Οι συμφωνίες με σουπερμάρκετ, οι μειώσεις ΦΠΑ και οι απειλές εναντίον εταιρειών

Με συμφωνίες, απειλές και μειώσεις ΦΠΑ προσπαθούν ευρωπαϊκές κυβερνήσεις όπως αυτές σε Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία να μειώσουν τις τιμές των προϊόντων – ειδικά των τροφίμων – στα σουπερμάρκετ την ώρα που ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη καλπάζει. Στη Γαλλία ο υπουργός Οικονομικών Μπρουνό Λε Μερ είχε συναντήσεις με εκπροσώπους από 75 εταιρείες τροφίμων και σουπερμάρκετ απαιτώντας να υπάρξουν μειώσεις ή να παγώσουν τιμές σε βασικά διατροφικά αγαθά όπως ζυμαρικά, πουλερικά και βρώσιμα έλαια. Η μεγάλη αλυσίδα σουπερμάρκετ Carrefour μάλιστα έφτασε σε σημείο να κολλήσει δικές της ετικέτες πάνω σε προϊόντα πολυεθνικών όπως οι Unilever και Nestle προειδοποιώντας για μειώσεις σε όγκο και βάρος τροφίμων χωρίς αντίστοιχη μείωση τιμής («shrinkflation»). Η κίνηση αυτή αποδιδόταν από διεθνή μέσα ενημέρωσης και στις καλές σχέσεις που φέρεται να έχει ο επικεφαλής της Carrefour, Αλεξάντερ Μπομπάρ, με την κυβέρνηση του Μανουέλ Μακρόν, η οποία θέλει να αντιμετωπίσει το πολιτικό κόστος των ανατιμήσεων.

Στην Ιταλία η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι προχώρησε σε ευθείες απειλές εναντίον εταιρειών τροφίμων και σουπερμάρκετ ζητώντας μειώσεις στις τιμές της τάξης του 10% περίπου. Τελικά από την 1η Οκτωβρίου ξεκίνησε περίοδος τριών μηνών κατά την οποία Ρώμη και κλάδος τροφίμων της Ιταλίας συμφώνησαν να βάλουν καπάκι στις τιμές για σειρά βασικών προϊόντων, από τρόφιμα μέχρι είδη προσωπικής υγιεινής και είδη για μωρά.

Στην Ισπανία ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ αποφάσισε πριν από μήνες να μηδενίσει ή να μειώσει τον ΦΠΑ σε αρκετά τρόφιμα για περίοδο έξι μηνών, με στόχο να γίνουν αυτά πιο φθηνά για τον μέσο καταναλωτή.

Οι προσπάθειες αυτές είχαν μέχρι τώρα μεικτά αποτελέσματα, καθώς αρκετά τρόφιμα δεν έχουν περιληφθεί στις συμφωνίες, η κερδοσκοπία συνεχίζεται ή απλά ο υψηλός πληθωρισμός δεν αφήνει πολλά περιθώρια αφού αυξάνονται τα πάντα, από την παραγωγή μέχρι τις πωλήσεις και τις μεταφορές λόγω και υψηλού κόστους ενέργειας. Είναι ενδεικτικό ότι οι τιμές του πετρελαίου έχουν φτάσει ξανά στην Ευρώπη τα 95 δολάρια το βαρέλι.

Στη Γαλλία το θέμα με την κίνηση της Carrefour πήρε διαστάσεις καθώς στις 31 Αυγούστου ο υπουργός Οικονομικών Μπρουνό Λε Μερ είχε ανακοινώσει συμφωνία με τα σουπερμάρκετ και τους προμηθευτές στην προσπάθεια για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού, αλλά είχε ξεχωρίσει συγκεκριμένες πολυεθνικές (Unilever, Nestle, PepsiCo) ανάμεσα σε εταιρείες οι οποίες, όπως είπε, δεν «συνεργάζονταν» για τη συμφωνία αυτή. Τότε και μετά από συνεχείς συνομιλίες με ιδιοκτήτες και εκπροσώπους 75 μεγάλων αλυσίδων λιανικής και παραγωγούς τροφίμων και άλλων προϊόντων είχε ανακοινώσει δεσμεύσεις των επιχειρήσεων αυτών για πάγωμα ή μειώσεις τιμών σε 5.000 προϊόντα που χρησιμοποιούνται καθημερινά.

«Τρίμηνο κατά του πληθωρισμού»

Η Ιταλία μέσα στον Σεπτέμβριο ύστερα από διαβουλεύσεις μεταξύ της κυβέρνησης και των αρμόδιων ομίλων κατέληξε σε συμφωνία για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού για καταναλωτικά αγαθά, συμπεριλαμβανομένων των τροφίμων. Μπήκε σε ισχύ το λεγόμενο «τρίμηνο κατά του πληθωρισμού» – από τον Οκτώβριο έως τον Δεκέμβριο – από μία εκ των ενώσεων που συμμετείχαν στις συνομιλίες, τη Federalimentare. Πρόκειται για την ένωση που εκπροσωπεί τον κλάδο τροφίμων και αναψυκτικών της Ιταλίας. Αλλη από τις ενώσεις που είχαν συμμετάσχει στις συνομιλίες και είχαν στείλει σχετική επιστολή προθέσεων στις 8 Σεπτεμβρίου,
η Italian Food Union, ανακοίνωσε ότι δεν υπάρχει ακόμη επίσημη δήλωση. Η πρωθυπουργός επικρότησε τη συμφωνία. «Με το αντιπληθωριστικό σύμφωνο, που υπέγραψε σήμερα η κυβέρνηση με 32 συλλόγους από τον παραγωγικό τομέα, λαμβάνει χώρα μία ακόμη σημαντική πρωτοβουλία κατά της ακρίβειας», έγραψε η ίδια στο Χ. «Οι ενώσεις που έχουν υπογράψει το σύμφωνο, που εκπροσωπούν εκατομμύρια εταιρείες, καταστήματα, σουπερμάρκετ, φαρμακεία κ.λπ. αναλαμβάνουν να διατηρήσουν την τιμή πολλών ειδών πρώτης ανάγκης, τροφίμων και μη, για παιδιά και καταναλωτικά αγαθά, υπό έλεγχο από 1 Οκτωβρίου έως 31 Δεκεμβρίου, επομένως συμπεριλαμβανομένης της περιόδου των Χριστουγέννων», ανέφερε.

Η ομάδα καταναλωτών Assountenti επαίνεσε την κίνηση, υπολογίζοντας πιθανή εξοικονόμηση 4 δισ. ευρώ για τα νοικοκυριά, αλλά είπε ότι υπάρχουν πολλά άγνωστα, συμπεριλαμβανομένων ακριβώς των προϊόντων που περιλαμβάνονται. Στην Ισπανία η κυβέρνηση είχε ανακοινώσει ότι τα βασικά τρόφιμα με φορολογικό συντελεστή 4% θα απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ και άλλα που φορολογούνται με 10% θα έχουν ΦΠΑ 5%. Βασικά τρόφιμα, όπως το ψωμί, το αλεύρι, το γάλα, το τυρί, τα αβγά, τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια, οι πατάτες και τα δημητριακά, είχε αποφασιστεί να μην έχουν ΦΠΑ. Αλλα τρόφιμα, όπως τα λάδια και τα ζυμαρικά, αποφασίστηκε να έχουν ΦΠΑ 5% αντί για 10%. Παρά τις κινήσεις αυτές, πάντως, δεν αποφεύχθηκαν αυξήσεις στις τιμές από τις αρχές του έτους, τουλάχιστον για τα μισά από τα σχεδόν 1.000 είδη τροφίμων που παρακολουθεί η καταναλωτική οργάνωση της χώρας, Facua.