Τα φύλα και οι μισθοί τους

Η πραγματικότητα στην αγορά εργασίας είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις οι γυναίκες εξακολουθούν να κερδίζουν λιγότερα από τους άνδρες και υπάρχει σημαντική σύγχυση σχετικά με τους λόγους για το χάσμα στις αποδοχές μεταξύ των δύο φύλων – και σχετικά με το τι μπορεί να γίνει για να εξαλειφθεί, έγραφε σε άρθρο της στους «Τάιμς της Νέας Υόρκης» (ΝΥΤ) το 2017 η καθηγήτρια του Χάρβαρντ Κλόντια Γκόλντιν.

«Ο αγώνας για την εξάλειψη των πρακτικών απασχόλησης που εισάγουν διακρίσεις είναι απολύτως απαραίτητος, φυσικά. Εχω περάσει πολλά χρόνια μελετώντας αυτό το θέμα και η έρευνά μου δείχνει ότι η άνιση μεταχείριση στις προσλήψεις και στο εργασιακό περιβάλλον είναι πραγματική και μπορεί να αντικατοπτρίζεται σε άνιση αμοιβή. Ωστόσο, είναι επίσης αλήθεια ότι οι απαιτήσεις (απασχόλησης) χρόνου σε πολλές θέσεις εργασίας μπορούν να εξηγήσουν μεγάλο μέρος της διαφοράς αμοιβής, ένα εύρημα που έχει απογοητευτικές συνέπειες. Η εξάλειψη του χάσματος στις αποδοχές μεταξύ των φύλων θα απαιτήσει αλλαγές σε εκατομμύρια νοικοκυριά και χιλιάδες μεμονωμένους χώρους εργασίας», έγραφε τότε.

Για τις έρευνές τις αυτές σχετικά με τις γυναίκες στην αγορά εργασίας, η Γκόλντιν έλαβε το βραβείο Νομπέλ Οικονομίας για το 2023. Οπως ανακοίνωσε η ειδική επιτροπή απονομής των Νομπέλ, η Γκόλντιν παρείχε τον πρώτο ολοκληρωμένο απολογισμό των αποδοχών που λαμβάνουν οι γυναίκες των γυναικών και της επίδρασής τους στην αγοράς εργασίας ανά τους αιώνες. Η έρευνά της αποκαλύπτει νέα πρότυπα, εντοπίζει τις αιτίες των αλλαγών που συντελέστηκαν και επίσης μιλάει για τις κύριες πηγές των εναπομεινασών διαφορών μεταξύ των φύλων, πρόσθεσε η επιτροπή στη σχετική ανακοίνωση.

«Η φετινή βραβευθείσα στις Οικονομικές Επιστήμες, Κλόντια Γκόλντιν, παρείχε την πρώτη ολοκληρωμένη περιγραφή των αποδοχών και της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας ανά τους αιώνες», ανέφερε σε ανακοίνωσή του ο οργανισμός που απονέμει τα βραβεία. «Η έρευνά της αποκαλύπτει τα αίτια της αλλαγής, καθώς και τις κύριες πηγές του εναπομείναντος χάσματος των φύλων», αναφέρεται.

Η ίδια έχει εκφράσει τη φιλοσοφία της στους «ΝΥΤ», αναφέροντας ότι μπορεί να φαίνεται κατανοητό ότι όταν ένας άντρας εργάζεται περισσότερες ώρες από μια γυναίκα, κερδίζει περισσότερα. «Γιατί όμως η αμοιβή του ανά ώρα να είναι μεγαλύτερη, δεδομένων των ίδιων προσόντων; Αλλά για άλλη μια φορά, το πρόβλημα δεν είναι απλό», αναφέρει και εξηγεί: «Τα δεδομένα δείχνουν ότι οι γυναίκες αναζητούν σε μεγάλο βαθμό θέσεις εργασίας – συμπεριλαμβανομένων θέσεων εργασίας πλήρους απασχόλησης – που είναι πιο πιθανό να συνδυάζονται με τις οικογενειακές ευθύνες, οι οποίες, ως επί το πλείστον, εξακολουθούν να είναι μεγαλύτερες για τις γυναίκες παρά για τους άνδρες. Ετσι, δείχνει η έρευνα, οι γυναίκες τείνουν να προτιμούν θέσεις εργασίας που προσφέρουν ευελιξία: την ικανότητα να αλλάζουν τις ώρες εργασίας και να αναδιατάσσουν τις βάρδιες για να εξυπηρετούν έκτακτες ανάγκες στο σπίτι».

Το αποτέλεσμα είναι ότι «τέτοιες δουλειές τείνουν να είναι πιο προβλέψιμες, με λιγότερες ώρες έκτακτης παρουσίας και λιγότερη έκθεση σε υποχρεώσεις το Σαββατοκύριακο και το βράδυ. Αυτά τα πλεονεκτήματα έχουν μια αρνητική συνέπεια: χαμηλότερες αποδοχές ανά ώρα, ακόμη και όταν ο αριθμός των ωρών εργασίας είναι ο ίδιος», εξηγεί η Γκόλντιν.

Η Γκόλντιν, γεννημένη στη Νέα Υόρκη το 1946, ήταν η ίδια η πρώτη γυναίκα που άρχισε να θητεύει σε διάφορα πανεπιστημιακά τμήματα, συμπεριλαμβανομένου του Χάρβαρντ, έγραψαν για αυτήν οι «Financial Times». Εγινε μόνο η τρίτη γυναίκα που κερδίζει το Νομπέλ Οικονομίας, μετά την Elinor Ostrom το 2009 και την Esther Duflo το 2019.

Ο Ράντι Χζάλμαρσον, μέλος της επιτροπής των βραβείων Νομπέλ, είπε στη βρετανική εφημερίδα ότι η Γκόλντιν έχει συνδυάσει τα εργαλεία οικονομολόγου της αγοράς εργασίας με αυτά που χρησιμοποίησαν ιστορικοί των οικονομικών επιστημών για να καταγράψουν πώς εξελίχθηκε η γυναικεία απασχόληση στις ΗΠΑ για περισσότερα από 200 χρόνια. Στο διάστημα αυτό μια κυρίως αγροτική οικονομία εξελίχθηκε σε βιομηχανική και στη συνέχεια σε μια κοινωνία που βασίζεται σε απασχόληση γραφείου.

«Επρεπε να είναι ντετέκτιβ», είπε ο Χζάλμαρσον, περιγράφοντας πώς η Γκόλντιν είχε αποκαλύψει και ερμήνευσε νέες πηγές δεδομένων για περιόδους κατά τις οποίες τα επαγγέλματα και οι αποδοχές των γυναικών συχνά δεν καταγράφηκαν, δείχνοντας ότι το ποσοστό απασχόλησής τους ήταν πολύ υψηλότερο από αυτό που φαίνεται στις απογραφές, αναφέρουν οι «FT». Ενα από τα πιο αντιφατικά ευρήματά της ήταν ότι η συμμετοχή των γυναικών στην αμειβόμενη εργασία δεν αυξανόταν σταθερά με την πάροδο του χρόνου ή σύμφωνα με την οικονομική ανάπτυξη, αλλά σχημάτισε μια καμπύλη σχήματος U.

Ακόμη και τον 20ό αιώνα, η πρόοδος στο κλείσιμο του χάσματος μεταξύ των φύλων για την απασχόληση και τις αποδοχές ήταν «αργή και σποραδική», διαπίστωσε η Γκόλντιν, η οποία απέδειξε ότι αυτές οι μακροπρόθεσμες τάσεις οφείλονταν κυρίως σε αλλαγές στην απασχόληση των παντρεμένων γυναικών.

Αν και η Γκόλντιν δεν χρησιμοποιεί την έρευνά της ως βάση για συμπεράσματα άσκησης πολιτικής, η επιτροπή Νομπέλ ανακοίνωσε ότι το έργο της είχε «τεράστιες κοινωνικές επιπτώσεις» και συγκεκριμένα θα μπορούσε να αλλάξει την πολιτική σε χώρες που εξακολουθούν να αναπτύσσονται σε μονοπάτια που είχε ακολουθήσει η αμερικανική οικονομία νωρίτερα στην ιστορία της.

Το πιο πρόσφατο έργο της Γκόλντιν, το «Career and Family», κάνει λόγο για φαινόμενο «άπληστων θέσεων εργασίας», όπου όσοι που είναι πρόθυμοι να εργάζονται άστατες και πολλές ώρες μπορούν να έχουν υψηλότερη αμοιβή, ενώ εκείνοι που επιλέγουν να ασκούν γονικά καθήκοντα χάνουν στην καριέρα τους.