Επικοινωνία, πολιτική {CR}και ο Στέφανος

Πολύς λόγος γίνεται για τον ρόλο της επικοινωνίας στις εκλογές για την ανάδειξη του νέου προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ. Θολά νερά, μεταπολιτική και τζόκερ κυριαρχούν στο λεξιλόγιο της εβδομάδας. Νομίζουμε ότι σε επίπεδο πολιτικής ανάλυσης τα πράγματα έχουν μια διαφορετική ανάγνωση.

Κατ’ αρχάς, σινικά τείχη που να χωρίζουν την πολιτική από την επικοινωνία ουδέποτε υπήρξαν. Σε επίπεδο μαζικής πολιτικής, η επικοινωνία είναι αναγκαία. Με τα τεχνικά μέσα που κάθε εποχή διαθέτει και τη μόδα που επικρατεί. Το ερώτημα είναι διαφορετικό: Μήπως η επικοινωνία ήταν το ύστατο διαθέσιμο μέσο για να απαντηθούν κατεξοχήν πολιτικές ανάγκες; Δηλαδή, η αναντιστοιχία μεταξύ κομματικής ρητορικής και πολιτικής πράξης. Μήπως, υπό αυτή την έννοια, το αποτέλεσμα της προηγούμενης Κυριακής ήταν ένα τρίτο μήνυμα (μετά τα μηνύματα των προηγούμενων εκλογών) που αφορούσε τον πολιτικό προσανατολισμό της αξιωματικής αντιπολίτευσης;

Το πολιτικό τοπίο είναι διαφορετικό από αυτό των πρώτων ετών της Μεταπολίτευσης, όπως και από αυτό των πρώτων μνημονιακών ετών. Και σίγουρα εντελώς διαφορετικό από τα χρόνια του Μεσοπολέμου και τα ιδεολογήματα που καλλιέργησαν. Τα πολιτικά αιτήματα, είτε από τον χώρο της Κεντροαριστεράς είτε από τον χώρο της Κεντροδεξιάς, απαιτούν διαφορετικό μεταρρυθμιστικό λόγο και, ιδίως, πράξη. Και η βάση της πολιτικής σύγκρουσης έχει μετατοπιστεί – είναι πλέον μεταξύ μεταρρυθμιστικών και αντιδραστικών δυνάμεων. Ετσι, η επικοινωνία και το χάρισμα ήταν μια αντίδραση στην αταραξία.

Μήπως όμως η επικοινωνία δεν έχει ουσία; Δεν το γνωρίζουμε. Ομως και εδώ υπάρχουν δύο όψεις. Ποια ακριβώς ήταν η ουσία πολιτικών που έθεσαν σε διακινδύνευση την παραμονή της χώρας στο ευρώ και στη συνέχεια εφάρμοσαν πολιτικές λιτότητας και περικοπών; Ποια ακριβώς ήταν η ουσία της αποστροφής προς τους ελεύθερους επαγγελματίες, η οποία λίγο πριν από τις εκλογές επανεμφανίστηκε; Και ποιες ακριβώς είναι οι βιώσιμες μεταρρυθμιστικές πολιτικές που υπονομεύει η «μεταπολιτική»; Πόσο μεταρρυθμιστικός ήταν ο πολιτικός λόγος στις εσωκομματικές συζητήσεις μέχρι την εμφάνιση του κ. Κασσελάκη;

Ωστόσο, ενώ το φαινόμενο Κασσελάκη είναι εξηγήσιμο, το εγχείρημα Κασσελάκη είναι καινοφανές και ως εκ τούτου ευάλωτο. Η ανάληψη της ηγεσίας ενός κόμματος από πρόσωπο που δεν έχει συγχρωτιστεί με τους συναδέλφους του, ούτε βεβαίως συμβιβαστεί με τις επιμέρους «τάσεις», θέτει ζητήματα. Πρωτίστως, δεν γνωρίζουμε την επακριβή πολιτική στοχοθεσία (πώς προσδιορίζεται στον κεντροαριστερό χώρο και σε ποια βάση θα αντιπολιτευθεί την κυβέρνηση). Ούτε μπορούμε να εκτιμήσουμε τη δυνατότητα ώσμωσης με το στελεχικό δυναμικό του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ο καιρός θα δείξει.

Ο Νίκος Παπασπύρου, διδάκτωρ Νομικών του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, είναι αναπληρωτής καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή (ΕΚΠΑ)