Αλλαγή πλεύσης στη ναυτιλιακή αγορά

Στο μικροσκόπιο βάζουν οι διεθνείς ναυτιλιακές εταιρείες τακτικών γραμμών (liners) την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να μην ανανεώσει τον κανονισμό που απαλλάσσει τις κοινοπραξίες (consortia) από τους αντιμονοπωλιακούς κανόνες. Οπως επισημαίνουν στα «ΝΕΑ» παράγοντες της Ακτής Μιαούλη που είναι πολύ κοντά στον κλάδο, είναι ακόμη νωρίς να καταγραφεί το πώς η απόφαση αυτή θα επηρεάσει την αγορά των ναυτιλιακών γραμμών.

Ο κανονισμός απαλλαγής αφορά εταιρείες με μερίδιο αγοράς μέχρι το 30% ανά γραμμή, εξηγούν στα «ΝΕΑ» οι ίδιοι παράγοντες. Παραμένει όμως ακόμη ασαφές τι θα αλλάξει στην πραγματικότητα. «Ακόμη είναι πολύ νωρίς να πούμε κάτι συγκεκριμένο», δήλωσε στα «ΝΕΑ» εκπρόσωπος εταιρείας που εκπροσωπεί μεγάλο liner στη χώρα μας. «Η ναυτιλία έχει πάντως την απαραίτητη ευελιξία να προσαρμοστεί σε οποιαδήποτε νέα κατάσταση» πρόσθεσε.

Επενδύσεις

Ο κανονισμός 906/2009 της Επιτροπής, γνωστός ως «κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία για τις κοινοπραξίες», διαμόρφωσε ένα πλαίσιο που επέτρεψε στις ναυτιλιακές εταιρείες τακτικών γραμμών να αυξήσουν την προσφορά υπηρεσιών τους και να μεγιστοποιήσουν την αποδοτικότητά τους με την κοινή χρήση πλοίων, επισημαίνει η ΕΕ. Δεδομένου ότι απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις σε πλοία και λιμάνια, οι ναυτιλιακές εταιρείες πήραν από την ΕΕ, το 2009, το πράσινο φως να συνεργάζονται στο πλαίσιο κοινοπραξιών. Οι κοινοπραξίες μπορούν να οδηγήσουν σε οικονομίες κλίμακας και στην καλύτερη χρήση του χώρου στα πλοία, καθώς π.χ. το πλοίο μιας εταιρείας μπορεί να μεταφέρει και φορτία μιας άλλης εταιρείας με την οποία συνεργάζεται. Ετσι αντί να δρομολογούνται δύο πλοία σε μία διαδρομή δρομολογείται ένα. Εύλογο μερίδιο του οφέλους που προκύπτει από την εν λόγω βελτίωση της αποτελεσματικότητας μπορεί να μετακυλιστεί στους χρήστες των υπηρεσιών θαλάσσιων μεταφορών όσον αφορά την καλύτερη κάλυψη των λιμένων και τη βελτίωση των υπηρεσιών, τονίζει η ΕΕ.

Η απόφαση για μη ανανέωση του καθεστώτος απαλλαγής από τον Απρίλιο του 2024 αποτελεί συνέχεια της διαδικασίας επανεξέτασης που δρομολογήθηκε τον Αύγουστο του 2022 και έπειτα από διάλογο με όλους τους εμπλεκομένους. Με βάση τις παρατηρήσεις που έλαβε, η Επιτροπή αποφάσισε να μην παρατείνει τον κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία για τις κοινοπραξίες και να τον αφήσει να λήξει στις 25 Απριλίου 2024. Η λήξη ισχύος του κανονισμού δεν σημαίνει ότι η συνεργασία μεταξύ ναυτιλιακών εταιρειών καθίσταται παράνομη βάσει των αντιμονοπωλιακών κανόνων της ΕΕ. Αντ’ αυτού, οι μεταφορείς που δραστηριοποιούνται προς ή από την ΕΕ θα αξιολογούν τη συμβατότητα των συμφωνιών συνεργασίας τους με τους αντιμονοπωλιακούς κανόνες της ΕΕ.

Ο κανονισμός κάλυπτε περίπου 60 κοινοπραξίες που εξυπηρετούσαν τα δρομολόγια της ΕΕ, ωστόσο στη συνέχεια ο αριθμός αυτός μειώθηκε στις 43, σημειώνουν οι Lloyd’s List, αλλά δεν περιλαμβάνει τις μεγάλες συμμαχίες Ανατολής – Δύσης που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής λόγω του μεγέθους τους και καλύπτονται από ειδικές εξαιρέσεις για τον ανταγωνισμό.

Φορτωτές και διαμεταφορείς

Οι φορτωτές και διαμεταφορείς χαιρέτισαν πάντως την απόφαση της επιτροπής. «Χαιρόμαστε που η Επιτροπή άκουσε τη φωνή των πελατών και των διαμεταφορέων» δήλωσε η Nicolette van der Jagt, γενική διευθύντρια της European Association for Forwarding, Transport, Logistics and Customs Services (Clecat) στους Lloyd’s List. «Εδώ και πολλά χρόνια, έχουμε πει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι ο κανονισμός δεν είναι πλέον κατάλληλος για τον σκοπό που δημιουργήθηκε».

«Η κατάργηση του κανονισμού απαλλαγής αναμένεται να έχει μικρό αντίκτυπο στον κλάδο, δεδομένου του μικρού αριθμού κοινοπραξιών που εξακολουθούν να λειτουργούν» επισημαίνει η Alphaliner και προσθέτει ότι «η κατάργηση της απαλλαγής κατά κατηγορία δεν θα εμποδίσει τους μεταφορείς να σχηματίζουν συμμαχίες και συμφωνίες κοινής χρήσης πλοίων, αλλά ίσως να μην είναι πρόθυμοι να εκτεθούν σε πιθανές νομικές ενέργειες. Οι μικρότεροι liners θα μπορούσαν να αποτραπούν από το να δραστηριοποιηθούν στις ευρωπαϊκές αγορές λόγω του πρόσθετου διοικητικού φόρτου», προσθέτει.

Επίσης ο εξαναγκασμός σε ανεξάρτητη λειτουργία μπορεί να οδηγήσει τις μικρότερες εταιρείες σε έναν ανταγωνισμό τιμών που τελικά θα είναι εις βάρος των αποτελεσμάτων του και ενδεχομένως να οδηγηθούμε σε εξαγορές και συγχωνεύσεις ή σε πτωχεύσεις, σημειώνουν οι αναλυτές.