«Υπάρχει κοινωνική και πολιτιστική λογοκρισία»

Γυναικοκτονίες και λογοκρισία. Δημοκρατία υπό απειλή. Τέχνη και πολιτική. Η βραβευμένη παλαιστινιοαμερικανίδα ηθοποιός, ποιήτρια και ακτιβίστρια Ντάνα Ντατζάνι έρχεται στην Αθήνα, καλεσμένη του 11oυ Athens Democracy Forum, και μιλά στα «ΝΕΑ» για όλα εκείνα τα οποία πιστεύει ότι μπορούμε να αλλάξουμε.

«Πιστεύω ότι είμαστε πλήρως ικανοί να “σώσουμε τον κόσμο” και ότι πιθανότατα θα είναι πιο εύκολο από ό,τι περιμένουν οι περισσότεροι. Η μεγάλη αλλαγή πρέπει να συμβεί στη νοοτροπία μας. Το να υποκρινόμαστε ότι μπορούμε να διατηρήσουμε την κατάσταση ως έχει είναι η συνταγή για οποιαδήποτε δυστοπική ταινία καταστροφής. Πρέπει να καλλιεργήσουμε την “ουτοπία”. Είμαστε πολύ απορροφημένοι από τις εικόνες του αδικοχαμένου μέλλοντός μας. Τολμάμε να ελπίσουμε ότι όλα θα πάνε καλά; Αυτό είναι που με εμπνέει να γράφω», λέει η πολυπράγμων Ντάνα Ντατζάνι που έχει δοκιμάσει ως τώρα τις δυνάμεις της από ηθοποιός στην Οπερα του Σίδνεϊ έως παιδαγωγός στο Μουσείο Γκούγκενχαϊμ του Μπιλμπάο και από τα εργαστήρια υποκριτικής στο Κέντρο Παραστατικών Τεχνών της Κουάλα Λουμπούρ έως τη δημιουργία ενός προγράμματος δραματοθεραπείας για παιδιά με αυτισμό στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, κατέχοντας μια θέση ανάμεσα στις 50 γυναίκες με τη μεγαλύτερη επιρροή στη χώρα.

«Αυτές τις μέρες νιώθω όλο και πιο σίγουρη για τη δύναμή μου. Νεότερη ήμουν σεμνή και ταπεινή. Σήμερα, αναγνωρίζω ότι η φωνή μου είναι ισχυρή και ότι είναι δώρο και ευθύνη μου να τη χρησιμοποιήσω για να υπηρετήσω έναν ευρύτερο σκοπό. Κάποιοι άνδρες προκαλούνται από αυτό, αλλά το ίδιο και κάποιες γυναίκες, υποθέτω. Ωστόσο, έχω διαπιστώσει ότι προτιμώ να με υποστηρίζει μια κοινότητα δυνατών γυναικών με αυτοπεποίθηση. Πιστεύω ότι πρέπει να εμπιστεύομαι και να συνεργάζομαι με γυναίκες, διότι θα ηγηθούν της παγκόσμιας αλλαγής», εξηγεί η 35χρονη Ντατζάνι, αν και παραδέχεται πως υπάρχει και άλλη πλευρά. Εκείνη των γυναικοκτονιών και των υψηλών ποσοστών βίας εναντίον των γυναικών που τη σοκάρει μαζί με τον συνδυασμό «μισογυνισμού, οργής, ντροπής, ζήλιας και άστοχου θυμού από τους άνδρες».

Εως και πριν από οκτώ χρόνια, όπως λέει, θεωρούσε τον εαυτό της ως ηθοποιό που γράφει, μέχρι που συνειδητοποίησε – σε μια λυτρωτική για την ίδια στιγμή – ότι είναι μια συγγραφέας που ερμηνεύει, γεγονός που ένιωσε ότι της προσέφερε μεγαλύτερη δύναμη να πει τις δικές της ιστορίες.

«Οι δύο μορφές τέχνης είναι συμπληρωματικές. Λατρεύω το θέατρο, τον τρόπο που αυτή η έκφραση μπορεί να γεμίσει έναν χώρο, μεταδίδοντας συναισθήματα σε ένα μικρό και οικείο ή τεράστιο κοινό, που όλοι μοιράζονται την ίδια στιγμή. Ολα συνήθως, όμως, ξεκινούν με λέξεις σε μια σελίδα. Βλέπω λοιπόν το γράψιμο ως το πρώτο βήμα προς κάθε μορφή δημιουργικής έκφρασης», λέει και εκτιμά πως η καταγωγή της έχει παίξει καταλυτικό ρόλο στον τρόπο που δουλεύει και αγωνίζεται. «Θεωρώ τον εαυτό μου παγκόσμιο πολίτη, αλλά τιμώ βαθύτατα τις παλαιστινιακές μου ρίζες. Αυτό το διεθνές ταξίδι από μικρή ηλικία με βοήθησε να διαμορφώσω την κοσμοθεωρία μου και άνοιξε την προοπτική μου σε τόσο πολλούς άλλους πολιτισμούς, γλώσσες και παραδείγματα».

Το προσωπικό και το πολιτικό

Ωστόσο σε αυτή τη διαδρομή της από το Ριάντ μέχρι το Κάνσας, όπου βρέθηκε για τις σπουδές της, και αργότερα στα αναρίθμητα ταξίδια της, αλλά και σήμερα που μοιράζει τον χρόνο της ανάμεσα στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, διαπιστώνει ότι «η ελευθερία του λόγου δεν είναι παγκόσμια αξία και ότι σε πολλές χώρες εφαρμόζεται επισήμως λογοκρισία. Υπάρχει επίσης πολιτιστική και κοινωνική λογοκρισία, γι’ αυτό και είναι επιτακτική ανάγκη να βρούμε νέους τρόπους για να κάνουμε το ανείπωτο προφανές. Πιστεύω ότι είναι καθήκον του καλλιτέχνη να το κάνει. Η τέχνη μάς βοηθά να περάσουμε τη γέφυρα της απομόνωσης για να βρεθούμε σε ένα πεδίο σύνδεσης. Μεμονωμένα, θρηνούμε για την κακή μας μοίρα. Οταν επιτρέπουμε στους εαυτούς μας να ακουστούν, αναπόφευκτα συνδεόμαστε με άλλους και μοιραζόμαστε τα βάρη μας. Ετσι μπορούμε να οργανωθούμε για να επιβάλουμε αλλαγές και να υπερασπιστούμε τα δικαιώματά μας. Το προσωπικό γίνεται πολιτικό και το πολιτικό προσωπικό. Η τέχνη δημιουργεί τον χώρο όπου αυτοί οι δύο κόσμοι συναντώνται με το συναίσθημα. Διότι τέχνη χωρίς πολιτική είναι απλά διακόσμηση».

Πιστεύει ότι η δημοκρατία απειλείται σήμερα; «Η δημοκρατία ήταν πάντα “υπό απειλή”, αλλά ποτέ δεν απειλείται. Σήμερα υπάρχουν αμέτρητα εμπόδια για την επίτευξη του ιδεώδους της δημοκρατίας. Και είναι εξαιρετικά σημαντικό να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε προς αυτόν τον ευγενή στόχο».