Γιατί να πιστέψουμε στο όραμα του Μασκ;

Ο ανταγωνισμός για την κατάκτηση του Διαστήματος καλά κρατεί μετά τη συντριβή του ρωσικού σκάφους Luna-25 στη Σελήνη, την περασμένη Κυριακή. Αυτή τη φορά «πυρετός» επικρατεί στην Ινδία ενόψει της προγραμματισμένης για σήμερα (στις 15.34 ώρα Ελλάδας) προσσελήνωσης του δικού της διαστημικού σκάφους Chandrayaan-3 στον αφιλόξενο νότιο πόλο του φυσικού δορυφόρου της Γης. Εφόσον το εγχείρημα αποδειχθεί επιτυχημένο, τότε η Ινδία θα γίνει η πρώτη χώρα που θα έχει καταφέρει κάτι τέτοιο, μετά το «φιάσκο» της Ρωσίας.

Αυτή είναι η δεύτερη απόπειρα της Ινδίας να πατήσει το πόδι της στη Σελήνη, μετά την πρώτη και αποτυχημένη του 2019. Καθώς δε ο διεθνής ανταγωνισμός έχει κυριολεκτικά «ανάψει», η κυβέρνηση και η διαστημική υπηρεσία της χώρας δίνουν μεγάλη σημασία στην επιτυχία. Σύμφωνα με όσα μεταδίδουν ινδικά και διεθνή ΜΜΕ, στη χώρα οργανώνονται ήδη μαζικές προσευχές και έχουν προγραμματιστεί μεγάλες γιορτές στην περίπτωση που όλα πάνε καλά, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι αναμένεται να παρακολουθήσουν ζωντανά την τελική φάση της προσσελήνωσης.

Για πολλούς, το ερώτημα για τον ανθρώπινο εποικισμό στον Αρη δεν είναι το «εάν» αλλά το «πότε». Εγχειρήματα όπως της διαστημικής εταιρείας SpaceX του Ιλον Μασκ που από το 2012 σχεδιάζει τη μεταφορά Γήινων στον Κόκκινο Πλανήτη μέσω τεράστιων διαστημοπλοίων κάνουν το ενδεχόμενο υπόθεση της επόμενης δεκαετίας. Αλλωστε, η άποψη του ότι το μέλλον της ανθρωπότητας βρίσκεται στο Σύμπαν, πολύ μακριά από τη Γη, είναι διαδεδομένη. Η Σελήνη που στερείται ατμόσφαιρας, μεγάλων αποθεμάτων νερού και σταθερής βαρύτητας δεν μοιάζει με έναν ελκυστικό προορισμό για τους πρώτους «ταξιδιώτες». Αντίθετα, ο Αρης που ικανοποιεί όλες τις παραπάνω ανθρώπινες βασικές ανάγκες θεωρείται καλύτερη επιλογή για την εγκατάσταση της αποικίας. Γιατί, ωστόσο, επιμένουμε να κατοικίσουμε έναν κόσμο που μοιάζει να στερείται των απαραίτητων στοιχείων για την επιβίωση του είδους;

Ο Στίβεν Χόκινγκ υποστήριξε ότι «η εξάπλωση στο Διάστημα μπορεί να είναι το μόνο πράγμα που μας σώζει από τους εαυτούς μας», εννοώντας την απειλή καταστροφών που οφείλονται στον άνθρωπο, όπως η κλιματική κρίση ή ένας πυρηνικός πόλεμος. Παρ’ όλα τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος, δύσκολα η λύση τους μπορεί να κρύβεται στον εποικισμό άλλου πλανήτη. Βλέπετε, τα χρονοδιαγράμματα απλώς δεν βγαίνουν. Η κλιματική αλλαγή που απειλεί να καταστρέψει τη Γη είναι ήδη εδώ, πολύ νωρίτερα απ’ αυτόν τον αιώνα που λέγεται ότι θα χρειαστεί η ανθρωπότητα ώστε να χτίσει έναν οικισμό εκατομμυρίων ανθρώπων στον Αρη που θα μπορεί να αυτοσυντηρηθεί. Οσο για έναν πυρηνικό πόλεμο, τα σενάρια που τον τοποθετούν μετά το 2123 τον κάνουν περισσότερο να μοιάζει με επιστημονική φαντασία.

Ευφάνταστες ιδέες

Για τη NASA, τα κίνητρα γι’ αυτό το ταξίδι στο Σύμπαν κρύβονται στην «επείγουσα ανάγκη να καθιερωθεί η ανθρωπότητα ως ένα πολυπλανητικό είδος που έχει επικυρωθεί εκ νέου από την εμφάνιση μιας πανδημίας». Ούτε αυτή η εξήγηση μπορεί να πείσει γιατί αγγίζει τα όρια της παραπληροφόρησης. Περνώντας σε πιο ευφάνταστες ιδέες, όπως η απειλή της πρόσκρουσης μετεωρίτη στη Γη που θα εξαφανίσει τον ανθρώπινο πολιτισμό, δεν χρειάζεται να ανησυχούμε. Μια τέτοια μεγάλη πρόσκρουση συμβαίνει μόνο κάθε μερικά εκατομμύρια χρόνια, οπότε προς το παρόν είναι καλύτερο να εστιάσουμε σε πιο επείγουσες ανησυχίες. Ο Ηλιος μπορεί να σβήσει; Ναι, αλλά θα πρέπει να περιμένουμε πέντε δισεκατομμύρια χρόνια, χωρίς να ξέρουμε αν μέχρι τότε θα υπάρχουν καν άνθρωποι.

Οι «τεχνοουτοπιστές»

Σύμφωνα με την αστροφυσικό Ερικα Νέσβολντ, πολλοί υποστηρικτές του διαστημικού εποικισμού είναι «νεοφιλελεύθεροι τεχνοουτοπιστές», όπως ο Ιλον Μασκ ή ο Τζεφ Μπέζος, οι οποίοι πουλάνε το εισιτήριο του ταξιδιού σε άλλους πλανήτες ως μέσο αποφυγής όλων των ενοχλητικών ρυθμιστικών κανόνων που επιβάλλουν οι κυβερνήσεις εναντίον των αυτοκρατοριών τους. Οπως εξηγεί η Νέσβολντ, όταν η ίδια άρχισε να ρωτάει από το 2016 τις εμπορικές διαστημικές εταιρείες για τα ηθικά ζητήματα που θα απασχολήσουν τις κοινότητες αυτές στον Αρη, όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα ή η προστασία του περιβάλλοντος, εκείνοι δεν είχαν να δώσουν σαφείς απαντήσεις αφού σημασία είχε να φτάσουν στον πλανήτη πρώτοι. Αν το επιχείρημα ότι η δημιουργία αυτών των κοινοτήτων θα σώσει τη Γη από μια καταστροφή έχει βάση, τότε το ζήτημα του ποιος θα καταφέρει να πάει εκεί αποκτά άλλη διάσταση. Διότι αυτοί που μέχρι τώρα δοκίμασαν ήταν οι πλούσιοι και οι διάσημοι. Ακόμα κι αν όλοι αυτοί κλείσουν μια θέση στον Αρη, θα είναι διαρκώς αντιμέτωποι με στοιχεία που θα προσπαθούν να τους σκοτώσουν. Πέρα από το κρύο και την έλλειψη αέρα, ο μεγαλύτερος κίνδυνος κρύβεται στην ακτινοβολία, από την οποία στη Γη μάς προστατεύει το μαγνητικό της πεδίο. Αυτό και μόνο το πρόβλημα που παραμένει άλυτο απαγορεύει μια επανδρωμένη αποστολή στον Αρη, προς το παρόν.