Πρέπει να δείξουμε ότι μπορούμε να δουλέψουμε μαζί

Τα τελευταία χρόνια η Ευρώπη και ο κόσμος αντιμετώπισαν προκλήσεις οικουμενικού χαρακτήρα: καταπολέμηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη, πανδημία, πόλεμος σε ευρωπαϊκό έδαφος, ενεργειακή κρίση. Βλέπουμε επίσης τάσεις εσωστρεφούς αναδίπλωσης και αμφισβήτηση βασικών αρχών της ειρηνικής συνύπαρξης και συνεργασίας.

Εδώ και τέσσερα χρόνια η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση έχει κάνει γιγαντιαία άλματα για να προστατεύσει καλύτερα τους Ευρωπαίους από αυτές τις πρωτοφανούς έκτασης κρίσεις, διατηρώντας τις αξίες της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της δημοκρατίας και της αλληλεγγύης στο επίκεντρο της κοινής μας δράσης.

Τον Δεκέμβριο του 2019 λάβαμε την ιστορική απόφαση να επιτύχουμε κλιματική ουδετερότητα το 2050. Από τότε, και άλλοι ακολούθησαν τον ίδιο δρόμο. Στη συνέχεια, η ευρωπαϊκή μας απόφαση υλοποιήθηκε μέσω της Πράσινης Συμφωνίας, η οποία οργανώνει με συγκεκριμένες δράσεις αυτή τη μετάβαση.

Το 2020 η πανδημία αποτέλεσε ένα υγειονομικό σοκ που μας συντάραξε όλους, τον καθένα από μας συναισθηματικά, όπως και τις κοινωνίες μας και τις οικονομίες μας. Ωστόσο, και οι 27 ενώσαμε γρήγορα τις δυνάμεις μας: χρηματοδοτήσαμε την έρευνα και αγοράσαμε από κοινού εμβόλια. Επίσης, συντονίσαμε τις προσπάθειές μας για να προστατεύσουμε τους πολίτες και τις επιχειρήσεις από την οικονομική κρίση. Στη συνέχεια εγκρίναμε ένα τεράστιο και άνευ προηγουμένου σχέδιο ανάκαμψης, το οποίο χρηματοδότησαν οι 27 σε πνεύμα αλληλεγγύης.

Μετά την πανδημία, ο πόλεμος που εξαπέλυσε η Ρωσία κατά της Ουκρανίας ήταν ο δεύτερος μείζων κλυδωνισμός. Δεν θα ξεχάσω ποτέ το τηλεφώνημα του προέδρου Ζελένσκι στις 24 Φεβρουαρίου 2022, περίπου στις 3 το πρωί. «Πρόκειται για εισβολή μεγάλης κλίμακας» μου είπε. Ούτε μπορώ να ξεχάσω τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου το ίδιο βράδυ. Οταν ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι εξαφανίστηκε από την οθόνη από την οποία μας απευθυνόταν, σκέφτηκα ότι η Ευρώπη ζούσε μια καθοριστική στιγμή. Μαζί με τους 27 αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων εκτιμήσαμε ότι επρόκειτο για μια επίθεση όχι μόνο κατά της Ουκρανίας, αλλά και κατά του συστήματος των δημοκρατικών μας αξιών. Αποφασίσαμε να στηρίξουμε την Ουκρανία με όλα τα αναγκαία μέσα: ανθρωπιστικά, οικονομικά αλλά, για πρώτη φορά στην ιστορία της ΕΕ, και στρατιωτικά.

Η πανδημία και, στη συνέχεια, η επιστροφή του πολέμου στην ήπειρό μας αποτέλεσαν σημεία καμπής. Σε ένα κρίσιμο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βερσαλλίες έναν μήνα μετά τη ρωσική επίθεση αποφασίσαμε να αναλάβουμε μεγαλύτερη κοινή ευθύνη για την ασφάλειά μας, ενισχύοντας την ευρωπαϊκή μας κυριαρχία. Ενεργούμε σε τρία επίπεδα: αύξηση των αμυντικών μας ικανοτήτων, μείωση των ενεργειακών μας εξαρτήσεων και ενίσχυση της οικονομικής μας βάσης, ιδίως στον τεχνολογικό τομέα.

Τέλος, ανοιχτήκαμε περισσότερο στον υπόλοιπο κόσμο. Αποστολή της ΕΕ είναι να είναι ισχυρότερη για να υπερασπίζεται τα συμφέροντά της και να ασκεί μεγαλύτερη επιρροή στη διαχείριση των παγκόσμιων προκλήσεων. Ενισχύουμε τους στρατηγικούς μας δεσμούς με άλλες μεγάλες περιφέρειες του κόσμου. Ιδίως με την Αφρική, της οποίας η ανάπτυξη και η πράσινη μετάβαση είναι ουσιαστικής σημασίας και με την οποία αναπροσδιορίσαμε το πρότυπο της συνεργασίας μας.

Η ΕΕ κατάφερε να εδραιώσει την ενότητά της και να αναπτύξει τη στρατηγική της αυτονομία, σχηματίζοντας κοινό μέτωπο απέναντι στις μείζονες κρίσεις των τελευταίων τεσσάρων ετών. Αλλά το διεθνές περιβάλλον δεν παύει να γίνεται πιο ασταθές και πολύπλοκο. Η βασισμένη σε κανόνες διεθνής τάξη τέθηκε υπό πίεση: έχει πλέον παραβιαστεί με θεαματικό τρόπο από ένα μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Ο ανταγωνισμός για πόρους και τεχνολογίες εντείνεται και προκαλεί τάσεις προστατευτισμού ή και ωθεί τον κόσμο προς επικίνδυνες αντιπαραθέσεις.

Οι προκλήσεις αυτές είναι τόσο ευρείες που δεν μπορεί ένα έθνος να τις αντιμετωπίσει μόνο του. Πιθανότατα βρισκόμαστε σε ένα σημείο καμπής του αιώνα. Σήμερα περισσότερο από ποτέ, η ΕΕ πρέπει να πάρει θέση, με μια προσέγγιση βασισμένη στη συλλογική δράση. Οσο πιο ενωμένοι τόσο ισχυρότεροι και κυρίαρχοι του πεπρωμένου μας θα είμαστε.

Ακριβώς για να προετοιμάσουμε τους στρατηγικούς μας προσανατολισμούς για τα επόμενα έτη, θα συνέλθουμε την Πέμπτη και την Παρασκευή στη Γρανάδα με τους 27 αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων.

Πώς να ενισχύσουμε την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα των οικονομιών μας, να εκμεταλλευτούμε πλήρως το δυναμικό της κλιματικής και της ψηφιακής μετάβασης, προστατεύοντας το κοινωνικό μοντέλο αγοράς που βρίσκεται στο επίκεντρο του προτάγματός μας; Πώς να βελτιώσουμε τις αμυντικές μας ικανότητες και να τις θεμελιώσουμε πάνω σε μια ισχυρή βιομηχανική βάση; Πώς μπορούμε να προσδώσουμε στη διεθνή μας δράση ένα επίπεδο επιρροής ανάλογο της οικονομικής μας ισχύος; Πώς να παραμείνουμε μια ήπειρος ανοιχτή στον κόσμο, διασφαλίζοντας παράλληλα μια αυστηρή διαχείριση της μετανάστευσης που να σέβεται θεμελιώδη δικαιώματα και αξίες;

Τέλος, πώς θα προετοιμάσουμε την Ευρωπαϊκή Ενωση – τα προγράμματά της, τον προϋπολογισμό της και τον τρόπο λήψης των αποφάσεών της – για να υποδεχθεί έως και δέκα υποψήφιες χώρες, των οποίων η ένταξη, όταν θα είναι έτοιμες, αποτελεί βασική γεωπολιτική επιταγή για αυτές όπως και για μας;

Με δυο λόγια: τι θέλουμε να επιτύχουμε μαζί τα επόμενα χρόνια και πώς θα καταφέρουμε τα μέσα μας να ανταποκρίνονται στις φιλοδοξίες μας; Είμαι πεπεισμένος ότι τα ζητήματα αυτά θα βρίσκονται στο επίκεντρο του δημοκρατικού διαλόγου που θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της προεκλογικής εκστρατείας για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Τη συζήτηση αυτή, που ξεκινάει στη Γρανάδα, θα τη συνεχίσουμε σε κάθε επόμενη συνεδρίασή μας, με σκοπό να συμφωνήσουμε τη στρατηγική ατζέντα της ΕΕ για την περίοδο 2024-2029 τον προσεχή Ιούνιο.

Ο κόσμος παρακολουθεί την ευρωπαϊκή μας ήπειρο. Κάποιοι ελπίζουν να αποτύχουμε. Αλλοι βασίζονται στην Ευρώπη για να δείξει τον δρόμο προς έναν κόσμο με περισσότερη βιωσιμότητα, ευημερία, δικαιοσύνη και ασφάλεια. Και αυτό θέλουν οι πολίτες μας: να είμαστε μια δύναμη αλλαγής ώστε να βελτιώσουμε την καθημερινή τους ζωή. Είναι δική μας ευθύνη, ως ηγετών, να δείξουμε ότι μπορούμε να δουλέψουμε μαζί.

Ο Σαρλ Μισέλ είναι ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου