«Είναι φρικτό να καταλήγεις σε συμπεράσματα χωρίς να ξέρεις»

«Ω φοβάμαι, φοβάμαι πολύ». Είναι το πρώτο πράγμα που θα πει η Σάντρα Χούλερ όταν το μικρό γκρουπ δημοσιογράφων ένα μεσημέρι του περασμένου Μαΐου την υποδέχεται στο τραπέζι του. Βρισκόμαστε στην ταράτσα του κτιρίου της οδού Ντε Μπελζ, όπου κατά τη διάρκεια του κινηματογραφικού Φεστιβάλ των Καννών στεγάζονται τα γραφεία της Unifrance. «Γιατί;», κάποιος από το γκρουπ θα τη ρωτήσει. «Φοβάμαι να μιλώ για τον εαυτό μου», θα απαντήσει η γερμανίδα ηθοποιός – πολύ συνεσταλμένη, αγέλαστη και σοβαρή. Ολα αυτά λίγες μέρες προτού η «Ανατομία μιας πτώσης», η αφορμή για αυτή τη συνάντηση, επρόκειτο να αναδειχθεί καλύτερη της φετινής διοργάνωσης κερδίζοντας το ύψιστο βραβείο, τον Χρυσό Φοίνικα.

Γεννημένη στις 30 Απριλίου του 1978 στη Σουλ, η Σάντρα Χούλερ έγινε για πρώτη φορά γνωστή πέρα από τα σύνορα της πατρίδας της με την ταινία «Τόνι Ερντμαν» της Μάρεν Αντε, που έφτασε ως τα Οσκαρ. Από τότε η καριέρα της έχει ανοδική πορεία, αλλά φέτος ήταν πραγματικά η χρονιά της, με δύο ταινίες στις Κάννες. Στο «The zone of interest» του Τζόναθαν Γκλέιζερ είναι ανατριχιαστικά… καταπληκτική παίζοντας τη σύζυγο του διοικητή του στρατοπέδου στο Αουσβιτς, Ρούντολφ Ες, μια ψυχρή γυναίκα που ενώ ξέρει πολύ καλά τι συμβαίνει μέσα στο στρατόπεδο, φέρεται σαν να μη συμβαίνει απολύτως τίποτα και ενδιαφέρεται μόνο για τη διατήρηση της αρμονίας του σπιτιού της. Αλλά στην «Ανατομία μιας πτώσης» η Χούλερ είχε στα χέρια της έναν πραγματικά αβανταδόρικο ρόλο: μια επιτυχημένη συγγραφέα η οποία θα κατηγορηθεί για τη δολοφονία του ανδρός της καθώς η σορός του τελευταίου θα βρεθεί στο προαύλιο της χιονισμένης έπαυλής τους. Με την ίδια μέσα. Ολα δείχνουν ότι ο θάνατός του προήλθε από πτώση. Ισως είναι ένοχη. Αλλά το αν τον έσπρωξε ή όχι εκείνη, δεν είναι ακριβώς το θέμα της ταινίας.

Γιατί σε ό,τι αφορά την ίδια την ηρωίδα της αλλά και το πώς τη «συνέλαβε» για να την αποδώσει μπροστά στην κάμερα, η Χούλερ είπε ότι «από την αρχή ήταν ξεκάθαρο ότι δεν θα ειπωθεί τίποτα για το αν είναι πράγματι δολοφόνος του συζύγου της ή όχι. Η Ζιστίν αρνήθηκε να θίξει αυτό το θέμα. Το ερώτημα που θέτει η ταινία είναι αν τελικά μπορούμε να υποθέσουμε για το τι είναι κάποιος ικανός να κάνει και τι όχι απλώς και μόνο από τη συμπεριφορά του. Μπορείς, ας πούμε, να πεις ότι κάποιος είναι ένοχος για κάτι επειδή π.χ. είναι επιτυχημένος και διάσημος ή επειδή δεν χειρίζεται το παιδί του όπως θα όφειλε ή επειδή έχει μια ελεύθερη σεξουαλική ζωή ή οτιδήποτε; Μήπως όλα αυτά διευκολύνουν εμάς που τα βλέπουμε στο να κρίνουμε και να καταδικάσουμε αυτόν που κατηγορείται; Αυτά ήταν τα σημαντικά θέματα που θέλαμε να θίξει η ταινία».

«Μας αρέσει να γεμίζουμε κενά»

Αναφέρω στη Χούλερ το γεγονός ότι ο κόσμος βιάζεται να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα, να δημιουργήσει μια δική του πραγματικότητα, να κρίνει χωρίς να ξέρει όλα τα γεγονότα, χωρίς να έχει όλα τα στοιχεία και κυρίως χωρίς να περιμένει τη Δικαιοσύνη να μιλήσει. «Αυτό που έχω καταλάβει είναι ότι χρειάζεται μεγάλη αυτοσυγκράτηση να περιμένεις ώστε κάτι να γίνει πραγματικά, απολύτως ξεκάθαρο», απάντησε η Χούλερ. «Το να υποθέτει κανείς είναι και κάπως ανθρώπινο, ο κόσμος αρέσκεται να γεμίζει κενά για πράγματα που δεν γνωρίζει. Ασφαλώς αυτό είναι ένα από τα θέματα που διαχειρίζεται η ταινία. Και φυσικά το βρίσκω φρικτό, γιατί είναι πράγματι φρικτό να καταλήγεις σε συμπεράσματα χωρίς να ξέρεις. Ομως δεν μπορώ να μην το δω μπροστά μου. Συμβαίνει. Ετσι είναι».

Η Χούλερ αναφέρεται σε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα της δίκης της ηρωίδας της όπου το επιχείρημα του εισαγγελέα είναι ένας καβγάς της με τον σύζυγό της. «Πώς είναι δυνατόν να κρίνει κανείς μια ολόκληρη ζωή μέσα από ένα δεκάλεπτο έντασης; Μπορεί όντως αυτό το δεκάλεπτο να έπαιξε κάποιο ρόλο, όμως δεν μπορεί να εκληφθεί ως στοιχείο απόδειξης της ενοχής κάποιου. Να όμως που συμβαίνει, όταν δεν υπάρχουν άλλα στοιχεία που να θεωρηθούν τεκμήρια. Προσωπικά, μπροστά σε τέτοιες καταστάσεις προσπαθώ πραγματικά να μην καταλήγω σε υποθέσεις που μπορεί να είναι λανθασμένες, καθώς επίσης περιμένω να ακούσω όλες τις πλευρές. Μεγάλωσα έτσι. Πιστεύω ότι αν υπάρχει μια αλήθεια θα πρέπει να υπάρχει και μια άλλη. Είναι αδύνατον να υπάρχει μόνο μία άποψη σε κάτι – το οτιδήποτε. Ισως μόνο η επιστήμη να εξαιρείται σε αυτό».

«Πλεονέκτημα πολυτελείας το σινεμά»

«Το να κάνεις κινηματογράφο δεν είναι καθόλου δύσκολο», θα απαντήσει η Χούλερ στην ερώτηση αν η «Ανατομία μιας πτώσης» υπήρξε μια δύσκολη ταινία στην υλοποίησή της. «Το να είσαι ηθοποιός και να κάνεις σινεμά είναι πλεονέκτημα, ορισμένες φορές μάλιστα πολυτελείας, γιατί κάποιος θα υπάρχει πάντα δίπλα σου για να φροντίζει για όλα. Αυτό που βρίσκω δύσκολο είναι όταν ενώ εργάζεσαι να υπάρχουν γύρω σου άνθρωποι που δεν καταλαβαίνουν τι κάνεις ή όταν κάποιος πιέζεται να κάνει κάτι που δεν θέλει».

Για την ακρίβεια, η Χούλερ, μιλώντας για τα όποια εμπόδια χρειάστηκε να ξεπεράσει για τη δημιουργία τής ταινίας, δεν έκανε καμία νύξη για το ψυχολογικό υπόβαθρο της όλης διαδικασίας, δηλαδή την εσωτερική κατάσταση της ηρωίδας που υποδύεται. «Αυτό που χρειάστηκε να κάνω και το βρήκα σχετικά δύσκολο ήταν να βελτιώσω τα γαλλικά μου καθώς η βασική γλώσσα της ταινίας είναι τα γαλλικά», είπε, αναφερόμενη στην επίπονη συνεργασία της με την καθηγήτρια γαλλικών που την ανέλαβε στο Παρίσι. «Ο ηθοποιός δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνο ψυχολογικά αλλά και πρακτικά θέματα».

Εξίσου απόμακρη προσπάθησε να παραμείνει η Χούλερ απέναντι στην ψυχολογία της ηρωίδας που υποδύεται στην άλλη φετινή της επιτυχία στις Κάννες, το «The zone of interest». «Μου ήταν φύσει αδύνατον να επικοινωνήσω με τον εσωτερικό κόσμο της συζύγου του Ρούντολφ Ες, επομένως εστίασα κυρίως στην εργασία σώματος, προσπάθησα να φανταστώ πώς περπατούσε (με την αυστηρότητα στρατιωτικού βάδειν), πώς έκανε τις δουλειές στο σπίτι, πώς ανέτρεφε τα παιδιά της. Η δυσκολία εκεί, όχι μόνο για μένα αλλά για όλους, ήταν ότι έπρεπε να μη σκεφτόμαστε τον χώρο στον οποίο γυρίζαμε την ταινία, δηλαδή το ίδιο εκείνο σημείο όπου είχαν γίνει όλα αυτά τα εγκλήματα. Επρεπε να δείχνουμε ότι δεν ξέρουμε ότι έχουν συμβεί. Η δουλειά μας, του Κρίστοφερ Φρίντελ (που υποδύεται τον Ες) και η δική μου, ήταν βασικά να υποδυόμαστε ότι δεν ξέρουμε».