«Τα κοστούμια πρέπει να είναι μέρος του ρόλου»

Η «Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ», από τις πιο επιτυχημένες παραγωγές της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, αναβιώνει από τις 21 Οκτωβρίου. Η εμβληματική όπερα του Ντμίτρι Σοστακόβιτς, τέσσερα χρόνια μετά την υποδοχή της από το αθηναϊκό κοινό, επιστρέφει σε μουσική διεύθυνση Φαμπρίτσιο Βεντούρα και σκηνοθεσία της Φανί Αρντάν. Η ιστορία της Κατερίνας Ισμαΐλοβα, που φτάνει στον φόνο του ευκατάστατου συζύγου της και του πεθερού της για να υπερασπιστεί τον έρωτά της μ’ έναν εργάτη του αγροκτήματός της, ζωντανεύει με τις φωνές των Σβετλάνα Σοζντάτελεβα, Σεργκέι Σεμισκούρ και Γιάννη Γιαννίση και τη συνεργασία επαγγελματιών διεθνούς ακτινοβολίας. Ανάμεσά τους, η Πέτρα Ράινχαρτ, η γερμανίδα ενδυματολόγος του θεάτρου και της όπερας, η οποία μαζί με την επίσης ενδυματολόγο Μιλένα Κανονέρο των τεσσάρων Οσκαρ, επιμελήθηκαν τα κοστούμια της παράστασης.

H έμπνευση. Μιλήσαμε πολύ με τη Φανί Αρντάν και στη συνέχεια η Μιλένα και εγώ κάναμε έρευνα. Αυτό είναι από τα πιο ενδιαφέροντα μέρη της δουλειάς μας όπου ανακαλύπτεις εκπληκτικά πράγματα που δεν θα ανακάλυπτες ποτέ αν μελετούσες απλώς την ιστορία της Ρωσίας. Κάνοντας έρευνα στους πίνακες ζωγραφικής της εποχής ανακαλύψαμε απίστευτα ενδιαφέροντες ρώσους ζωγράφους όπως ο Αμπράμ Αρκίποφ και άλλους άγνωστους. Από εκεί, συζητήσαμε με τη Φανί για την προσέγγισή της, καταλήγοντας στην ιστορική, κάτι που νομίζω ότι είναι σωστή απόφαση για τη συγκεκριμένη όπερα. Μετά αρχίσαμε προφανώς να ψάχνουμε για υφάσματα. Τα κοψίματα των ρωσικών ενδυμάτων είναι εντελώς διαφορετικά από τα δικά μας. Στο τέλος, κάναμε πολλά πρωτότυπα γιατί κάθε μέλος της χορωδίας αλλάζει 3-4 κοστούμια όπως και οι σολίστ.  Δουλέψαμε πολύ πάνω στο πώς οι τραγουδιστές κινούνται, πώς σκέφτονται και πώς ενεργούν. Δεν μπορείς απλά να τους βάλεις ένα κοστούμι. Το κοστούμι πρέπει να είναι μαζί τους, να είναι μέρος τους. Αυτό είναι μια τεράστια δουλειά γιατί κυρίως στις όπερες δεν υπάρχει χρόνος για να μιλήσεις με τους τραγουδιστές και να κάνεις μεγάλες προσαρμογές.

Μετά την Ουκρανία. Η Φανί δεν είναι μόνο απίστευτα όμορφη αλλά επίσης απίστευτα έξυπνη και δούλεψε πολύ πάνω σε αυτήν την όπερα. Είναι πολύ συνειδητοποιημένη και θυμωμένη με αυτόν τον κόσμο της βίας, που είναι και η ιστορία της Λαίδης Μάκβεθ. Η βία αυτών των ανδρών εναντίον των γυναικών αφού η ηρωίδα έγινε δολοφόνος για να υπερασπιστεί τον εαυτό της. Είμαι σίγουρη ότι η Φανί θα είχε επινοήσει κάτι που θα συνδεόταν με τον πόλεμο, γιατί αυτή ήταν η πρόθεσή της, να δείξει αυτόν τον σκληρό κόσμο. Τώρα ο κόσμος είναι πιο ανοιχτός, μιλάμε για το #MeToo και για το πώς σπρώχνουν κάτω τις γυναίκες, τις κάνουν σκλάβες και τις εκμεταλλεύονται. Δυστυχώς, σε αρκετούς πολιτισμούς, όπως γνωρίζουμε, εξακολουθεί να συμβαίνει το ίδιο. Φοβάμαι ότι ισχύει και στις ρωσικές αγροτικές περιοχές, από αυτά που ξέρουμε. Ισως αν η παράσταση ήταν τώρα, η Φανί να είχε κάνει κάτι άλλο. Αλλά ανέβηκε το 2019, όταν ο κόσμος ήταν διαφορετικός.

Η έμφυλη βία. Νομίζω ότι πολύ δυνατές γυναίκες ή ευαίσθητες γυναίκες ή γυναίκες που σκότωναν για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους πάντα υπήρχαν. Πάντα. Νομίζω ότι τη βία την έχουν βιώσει οι γυναίκες κατά τη διάρκεια της ιστορίας της ανθρωπότητας και τώρα. Ενα σημαντικό όπλο στον πόλεμο εξακολουθεί να είναι η βία κατά των γυναικών. Το πιο τρομερό πράγμα που μπορούν να κάνουν οι στρατιώτες είναι να βιάσουν μια γυναίκα και το κάνουν μπροστά στα παιδιά τους, στους συζύγους τους, στις οικογένειές τους. Το έκαναν πάντα και είναι αναλλοίωτη αυτή η πρακτική. Δεν είναι πιο σύγχρονη, ήταν από την εποχή της Λαίδης Μάκβεθ. Αν σκεφτείτε τον Μεσαίωνα, αν μια γυναίκα είχε άποψη, ήταν μάγισσα. Τη σκότωναν. Τώρα, γίνεται θύμα του πολέμου αφού τη βιάζουν. Αυτό συνέβη τώρα στην Ουκρανία. Ο πόλεμος δεν θα έπρεπε να συμβαίνει σήμερα. Δεν καταλαβαίνω γιατί δεν μάθαμε τίποτα από την ιστορία. Νομίζω ότι ακόμα και αυτό γίνεται πάντα από άνδρες. Καμία γυναίκα δεν θα το έκανε. Είμαι σίγουρη ότι καμία γυναίκα δεν θα έκανε έναν τέτοιο πόλεμο μόνο και μόνο από τον εγωισμό και τον ναρκισσισμό της.

Η ρωσική όπερα. H αγαπημένη μου όπερα είναι πάντα η όπερα στην οποία εργάζομαι. Ακόμα κι αν έχω προβλήματα με αυτή τη μουσική, κάποιες φορές, η οποία δεν είναι στη γλώσσα μου. Ζω στην Ιταλία. Καταλαβαίνω πολύ καλά την ιταλική όπερα, αλλά είμαι Γερμανίδα, γεννημένη στη Γερμανία. Οπότε γνωρίζω επίσης πολύ καλά τη γερμανική όπερα και μετά και τη γαλλική. Αλλά η ρωσική όπερα, μου είναι πολύ δύσκολο να βρω το κλειδί για να την καταλάβω. Αλλά μου άρεσε πάρα πολύ.