Το πένθος (δεν) {LF}ταιριάζει στην Ελλάδα

Οι Ελληνες βιώνουμε ένα παράξενο εθνικό πένθος. Δεν πρόκειται μόνον για τους νεκρούς συμπολίτες και τους συνανθρώπους μας που απανθρακώθηκαν στη Δαδιά και δεν θα μάθουμε ποτέ το όνομά τους. Οι Ελληνες πενθούμε τη χώρα μας. Πενθούμε το γεγονός ότι από δική μας ευθύνη, επιτρέψαμε, ώστε διαχρονικά οι κυβερνήσεις που εμείς εκλέξαμε, να αποτύχουν στη δημιουργία ενός  αποτελεσματικού κράτους που θα θωράκιζε τη φύση, τις πόλεις μας και τις ζωές μας από τις απειλές που φέρει μαζί της η κλιματική αλλαγή. Νιώθουμε ηττημένοι και ανυπεράσπιστοι. Αλλά κάτι βαθύ μέσα μας δεν επιτρέπει την εύκολη καταγγελία. Ξέρουμε, πια, ότι χρειάζεται κάτι πολύ πιο ουσιαστικό από την καταγγελτική εκτόνωση, αν θέλουμε κάτι να αλλάξει ριζικά και θετικά στην κοινωνία μας.

Υπάρχουν, φυσικά, συγκεκριμένες κυβερνητικές ευθύνες. Το «επιτελικό κράτος» του κ. Μητσοτάκη αποσυντέθηκε επιχειρησιακά. Η «καλύτερη προετοιμασία από κάθε άλλη φορά» εξαερώθηκε από το πύρινο κύμα. Η πρόληψη απεδείχθη ανύπαρκτη και η καταστολή, χωρίς πρόληψη, ανεπαρκής, παρά τον ηρωισμό και την αυταπάρνηση των επίγειων και εναέριων δυνάμεων.

Αυτό όμως που έγινε κοινή συνείδηση, είναι ότι η κυβέρνηση βαρύνεται, κυρίως γιατί διακυβερνά επαναλαμβάνοντας τη «ρουτίνα» της θεσμικής σύγχυσης και αδράνειας, του κράτους των θολών και αλληλοσυγκρουόμενων αρμοδιοτήτων, που οδηγεί στην τελική αναποτελεσματικότητα. Κάποια θετικά βήματα από εδώ, όπως η δημιουργία του υπουργείου Πολιτικής Προστασίας, μια βελτίωση στους εξοπλισμούς από εκεί, ένα δόγμα, που εφόσον δεν συγκαλύπτει δομική επιχειρησιακή ανεπάρκεια, είναι σωστό, «πρώτα οι ζωές». Ολα αυτά έγιναν. Ομως, η κυβέρνηση, όχι μόνον δεν μπήκε στον κόπο να προσαρμόσει τις πολιτικές της στην αλλαγή της κλίμακας της απειλής, αλλά και στο συμβατικό επίπεδο προπαρασκευής που κινήθηκε, δεν διασφάλισε στοιχειωδώς τη συνοχή των μέτρων που ανακοίνωσε.

Το υπουργείο δεν έχει οργανισμό, οι αρμοδιότητες κεντρικού κράτους, περιφέρειας και δήμων δεν έχουν αποσαφηνιστεί. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα επιχειρησιακά σχέδια και μέτρα για την πρόληψη. Ας σκεφθούμε ότι τον Οκτώβρη έχουμε αυτοδιοικητικές εκλογές. Ως τότε όλα θα είναι παράλυτα. Οσοι εκλεγούν, θα αναλάβουν επισήμως καθήκοντα την 1η Ιανουαρίου 2024. Μετά θα οριστούν οι αντιπεριφερειάρχες, οι αντιδήμαρχοι, οι πρόεδροι Οργανισμών κτλ. Θα φτάσουμε Μάρτη. Οι πλημμύρες θα έχουν κάνει ήδη τη δουλειά τους και η αντιπυρική πρόληψη με τις προκηρύξεις έργων κτλ. θα εκδηλωθεί πρακτικά τον Ιούλιο (και αν…). Καθαρισμός των δασών που βρίσκονται σε άμεση επαφή με το δίκτυο της ΔΕΗ δεν έχει προγραμματισθεί και επιβληθεί. Καμιά συζήτηση επίσης δεν γίνεται για την υπογειοποίηση των δικτύων. Αυτό είναι το μη-κράτος και η ευθύνη της κυβέρνησης για τη διαιώνιση των παθογενειών του.

Ο καθηγητής κ. Χάρης Δούκας υπενθυμίζει ότι σύμφωνα με το περιβαλλοντικό πρόγραμμα του ΟΗΕ «πρέπει να αφιερώνεται το 50% των χρηματοδοτήσεων στην πρόληψη, το 35% για την καταστολή και τα υπόλοιπα στην αποκατάσταση». Αλλά στην Ελλάδα μόνον το 1/5 της χρηματοδότησης δαπανάται για την πρόληψη και τα 4/5 για την καταστολή.

Αυτή είναι η βάση για τη συζήτηση στη Βουλή, που επιβάλλεται να οδηγήσει όχι μόνον σε κοινές προσεγγίσεις αλλά και σε κοινές αποφάσεις. Γιατί δεν απειλείται μόνον η φύση και οι άνθρωποι από την κλιματική αλλαγή. Απειλείται και η Δημοκρατία από την αναποτελεσματικότητα και αναξιοπιστία της πολιτικής.

Ο Πέτρος Ευθυμίου είναι πρώην υπουργός