Πόσο «νιάτα» είναι σήμερα τα νιάτα;

Αθήνα, καλοκαίρι του 1942. Το ημερολόγιο έγραφε 27 Αυγούστου, σαν αύριο δηλαδή, και η πρωτεύουσα ζούσε μέσα στον ζόφο της γερμανικής κατοχής. Σ’ αυτές τις συνθήκες η Λυρική Σκηνή ανεβάζει, για πρώτη φορά στην Ελλάδα (στο θέατρο «Παρκ» που βρισκόταν στην πλατεία Κλαυθμώνος), μία από τις διασημότερες όπερες της εποχής – και όλων των εποχών. Την «Τόσκα» του Πουτσίνι. Η μουσική διεύθυνση είναι του Σώτου Βασιλειάδη και στον κεντρικό ρόλο κάνει το ντεμπούτο της μια νεαρή υψίφωνος. Πολύ νεαρή, μόλις 19 ετών. Τη λένε Μαρία Καλογεροπούλου. Αργότερα θα την πούνε Μαρία Κάλλας. Θα ερμηνεύσει την Τόσκα άλλες 37 φορές στη διάρκεια μιας καριέρας που διήρκεσε μόλις 23 χρόνια και την καθιέρωσε ως μια από της σημαντικότερες, αν όχι τη σημαντικότερη, λυρικές τραγουδίστριες του 20ού αιώνα. Και με τον ίδιο ρόλο θα κλείσει, το 1965, τη μικρή σε διάρκεια αλλά τεράστια ως καλλιτεχνικό αποτύπωμα καριέρα της. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι εκείνη την 27η Αυγούστου, πριν από 81 χρόνια, γεννήθηκε μία ντίβα; Εχω την εντύπωση ότι οι ντίβες γεννιούνται όταν έρχονται στον κόσμο. Δεν τις κάνουν ντίβες οι καριέρες. Οι ίδιες δημιουργούν τα δεδομένα και προκαλούν τα γεγονότα.

Η επόμενη χρονιά έχει ανακηρυχθεί «Ετος Μαρίας Κάλλας» λόγω της συμπλήρωσης των εκατό χρόνων από τη γέννησή της και ελπίζω ότι το μεγάλο κοινό θα μάθει και θα καταλάβει περισσότερα γι’ αυτή τη μοναδική γυναίκα. Δεν είναι όμως αυτό το θέμα μου. Συνειδητοποιώ ότι η «ντιβίνα» έσπασε το φράγμα της ανωνυμίας και επέβαλε το ταλέντο της πριν ακόμη κλείσει τα είκοσι χρόνια της. Και σκέφτομαι ότι ο Καραγάτσης έγραψε τον «Συνταγματάρχη Λιάπκιν» στα 25 του και στα 26 του τη «Μεγάλη Χίμαιρα». Είκοσι τεσσάρων ετών ήταν ο Βενέζης όταν εξέδωσε την πρώτη του συλλογή, το «Ο Μανώλης Λέκας και άλλα διηγήματα». Και μέχρι τα 27 του είχε ξεμπερδέψει με το «Νούμερο 31328». Ο δε Μάνος Χατζιδάκις είχε τα κότσια σε ηλικία 24 ετών να «αποποινικοποιήσει» το ρεμπέτικο. Για να μη φτάσω στον Ρεμπό που έγραψε το «Μια εποχή στην Κόλαση» πριν κλείσει τα δεκαεννιά του. Και όχι, ο νεότερος πρωθυπουργός στη σύγχρονη ελληνική ιστορία δεν είναι ο Αλέξης Τσίπρας. Είναι ο Επαμεινώνδας Δεληγεώργης, ένας ριζοσπάστης πολιτικός που έγινε πρόεδρος της κυβέρνησης το 1865, σε ηλικία 36 ετών και μέσα στα επόμενα χρόνια κατάφερε να επανεκλεγεί άλλες τέσσερις φορές.

Τι έχει συμβεί; Εχει ανέβει ο μέσος όρος της νιότης; Μεγαλώνουμε αργά, ωριμάζουμε αργότερα και παράγουμε ακόμη πιο αργά; Σήμερα, ένας καλλιτέχνης στα 35 του θεωρείται νέος και, στην ίδια ηλικία, ένας πολιτικός τσικό. Για να μη μιλήσουμε για «35χρονους ημιπιτσιρικάδες». Γιατί συμβαίνει άραγε αυτό; Δεν έχουμε εμπιστοσύνη στα νιάτα ή τα νιάτα δεν έχουν εμπιστοσύνη στον εαυτό τους; Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής έχει μετατοπίσει προς τα επάνω και τα όρια της νεανικής ηλικίας; Και γιατί ψηφίζουν, πλέον, στα 17 τους; Είναι η υπερπροστασία με την οποία μεγάλωσαν οι νέες γενιές που παράγει ορδές «υπερτροφικών μπεμπέδων»; Εξέλειψε ο ενθουσιασμός της νιότης; Ή μήπως γεράσαμε ως κοινωνία, ως χώρα και μαζί γεράσαν και τα νιάτα μας;