο που σε κάνει να νιώθεις ότι η ταινία επαναλαμβάνεται χωρίς ιδιαίτερο λόγο πέρα από την ίδια την κινηματογράφηση αυτών των σκηνών που βεβαίως γίνεται μαεστρικά.

Ενα εξίσου ενδιαφέρον στοιχείο των «Δολοφόνων του Ανθισμένου Φεγγαριού» είναι ότι ο κεντρικός ήρωας της ταινίας, ο Ερνεστ Μπούρκχαρτ, είναι ίσως ο πιο αρνητικός και παθητικός χαρακτήρας της. Τσιράκι του θείου του και παντρεμένος με μια Ινδιάνα της περιοχής την οποία δείχνει να αγαπά όπως και εκείνη τον αγαπά (Λίλι Γκλάντστοουν), είναι ένας εντελώς αγράμματος, εντελώς ακαλλιέργητος, αλλά και εντελώς ανίκανος να πάρει οποιαδήποτε πρωτοβουλία άνθρωπος. Είναι το πιο σάπιο ον της ιστορίας και ο Ντι Κάπριο τον ενσαρκώνει με γενναιότητα βγάζοντας μια πρωτόγνωρη εικόνα των υποκριτικών δυνατοτήτων του. Ο ηθοποιός κτίζει προσεκτικά έναν ενδιαφέροντα τελικά χαρακτήρα, ανασφαλή και άξεστο, αλλά εσωτερικά βασανισμένο, καθώς ενώ φαίνεται πραγματικά ερωτευμένος με την ινδιάνα γυναίκα του, ο ίδιος παίζει ρόλο «συνδαιτυμόνα» για τη δολοφονία συγγενικών της προσώπων και όχι μόνο. Αλλά ο πιο γενναίος σε αυτήν την ταινία είναι ο ίδιος ο Μάρτιν Σκορσέζε, που τολμά να σηκώσει το χαλί κάτω από το οποίο κρύβεται η σαπίλα και να μας δώσει μια ταινία στην οποία η απληστία, η ασυδοσία, η κτηνωδία, η αλαζονεία αλλά και η ανοησία κάνουν κυριολεκτικά πάρτι μέσα στο βουτηγμένο στο αίμα αμερικανικό όνειρο.

Δασκάλα ντετέκτιβ

Σημαντική όμως είναι και η δεύτερη νέα ταινία της εβδομάδας, «Στο γραφείο καθηγητών» (Das Lehrerzimmer, Γερμανία, 2023), του γερμανού, τουρκικής καταγωγής Ιλκερ Τσάτακ, που εξιστορεί την περίπτωση μιας νέας δασκάλας (Λεόνι Μπένες) η οποία έχοντας αναλάβει τα πρώτα καθήκοντά της σε ένα σχολείο, θα βρεθεί μέσα σε έναν κυριολεκτικό κυκεώνα. Μια κλοπή μέσα στην τάξη της θα τη φέρει σε αντιπαράθεση με το παιδί (Λέοναρντ Στέτνις) που όλα δείχνουν ότι είναι ένοχο. Ομως το πρόβλημα όχι απλώς δεν μπορεί να λυθεί, αλλά αντιθέτως μοιάζει να είναι πραγματικά άλυτο, με τη δασκάλα να φτάνει σε αδιέξοδο λειτουργώντας ως ερασιτέχνις ντετέκτιβ, προσπαθώντας με έναν εμμονικό τρόπο να βρεθεί μπροστά στην αλήθεια. Ο Τσάτακ δουλεύει με θαυμαστό τρόπο το δύσκολο θέμα του, χωρίς σταματημό, χωρίς διαλείμματα, διαρκώς στην ένταση, με την ατμόσφαιρα διαρκώς ηλεκτρισμένη. Στο τραπέζι πέφτουν όλα τα παράπλευρα ζητήματα που μπορεί κανείς να σκεφτεί· οι αντιδράσεις των άλλων καθηγητών (ατελείωτες συσκέψεις που δεν οδηγούν πουθενά), οι διαμαρτυρίες των γονέων, ο υπό συζήτηση τρόπος διαχείρισης του ζητήματος από τη δασκάλα, οι παρεξηγήσεις και πάνω από όλα, το τι εισπράττουν από όλα αυτά τα ίδια τα παιδιά όχι μόνο στην τάξη της αλλά σε όλο το σχολείο. Ο φακός της διευθύντριας φωτογραφίας Τζουστίνε Κάουφμαν δεν σταματά ποτέ να κινείται, η εκφραστικότητα της Μπένες συγκλονίζει (νιώθεις ότι παίζει λαχανιασμένη σε όλη την ταινία) και η δουλειά που ο Τσάτακ έχει κάνει με τους μαθητές είναι υποδειγματική. Ολη η ταινία είναι γυρισμένη μέσα στους σχολικούς χώρους και κάθε χώρος αξιοποιείται δημιουργικά για το καλό ενός θαυμαστού συνόλου, που ευτυχώς δεν φέρει τη μάστιγα ούτε της πολιτικής ορθότητας αλλά ούτε και της ηθικολογίας.

Για τα παιδιά

«Paw Patrol: Η σούπερ ταινία» (Paw Patrol: The Mighty Movie, ΗΠΑ/ Καναδάς, 2023). Κουτάβια με υπερδυνάμεις αντιμετωπίζουν τον μοχθηρό δήμαρχο στην Πόλη της Περιπέτειας και με τις φωνές των Μυρτώς Ναούμ, Θανάση Μαυρογιάννη, Κωνσταντίνου Λιάσκα, Ιωάννας Αβδελοπούλου κ.ά. Σκηνοθεσία: Καρλ Μπούνκερ.

Επανέκδοση

«Η Κινέζα» (La Chinoise, Γαλλία, 1967) του Ζαν-Λικ Γκοντάρ. Ενας μικρός «μαοϊκός πυρήνας» αποτελούμενος από πέντε φοιτητές απομονωμένους σε κάποιο διαμέρισμα του Παρισιού, σχεδιάζει μια πολιτική δολοφονία που θα καταλήξει πράξη χωρίς νόημα. Στην πιο προφητική ίσως ταινία της καριέρας του, ο βαρόνος του γαλλικού Νέου Κύματος Ζαν-Λικ Γκοντάρ (1930-2022), λίγο πριν από το ξέσπασμα των γεγονότων του Μάη του 1968, διαισθάνεται την ειλικρινή επιθυμία εξέγερσης των νέων και την απεικονίζει μαζί με τον βερμπαλισμό, τη σύγχυση και την ουτοπική της προοπτική. Η ταινία απέσπασε το ειδικό βραβείο της επιτροπής στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βενετίας 1967, ενώ στη σχετικά πρόσφατη ταινία «Γκοντάρ σ’ αγαπώ», ο σκηνοθέτης Μισέλ Χαζαναβίσιους τη χρησιμοποίησε ως φόντο για να πλάσει με έναν «δικό» του τρόπο το πορτρέτο του εκκεντρικού αλλά και μοναδικού στην ιστορία του σινεμά δημιουργού του (παίζουν: Αν Βιαζέμσκι, Ζαν-Πιερ Λεό, Μισέλ Σεμενιάκο, Ζιλιέτ Μπερτό).