Ιρανικό σινεμά υπό δίωξη

«Cafe», του Navid Mihandoust, 2022

Ανοιχτοί Ορίζοντες – Another Take

Ενα παροξυσμικό όνειρο αναδύεται από τα βάθη της φιλμογραφίας του Κισλόφσκι και ξυπνά τον καταδικασμένο ιρανό σκηνοθέτη Σοχράμπ που, καθώς του απαγορεύεται να γυρίζει ταινίες, περνά τις μέρες του σε ένα συνοικιακό καφέ. Το αίτημα, ωστόσο, μιας νεαρής να παρουσιάσει την περφόρμανς της στο μαγαζί θα σημάνει νέους μπελάδες, τόσο για τον ήδη ταλαιπωρημένο του γάμο όσο και για τις τεταμένες σχέσεις του με τις Αρχές που τον πιέζουν να δώσει «ζουμερές» πληροφορίες αν θέλει να πέσει στα μαλακά. Μέσα από το αυτοβιογραφικό «Cafe» ο καταδικασμένος σε τρία χρόνια φυλάκιση σκηνοθέτης Navid Mihandoust παρουσιάζει μια νέα εκδοχή του ιρανικού σινεμά, παίρνοντας σαφή θέση απέναντι στο βαθιά οπισθοδρομικό και ανελεύθερο καθεστώς της πατρίδας του. «Αθεράπευτα σινεφιλικό δράμα δωματίου, με επίκεντρο έναν ήρωα ζεν και ασυμβίβαστο που παραπέμπει στον Νάνι Μορέτι και αιχμή του δόρατος το χιούμορ απέναντι σε ό,τι είναι συστημικά παράλογο», όπως διαβάζουμε στο πρόγραμμα. Η ταινία πραγματοποιεί παγκόσμια πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης.

«Επίγειες ρίμες», των Αλι Ασγκαρί, Αλιρεζά Χαταμί, 2023

Ανοιχτοί Ορίζοντες

Ο θεατής μιας ταινίας είναι εξ ορισμού ηδονοβλεψίας, όπως τον θέλει ο Χίτσκοκ στον «Δεσμώτη του ιλίγγου» και τον «Σιωπηλό μάρτυρα»: ένας θεατής γεγονότων που δεν φτάνουν ποτέ σε κοινή θέα, δικαστής που καλείται να κρίνει και να συγχωρέσει ή όχι τους χαρακτήρες που γνωρίζει στο περιορισμένο περιβάλλον μιας αίθουσας. Τι συμβαίνει όμως όταν μπαίνει στη θέση του ανακριτή και η φωνή του ταυτίζεται με αυτή ενός συντριπτικού καθεστώτος; «Σε ένα απρόσμενο κινηματογραφικό πείραμα», όπως διαβάζουμε, εννιά άνθρωποι που κατηγορούνται από τους ιρανικούς θεσμούς – από το σχολείο ως την αστυνομία – ξεδιπλώνουν το γνήσια επαναστατικό πνεύμα τους μπροστά στον φακό και αποδεικνύουν πως η παραβατικότητα είναι η μόνη λογική επιλογή σε μια παράλογη κοινωνία. «Αλλοτε ανάλαφρες κι άλλοτε αβάσταχτες, οι βινιέτες που φιλοτεχνούν το πορτρέτο μιας σύνθετης κοινωνίας κοσμούνται από τον τίτλο ενός έργου της αδικοχαμένης ποιήτριας Φορούγκ Φαροκζάντ». Και κάπως έτσι γίνονται «επίγειες ρίμες» στα στόματα όσων σιγοτραγουδούν για την ελευθερία.

«Κρίσιμη ζώνη», του Αλι Αχμαντζαντέχ

Ιράν, Γερμανία, 2022

Ανοιχτοί Ορίζοντες – Another Take

Με φόντο μια Τεχεράνη όπου τα ναρκωτικά μοιάζουν το μοναδικό αντίδοτο στη συστημική καταπίεση, ο Αμίρ γίνεται ένας αυτόκλητος θεραπευτής-προφήτης που τα διακινεί ακούραστα στα κάθε λογής νυκτόβια πλάσματα της πόλης, με οδηγό και φύλακα-άγγελο τη γυναικεία φωνή του GPS. «Η δημιουργία αυτής της ταινίας ήταν επανάσταση, η προβολή της μια ακόμα μεγαλύτερη νίκη» εξηγεί ο σκηνοθέτης που, παρά τις απαγορεύσεις να κάνει σινεμά και της εξόδου από τη χώρα, συνέθεσε ένα guerilla σύμπαν συναρπαστικό και, κυρίως, αναπάντεχο για τα δεδομένα της σημαντικής κινηματογραφικής παράδοσης του Ιράν, το οποίο τιμήθηκε με τη Χρυσή Λεοπάρδαλη στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο. Μια ανυπότακτη ταινία δρόμου, η οποία πραγματοποιήθηκε δίχως αληθινούς ηθοποιούς, με μόνιμα κρυμμένη κάμερα και όρους θρίλερ, για να μας θυμίζει ότι ακόμα και στα πιο άγονα εδάφη μπορούν να ανθίσουν λουλούδια. Ενίοτε παραισθησιογόνα.