«Ας αναζητήσουμε την ευθύνη μας απέναντι στη φύση»

Η έμπνευση ήρθε από ένα φύλλο. Ενα φύλλο δέντρου που μία ημέρα το μακρινό 1990 πετούσε δίπλα στη νεαρή φοιτήτρια στο Βερολίνο, ενώ αυτή ήταν βυθισμένη στις αγωνίες για το μέλλον, το άμεσο με τη δουλειά για να ζήσει και το απώτερο για τις επαγγελματικές της προοπτικές. «Βγαίνοντας από τη Σχολή στη Φαζάνεν-στράσε το φύλλο με συνόδευε πετώντας δίπλα μου σαν να αγνοούσε τον νόμο της βαρύτητας. Εκείνη τη στιγμή ξέχασα τα πάντα και έμεινα να το παρακολουθώ να αιωρείται και να με ακολουθεί. Η αίσθηση εκείνη έμεινε ανεξίτηλη στη συναισθηματική μου μνήμη», λέει η Κωνσταντία Γουρζή στα «ΝΕΑ».

Τριάντα χρόνια αργότερα, εκείνο το φύλλο του δέντρου ήταν η αφετηρία για τη σύνθεση «Wind whispers» που περιλαμβάνεται στο CD «Whispers». Για το έργο αυτό η Κωνσταντία Γουρζή τιμάται φέτος ως Συνθέτης της Χρονιάς με το Opus Klassik, το σημαντικότερο βραβείο κλασικής μουσικής στη Γερμανία.

Το έργο «Whispers» είναι γραμμένο για πιάνο και βιόλα για τους καταξιωμένους μουσικούς Νιλς Μεκενμάγιερ και Γουίλιαμ Γιαν. Η αρχική πρόταση ήρθε από τονδιευθυντή της Sony να γράψει ένα κομμάτι για τους δύο μουσικούς, αλλά όταν το άκουσε ζήτησε ολόκληρο CD. Το έργο είχε μεγάλη επιτυχία στις μουσικές πλατφόρμες, με πάνω από 20 εκατομμύρια ακροάσεις σε Spotify, Qobuz, Apple Music. Στην τελική επιλογή μεταξύ των 30 προεπιλεγμένων έργων ο διευθυντής της Sony δεν χρειάστηκε καν να επιχειρηματολογήσει, η απόφαση της κριτικής επιτροπής για τον Συνθέτη της Χρονιάς ήρθε παμψηφί για την Κωνσταντία Γουρζή.

Η απονομή των βραβείων Opus Klassik γίνεται αύριο, Κυριακή, στο Κοντσέρτχαους στο Βερολίνο. Το βραβείο δεν συνδέεται με άμεση οικονομική απολαβή. Αλλά είναι σημαντική επιτυχία και αναγνώριση για ελληνίδα συνθέτρια και αρχιμουσικό που ζει και δημιουργεί στο Μόναχο.

ΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ. Τα κομμάτια του CD δεν είναι αποσπασματικά, εξηγεί η Γουρζή, τα δένει μία βασική ιδέα, η οποία είναι και το κεντρικό μήνυμα του έργου: «Είναι αφιερωμένο στη σχέση του ανθρώπου με τη φύση και τι θα μπορούσε να μας πει η φύση, εάν είχε λόγο για τη συμπεριφορά του ανθρώπου προς αυτήν. Για αυτό και τα κομμάτια είναι όλα σε ένα διάλογο ανθρώπου και φύσης. Δεν βάζω τη φύση σε τιμωρητική, επιθετική στάση στον άνθρωπο. Με ενδιαφέρει ο διάλογος και ακούγοντας τη μουσική να αναζητήσει ο καθένας την ευθύνη του απέναντι στη φύση και απέναντι στον άνθρωπο», λέει η Γουρζή.

H σύνθεση υπηρετεί ως μουσική έκφραση τον αρχικό λόγο της δημιουργίας. Στην περίπτωση των «Whispers» ήταν η φύση και η εναγώνια αναζήτηση αρμονικής σχέσης του ανθρώπου με τη φύση. Σε άλλα έργα της ο λόγος είναι η ιστορία, είτε η αρχαία ελληνική ιστορία, είτε η νεότερη, όπως «Ο Χορός του ’21» που συνέθεσε για την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών για τα 200 χρόνια της Ελληνικής Επανάστασης. Επίσης είναι κοινωνικά θέματα, επίκαιρες κρίσεις όπως το Προσφυγικό είτε έργα με πολιτική αφετηρία το «Time zero» που έγραψε το 2011 στα δέκα χρόνια της τρομοκρατικής επίθεσης στη Νέα Υόρκη.

«Οσο πιο συνειδητά δημιουργούμε, τόσο μεγαλύτερη απήχηση έχει το νόημα της μουσικής. Διότι με τη μουσική μπορούμε να μετασχηματίσουμε, να μετουσιώσουμε ένα αρνητικό γεγονός και δεν μένω στο μηχανικό αναμάσημά του», λέει η Γουρζή.

ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΓΕΡΜΑΝΙΑ. Η Κωνσταντία Γουρζή είναι σήμερα καθηγήτρια στην Ανωτάτη Σχολή Μονάχου για Μουσική και Θέατρο (HMTM). Ποιο είναι το πολιτισμικό φορτίο που κουβαλάει η καταξιωμένη συνθέτρια και αρχιμουσικός; «Στην Ελλάδα διδάχτηκα  την ιστορία της αλλά δεν διδάχτηκα να είμαι περήφανη για αυτήν. Επρεπε να πάω στη Γερμανία και περνώντας μέσα από Κύκλωπες και Λαιστρυγόνες αναγνώρισα την ταυτότητά-προέλευσή μου: την ιστορική και τη μουσική. Από τότε που την αποδέχτηκα και τη συνδύασα με τη γνώση, άρχισα να αντιλαμβάνομαι το προσωπικό μου δρόμο με συνείδηση», λέει η Γουρζή. Η αποδοχή, συμπληρώνει «έρχεται από την αυθεντικότητα του «είναι» και όχι αυτού που πρέπει να γίνεις, ούτε μιας πλασματικής εικόνας που σου επιβάλει το περιβάλλον».

Η Ελληνίδα πίσω από τη Φιλαρμονική Πνευστών Σαξονίας

Με ένα από τα 27 βραβεία Opus Klassik  τιμάται και η Φιλαρμονική Πνευστών Σαξονίας, η οποία απαρτίζεται μόνο από πνευστά και κρουστά και είναι η μόνη αυτού του είδους στη Γερμανία. Η ορχήστρα έχει 37 μέλη και είναι επιπέδου Α λόγω της ποιότητας που διατηρεί από το 1950 που ιδρύθηκε στην τότε Ανατολική Γερμανία. Οι μουσικοί της κατάφεραν να διατηρήσουν την υψηλή ποιότητα και με την εναπασύνθεση της ορχήστρας μετά την κατάρρευση της Ανατολικής Γερμανίας το 1990. Για το έργο La Valse που κυκλοφόρησε το 2022, η Φιλαρμονική Πνευστών Σαξονίας κέρδισε το φετινό Opus Klassik. «Είναι η Μπερλινάλε της κλασικής μουσικής», λέει στα «ΝΕΑ» η Βαρβάρα Βενετικίδου, διοικητική διευθύντρια – μάνατζερ της ορχήστρας, για την επιτυχία της ορχήστρας να βραβευτεί ως «ανσάμπλ της χρονιάς».

Η Βαρβάρα Βενετικίδου είναι η ψυχή της Φιλαρμονικής Πνευστών Σαξονίας που έχει έδρα το Μπαντ Λάουζικ, νότια της Λειψίας. Η ίδια είναι επαγγελματίας κλαρινετίστρια με σπουδές σε Θεσσαλονίκη, Αθήνα και μεταπτυχιακά στο Βερολίνο. Κατάφερε να αναδείξει τη μοναδικότητα της ορχήστρας, διασφαλίζοντας με το βραβείο Opus Klassik  και τη βιωσιμότητά της, ενώ παράλληλα δραστηριοποιείται και στην αδελφοποίηση Λειψίας – Θεσσαλονίκης που θα γιορτάσει τα 40χρονα με μεγάλη επετειακή συναυλία τον Ιανουάριο του 2024.