«Η Ελλάδα διεκδικεί έναν πιο φιλόδοξο ρόλο στη νέα παγκόσμια αρχιτεκτονική ασφάλειας»

Στις κοινές αξίες αλλά και τα «ευθυγραμμισμένα συμφέροντα», που αποτελούν τη βάση για την εμβάθυνση της συνεργασίας Ελλάδας και ΗΠΑ, αναφέρεται η Κατερίνα Σώκου στην έρευνά της στον τομέα Εξωτερικής Πολιτικής και Ασφάλειας του ΕΛΙΑΜΕΠ, με τίτλο «Αξιοποιώντας το υψηλό ιστορικό των ελληνοαμερικανικών σχέσεων». Στη σχετική έκθεση τονίζεται, μεταξύ άλλων, ότι «έχοντας αποβάλει τα κατάλοιπα της ψυχροπολεμικής τους εξάρτησης, οι διμερείς σχέσεις προτείνουν τώρα ένα νέο παράδειγμα: αυτό της εθελοντικής και αμοιβαίας επωφελούς στρατηγικής εταιρικής σχέσης, η οποία χαίρει ευρείας πολιτικής υποστήριξης και στις δύο χώρες».

Στην έκθεση επισημαίνεται ότι με το τέλος της κρίσης χρέους η Ελλάδα ανέκτησε τον περιφερειακό της ρόλο. Σημειώνοντας ότι «στο πλαίσιο του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία η γεωπολιτική θέση της Ελλάδας έχει αναβαθμιστεί, καθώς υποστηρίζει την ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, συμβάλλει στην ενεργειακή ασφάλεια στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και αναπτύσσει συνεργασίες στην Ανατολική Μεσόγειο και πέραν αυτής», η Σώκου αναφέρει ότι «έχοντας καταστεί αξιόπιστος σύμμαχος στην περιοχή αλλά και απαραίτητος στρατηγικός εταίρος για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Ελλάδα διεκδικεί έναν πιο φιλόδοξο ρόλο στη νέα παγκόσμια αρχιτεκτονική ασφάλειας».

Mαζί απέναντι στις παγκόσμιες προκλήσεις

Οπως τονίζεται, Ελλάδα και ΗΠΑ «διαβλέπουν με παραπλήσιο τρόπο τις παγκόσμιες προκλήσεις και τον τρόπο με τον οποίο αυτές επηρεάζουν τη γειτονιά της Ελλάδας στην εποχή του ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων». Σημειώνεται δε ότι «καθώς η κυβέρνηση των ΗΠΑ επιδιώκει να συνεργαστεί με τους εταίρους της για την αντιμετώπιση του αναθεωρητισμού αυταρχικών κυβερνήσεων, η Ελλάδα έχει την ευκαιρία να διασφαλίσει τα εθνικά της συμφέροντα υποστηρίζοντας ένα διεθνές σύστημα βασισμένο σε κανόνες που εξουδετερώνει τον αναθεωρητισμό της Τουρκίας, ενώ στέκεται στο πλευρό της Ουκρανίας».

Η έρευνα διαπιστώνει ακόμα ότι «η οικοδόμηση κοινών θεσμών και εργαλείων πολιτικής θα είναι καταλυτική για τη διατήρηση της δυναμικής και την εμβάθυνση της συνεργασίας μεταξύ της Ελλάδας και των ΗΠΑ σε στρατηγικούς τομείς, όπως οι πρωτοβουλίες περιφερειακής συνεργασίας, η άμυνα και η ασφάλεια». Σύμφωνα με τη Σώκου, «η αξιοποίηση των ισχυρών δεσμών μεταξύ των λαών των δύο χωρών θα συμβάλει επίσης στην επέκταση των επιχειρηματικών δεσμών, τη μεταφορά τεχνολογίας, την ενεργειακή συνεργασία και τις εκπαιδευτικές ανταλλαγές, μεταξύ άλλων προτεραιοτήτων».

Οπως εκτιμά η συγγραφέας της έκθεσης, σημαντική είναι η προστασία της στρατηγικής εταιρικής σχέσης από πολιτικές διαφωνίες και εξωτερικές απειλές, κάτι που, όπως υπογραμμίζει, «θα είναι επίσης καθοριστικής σημασίας». Σύμφωνα με την ίδια, υπάρχουν και κίνδυνοι αφού «η τρέχουσα πολιτική συναίνεση σχετικά με την αξία της διμερούς εταιρικής σχέσης θα μπορούσε, παρ’ όλα αυτά, να υπονομευθεί από έναν αμερικανικό απομονωτισμό και έναν ελληνικό εθνικισμό».

O ρόλος της Τουρκίας

Αναγνωρίζει, εξάλλου, ότι «το ζήτημα της μελλοντικής κατεύθυνσης της Τουρκίας είναι κεντρικής σημασίας για τις ελληνικές εκτιμήσεις περί εθνικής ασφάλειας». Και προειδοποιεί ότι «συναλλακτική ή όχι, οποιαδήποτε σχέση των ΗΠΑ με την Τουρκία που αγνοεί τον τουρκικό αναθεωρητισμό θα μπορούσε να επισκιάσει τις σχέσεις Ελλάδας – ΗΠΑ». Σπεύδει ωστόσο να υποστηρίξει ότι «όπως έδειξε η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους, η επαναπροσέγγιση της Τουρκίας με τη Δύση περνά μέσα από τις σχέσεις της με την Ελλάδα, δίνοντας στην Αθήνα την ευκαιρία να θέσει τους όρους και τις ευαισθησίες της στη διαδικασία».

Ακόμη τονίζεται η εξάρτηση της Ελλάδας από τις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η οποία «έγινε ακόμη ισχυρότερη κατά τη διάρκεια της ελληνικής δικτατορίας και διακόπηκε μόνο όταν η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο, γεγονός που οδήγησε στην κατάρρευση του στρατιωτικού καθεστώτος και στην ανασύσταση της ελληνικής δημοκρατίας». Για να προσθέσει ότι «η τραγωδία της Κύπρου οδήγησε επίσης σε αναδιαμόρφωση της στρατηγικής στάσης της Ελλάδας, που επαναξιολόγησε το στρατηγικό της δόγμα για να λάβει υπόψη της το γεγονός ότι η επικείμενη απειλή ασφάλειας δεν προερχόταν πλέον από τον κομμουνιστικό Βορρά, αλλά από τη σύμμαχό της στο ΝΑΤΟ Τουρκία».

H επέκταση της στρατιωτικής παρουσίας

Ιδιαίτερη αναφορά στην έκθεση γίνεται και στη Συμφωνία των Πρεσπών, σημειώνοντας ότι σε «κλίμα καλής θέλησης και αμερικανικής παρότρυνσης, η κυβέρνηση Τσίπρα θα διαπραγματευόταν τη Συμφωνία των Πρεσπών με τη Βόρεια Μακεδονία, η οποία έθεσε τέλος στη διαμάχη για το όνομα της ΠΓΔΜ και άνοιξε τον δρόμο για την ένταξη της χώρας αυτής στο ΝΑΤΟ». Επισημαίνεται χαρακτηριστικά ότι η κυβέρνηση Τσίπρα ήταν αυτή που «συμφώνησε την επέκταση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην Ελλάδα, ανοίγοντας τον δρόμο για στενότερη αμυντική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες». Εξελίξεις που «συνέβαλαν στην αύξηση της στρατηγικής αξίας της Ελλάδας για την Ουάσιγκτον, καθώς η χώρα θεωρήθηκε σημαντικός δυνητικός εταίρος για την επίτευξη της σταθερότητας στα Βαλκάνια». Οπως τονίζεται, οι «δύο τροποποιήσεις της MDCA υπό την κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη παρέτειναν την ισχύ της συμφωνίας επ’ αόριστον, δίνοντας τη δυνατότητα, όπως είπε ο Μπλίνκεν, “στην Ελλάδα και τις ΗΠΑ να προωθήσουν την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και πέραν αυτής”». Στην παρουσίαση, χαιρετισμό απηύθυναν ο Λουκάς Τσούκαλης, πρόεδρος του ΔΣ του ΕΛΙΑΜΕΠ, και ο Θάνος Ντόκος, σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του Πρωθυπουργού.