Τα ξεχασμένα Eλληνόπουλα του Ψυχρού Πολέμου

Oλα ξεκίνησαν όταν η Γκόντα φαν Στιν δίδασκε ακόμη στη Φλόριντα και έλαβε e-mail από τον εγγονό του Ηλία Αργυριάδη, o οποίος είχε εκτελεστεί μαζί με τον Νίκο Μπελογιάννη το 1952. Η μητέρα και η θεία του ήταν οι μικρότερες κόρες του Αργυριάδη και δύο από τα χιλιάδες παιδιά που στάλθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής για υιοθεσία τις δεκαετίες 1950 και 1960. Ο «Μάικ» (το ψευδώνυμο που χρησιμοποιούσε) αναζητούσε τις ρίζες του. Με την ελπίδα ότι η φλαμανδή καθηγήτρια θα ξέρει πηγές όπου μπορεί να μάθει περισσότερα, της ζητά να τον κατευθύνει στην έρευνά του. Η Φαν Στιν, όμως, εκπλήσσεται που δεν υπάρχει καμία επιστημονική έρευνα για το θέμα και αποφασίζει να την αναλάβει.

Η Γκόντα φαν Στιν είχε σπουδάσει κλασική φιλολογία στο Βέλγιο και εκπόνησε τη διδακτορική της διατριβή σε κλασικές και ελληνικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Princeton.

Για να ξεκινήσει την έρευνά της ήρθε στην Αθήνα από το Λονδίνο, όπου ζει και εργάζεται ως καθηγήτρια Ελληνικών Σπουδών στην έδρα Κοραή του King’s College. Στα Γενικά Αρχεία του Κράτους μελέτησε επί μακρόν νομικές πράξεις υιοθετημένων παιδιών στις ΗΠΑ μετά τον εμφύλιο πόλεμο, περίοδο κατά την οποία πάνω από 3.200 ανήλικα Ελληνόπουλα υιοθετήθηκαν από αμερικανικές οικογένειες με αδιαφανείς διαδικασίες. Οπως γράφει ο Βαγγέλης Γεωργίου: «Στην αρχή έπρεπε να τακτοποιηθούν τα ορφανά πολέμου. Αργότερα, ήταν και τα παιδιά “στιγματισμένων” γυναικών ή και ανδρών που αδυνατούσαν να τα φροντίσουν. Ηταν και εκείνα τα τέκνα κομμουνιστών που έπρεπε να “σωθούν”. Η ψυχροπολεμική Ελλάδα είχε βρει τη λύση: να στείλει χιλιάδες ανήλικα στις ΗΠΑ με fast track αφανείς διαδικασίες για λίγες χούφτες δολάρια».

Η έρευνα της Γκόντα ξεκίνησε το 2013 και βγήκε στη δημοσιότητα το 2021 με την κυκλοφορία του βιβλίου «Ζητούνται παιδιά από την Ελλάδα: Υιοθεσίες στην Αμερική του Ψυχρού Πολέμου» από τις εκδόσεις Ποταμός. Σε έναν τόμο συγκέντρωσε τελικά υλικό για τους μηχανισμούς που στήθηκαν τη δεκαετία του 1950 μέχρι αρχές δεκαετίας 1960 για να πραγματοποιηθούν οι υιοθεσίες.

Η ίδια γράφει σήμερα στα «ΝΕΑ» για ένα χρέος 70 ετών.