Ατομική μου ενέργεια…

Η δεκαετία του 1950 αποτελεί και έως τις μέρες μας ένα δύσκολο ερευνητικό πεδίο. Μετεμφυλιακή περίοδος, προσπάθεια επιβίωσης, θολό πολιτικό πεδίο στην αρχή της δεκαετίας, Παπάγος αλλά και Μαρκεζίνης, συντριβή του παλαιού πολιτικού συστήματος που επέζησε από τον Εμφύλιο αλλά συνετρίβη μπροστά στον παράγοντα «Καραμανλής». Και βέβαια μια διεθνή συνθήκη που αρχίζει να συγκροτείται μετά τον πόλεμο. Από τη μια η προσαρμογή της Ελλάδας στο δυτικό στρατόπεδο στο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου με τις διάφορες βαλκανικές ιδιοτυπίες και από την άλλη η διεθνοποίηση του Κυπριακού που θα στιγματίσει ανεξίτηλα την εξωτερική πολιτική της χώρας και θα δημιουργήσει τη μεγάλη ρήξη Παπάγου – Μαρκεζίνη με συνέπειες σε ολόκληρο το αστικό πολιτικό σκηνικό της εποχής. Κυρίως όμως στη δεκαετία του 1950 μπαίνουν τα θεμέλια για τη συγκρότηση όλου του αναπτυξιακού και παραγωγικού μοντέλου της χώρας του οποίου τους επάλληλους κύκλους συναντούμε έως τώρα.

Ο επίμονος ερευνητής.

Ο δημοσιογράφος Αχιλλέας Χεκίμογλου ασχολείται συστηματικά με τη δεκαετία του 1950 μέσα από μια επίμονη και συχνά εξαντλητική αρχειακή έρευνα. Στο προηγούμενο βιβλίο του Ο Ωνάσης και ο σμηναγός Χ. Η μεταπολεμική αναγέννηση της Πολιτικής Αεροπορίας: Από την ΤΑΕ στην Ολυμπιακή ασχολήθηκε με τη συγκρότηση του πεδίου των αερομεταφορών στη χώρα τη δεκαετία του ’50 και του φαινομένου της ραγδαίας ανάπτυξης των ιδιωτικών εταιρειών της αερομεταφοράς μέχρι η Ολυμπιακή να επισκιάσει τα πάντα.

Τώρα επανέρχεται στην ίδια χρονική περίοδο με ένα πιο δύσκολο αλλά και πιο κρίσιμο ζήτημα, εκείνο της ατομικής ενέργειας και της εύρεσης ουρανίου στη χώρα τη δεκαετία του 1950. Στην πραγματικότητα το δίλημμα ήταν ο τρόπος ενεργειακής κάλυψης ενός κράτους που έβγαινε από μια αιματηρή και αδελφοκτόνο περίοδο και έψαχνε τον βηματισμό του αλλά και η επίλυση υπαρξιακών ζητημάτων, όπως η ενεργειακή κάλυψη. Η νεότευκτη ΔΕΗ δεν είχε γιγαντωθεί ούτε παρείχε ακόμα τις σημερινές εγγυήσεις. Ο Χεκίμογλου μέσα από τη δημοσιογραφική και καταιγιστική του γραφή, με τους χαρακτηριστικούς του μεσότιτλους που δεν αφήνουν περιθώρια για παρερμηνείες, μεταφέρει στο αναγνωστικό κοινό μια συναρπαστική και σε μεγάλο βαθμό άγνωστη ιστορία εκείνη της προσπάθειας της ενεργειακής κάλυψης όλης της χώρας μέσα από την ατομική ενέργεια αλλά και της εύρεσης ουρανίου στη χώρα.

Από τη Φρειδερίκη
στον Καραμανλή

«Ταπεινή μαθήτρια της ατομικής ενέργειας» δήλωνε η Φρειδερίκη κατά τη διάρκεια του ταξιδιού της το 1958 στις ΗΠΑ, πραγματοποιώντας επισκέψεις σε όλα τα μεγάλα αμερικανικά πανεπιστήμια που ασχολούνταν με το ζήτημα και αναδεικνύοντας το μεγάλο της ενδιαφέρον για το ζήτημα που δεν σχετιζόταν με τους καθαρά πρακτικούς λόγους της διεύρυνσης της χρήσης της ενέργειας, αλλά και δικές της μεταφυσικές και φιλοσοφικές προβολές που την απασχολούσαν έντονα.

«Θέλω να τσουγκρανισθεί όλη η Ελλάδα» ήταν η βούληση του Καραμανλή σύμφωνα με τον υπουργό του Νικόλαο Μάρτη το 1959. Ανάμεσα σε αυτές τις δυο θεωρήσεις κρύβεται και όλο το διακύβευμα της «περιπέτειας» της ατομικής ενέργειας τη δεκαετία του ’50 στην Ελλάδα. Από τη μια η βασίλισσα Φρειδερίκη που για δικούς της λόγους προωθεί την ατζέντα της ατομικής ενέργειας με αποκορύφωμα την αποφασιστική συνδρομή της για την ίδρυση του ερευνητικού κέντρου «Δημόκριτος» και της δημιουργίας του αντιδραστήρα στην Ελλάδα και από την άλλη η αγωνία του Καραμανλή για την εκμετάλλευση κάθε ορυκτού πλούτου για την ενεργειακή αυτάρκεια της χώρας, της μοναδικής στη περιοχή στο δυτικό στρατόπεδο την εποχή εκείνη. Δυο πορείες που όπως φαίνεται δεν συγκλίνουν πάντα, αλλά μεσολαβούν ανάμεσά τους πολλά πρόσωπα και προσπάθειες, όπως ο καθηγητής Αγγελος Αγγελόπουλος – μια από τις πλέον σημαντικές προσωπικότητες του 20ού αιώνα για τα ελληνικά πράγματα -, ο ταξίαρχος Στρατηγάκης – μια εντυπωσιακή προσωπικότητα -, ο καθηγητής Κουγιουμζέλης – μια μυθιστορηματική προσωπικότητα -, ο ναύαρχος Σπανίδης – ένας πολυμήχανος άνθρωπος, από εκείνους που το στράτευμα αν δεν είχε παραγκωνίσει η εξέλιξη πολλών πραγμάτων θα ήταν διαφορετική. Το βιβλίο του Χεκίμογλου δίνει αφορμές για νέες θεάσεις επίσης πάνω στην ιστορία του πανεπιστημίου, της εξέλιξης των θετικών επιστημών στην Ελλάδα αλλά και για μια άλλη όχι τόσο γνωστή ιστορία του στρατεύματος στην εξέλιξη της χώρας.

Ιδιωτική –
δημόσια σφαίρα

Το βιβλίο του Χεκίμογλου μέσα από την εντυπωσιακή εναπόθεση ονομάτων, ιστορικών λεπτομερειών μέσα από σπάνια και δυσεύρετα αρχεία, εφημερίδες και εξαντλημένα ή δυσεύρετα βιβλία αναδεικνύει και μια άλλη πτυχή που ο συγγραφέας θίγει αλλά και αφήνει εκούσια εκτός της έρευνάς του, καθώς αγγίζει τη διακυβέρνηση Καραμανλή εκείνη τη δεκαετία και αποτελεί από μόνη της ένα ξεχωριστό κεφάλαιο. Την προτίμηση δηλαδή του σερραίου πολιτικού σε μεγάλες εταιρείες ιδιωτικού ή δημοσίου συμφέροντος, που όμως κυριαρχούν απολύτως και μονοπωλιακά στη δημόσια σφαίρα σε τομείς όπως οι αερομεταφορές ή η ενέργεια. Είναι μια επιλογή που καταπνίγει προσπάθειες όπως αυτές που περιγράφει στα βιβλία του ο Χεκίμογλου, αλλά εξασφαλίζουν από την άλλη μια ευρύτερη και μαζικότερη παροχή αγαθών και υπηρεσιών αλλά και σταθερότερες πολιτικές συμμαχίες.

n Το βιβλίο του Χεκίμογλου ρίχνει άλλη μια μεγάλη ακτίνα φωτός σε μια σκοτεινή δεκαετία, που αποτέλεσε όμως το πεδίο της ανασυγκρότησης της μεταπολεμικής και μετεμφυλιακής Ελλάδας και βατήρα της επικείμενης ανάπτυξης. Οι αντιθέσεις αυτές αντανακλώνται και στο παρόν βιβλίο αφού φέρνουν στο φως για πρώτη φορά ανθρώπους, ενέργειες και πρωτοβουλίες που έως σήμερα δεν θα φανταζόμασταν ποτέ.

{1BSYG}Αχιλλέας Χεκίμογλου{1BSYG}{CR}{2BTIT}Ατομική Εποχή{CR}Πυρηνική ενέργεια, {LF}Αντιδραστήρες και ουράνιο {LF}στην Ελλάδα του 20ού αιώνα{2BTIT}{CR}{3BEKD}Εκδ. Παπαδόπουλος, 2023. Σελ. 304,{3BEKD}{CR}{4BTIM}Τιμή 19 ευρ{4BTIM}ώ