Με υπογραφή Αλμπερτ Αϊνστάιν

Με την αγορά των χειρογράφων και των σπάνιων βιβλίων να κερδίζει έδαφος στις δημοπρασίες, τις τιμές να σημειώνουν άνοδο και τους συλλέκτες να εμπιστεύονται εξίσου με τα έργα τέχνης τη συγκεκριμένη αγορά, ειδικά όταν προσφέρει εκδόσεις που είτε αποτελούν τα ίδια έργα βιβλιοδετικής τέχνης, είτε περιέχουν έργα τέχνης, επιλέξαμε να ξεκινήσουμε τη σεζόν με τη δημοπρασία ενός χειρογράφου που μπορεί να μην έχει εικαστική αξία. Σαφώς, όμως, για τους συλλέκτες θα αποτελέσει μια καλή επένδυση, ενώ η ιστορία του θα ενδιαφέρει πολύ περισσότερους – καθώς συνδέεται με την ταινία «Οπενχάιμερ» που εξακολουθεί να σπάει τα ταμεία στις κινηματογραφικές αίθουσες.

Ο λόγος για ένα μοναδικό χειρόγραφο του Αλμπερτ Αϊνστάιν που αναμένεται να βγει στο σφυρί από το παράρτημα του οίκου Christie’s στη Σαγκάη στις 23 Σεπτεμβρίου με εκτίμηση που κυμαίνεται μεταξύ 967.000 και 1,38 εκατ. δολαρίων. Πρόκειται για 12 φύλλα στα οποία ο πατέρας της θεωρίας της σχετικότητας έγραψε την πρόχειρη εκδοχή ενός άρθρου που δημοσίευσαν οι «New York Times» το 1929. Με αφορμή το πρωτοφανές ενδιαφέρον του κοινού για τη θεωρία ενοποιημένου πεδίου, ο Αϊνστάιν πείστηκε να εξηγήσει το νέο του έργο στους αναγνώστες της εφημερίδας με κατά το δυνατόν απλό τρόπο. Στην πίσω πλευρά κάποιων σελίδων υπάρχουν κακογραμμένα σύμβολα από την άλλη αγαπημένη του γλώσσα – πλην των γερμανικών στην οποία έχει γράψει το κείμενο – των μαθηματικών.

Το ενδιαφέρον του κόσμου για τη νέα θεωρία του διασημότερου επιστήμονα επί της Γης ήταν τόσο μεγάλο που σε ελάχιστο χρόνο εξαντλήθηκαν τα αντίτυπα των έξι σελίδων με τις επιστημονικές του θέσεις σαν να ήταν ευπώλητο μυθιστόρημα, ενώ ένα αντίτυπο τοποθετήθηκε στη βιτρίνα του Selfridges στο Λονδίνο και πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε για να δει πώς μία δεκαετία ερευνών και σκέψης είχε χωρέσει σε μόλις έξι σελίδες!

Το πρόβλημα ήταν ότι κανείς δεν την καταλάβαινε – και γι’ αυτό οι «New York Times» ζήτησαν από τον Αϊνστάιν να εξηγήσει τη θεωρία του «σε μια μορφή τόσο απλή όσο το θέμα θα επέτρεπε». Το τελικό άρθρο δεν είναι σε καμία περίπτωση εύκολα αναγνώσιμο, αλλά είναι πολύ εμφανές ότι ο Αϊνστάιν προβάλλει τολμηρούς ισχυρισμούς για τη νέα «θεωρία ενοποιημένου πεδίου», όπως αναφέρεται στην αγγλική μετάφραση.

Υπήρχαν ωστόσο κενά στη μαθηματική λογική, και οι υπολογισμοί του έρχονταν σε σύγκρουση με ορισμένα από τα δικά του ήδη αποδεδειγμένα συμπεράσματα. Εκείνος βεβαίως συνέχισε να αναζητά την ενοποίηση και δεν έπαψε ποτέ να πιστεύει ότι ήταν εφικτή. Το ζήτημα τον απασχόλησε για τα επόμενα 25 χρόνια, μέχρι τον θάνατό του το 1955. Επτά δεκαετίες μετά, δεν υπάρχει απόδειξη για την εν λόγω θεωρία. Παραμένει ένα όνειρο που βρήκε τη διατύπωσή του σε ένα χειρόγραφο, το οποίο πέραν της αρχειακής αξίας του, μπορεί να εκτιμηθεί και ως μια παρτιτούρα, ως ένα εναλλακτικό έργο τέχνης.

Τον αγόρασε 4 δολάρια, τον πουλάει… 250.000

Πλήρωσε μόλις 4 δολάρια για έναν πίνακα που απλώς της άρεσε σε ένα κατάστημα με αντικείμενα από δεύτερο χέρι και τώρα δεν αποκλείεται να εισπράξει ακόμη και 250.000 δολάρια, καθώς το έργο που αγόρασε αποδείχθηκε πως είναι αυθεντικό του αμερικανού ζωγράφου και εικονογράφου Νιούελ Κόνβερς Γουάιθ. Η φιλότεχνη αναζητούσε μεταχειρισμένες κορνίζες στο Μάντσεστερ του Νιου Χαμσάιρ όταν είδε το έργο και αποφάσισε να το αποκτήσει πριν από έξι χρόνια. Μια γρήγορη αναζήτηση στο Διαδίκτυο δεν τη διαφώτισε για την ταυτότητα του δημιουργού, οπότε και το κρέμασε αρχικά στην κρεβατοκάμαρά της, εν συνεχεία το έκλεισε σε μια ντουλάπα και αργότερα αποφάσισε να το αναρτήσει σε μια σελίδα στο Facebook με ιστορίες για πράγματα που έχουν εντοπιστεί ξεχασμένα σε σπίτια, αποθήκες κ.λπ. Εκεί εντόπισε το έργο ιστορικός τέχνης ειδική στις τρεις γενιές των Γουάιθ – τον Νιούελ Κόνβερς, τον γιο του Αντριου και τον εγγονό του Τζέιμι – και αφού το εξέτασε διά ζώσης απεφάνθη για τη γνησιότητά του. Το έργο θα δημοπρατηθεί στις 19 Σεπτεμβρίου από τους Bonhams Skinner. Το ρεκόρ για οποιοδήποτε μέλος της οικογένειας Γουάιθ σημειώθηκε πέρυσι κατά τη δημοπράτηση της συλλογής του συνιδρυτή της Microsoft Πολ Αλεν στον οίκο Christie’s, όπου ο πίνακας του Αντριου Γουάιθ «Day Dream» (1980) πουλήθηκε για 23,2 εκατ. δολάρια, επτά φορές πάνω από την υψηλή εκτίμηση των 3 εκατ. δολαρίων.

Το «κουτσό» παγκάκι του Μπομπ Ουίλσον

Στο σφυρί βγαίνει ένα παγκάκι από αλουμίνιο που φέρει την υπογραφή του εικαστικού και σκηνοθέτη Μπομπ Ουίλσον. Αν και του λείπει ένα πόδι, το παγκάκι, που αποτέλεσε μέρος του σκηνικού παράστασης που ανέβασε ο εκ των κορυφαίων διεθνώς στον χώρο του θέατρου το 1977, είναι το ακριβότερο κομμάτι της διαδικτυακής δημοπρασίας που ολοκληρώνεται μέσω Διαδικτύου στις 13 Σεπτεμβρίου από την ιστοσελίδα liveauctioneers.com. Η εκτίμηση είναι 29.200 δολάρια και η μεγαλύτερη ως τώρα προσφορά είναι 2.900 δολάρια. Το εν λόγω είναι ένα από τα περίπου 300 έργα που προέρχονται από το ντεπό της πτωχευμένης γκαλερί Αce του Λος Αντζελες και δημοπρατούνται στο πλαίσιο της ρευστοποίησης για την εκκαθάριση της γκαλερί, η οποία εκπροσωπούσε σπουδαίους καλλιτέχνες από το 1967 και για μισό αιώνα.