Γιατί η κλοπή στο Βρετανικό είναι η κορυφή του παγόβουνου

Τις τελευταίες δύο δεκαετίες ο Ολλανδός Αρθουρ Μπραντ έγινε γνωστός μέσα από τη δουλειά του ως ντετέκτιβ με ειδίκευση στην αναζήτηση χαμένων έργων τέχνης. Στο βιογραφικό του περιλαμβάνεται η ανεύρεση του κλεμμένου πίνακα του Πικάσο «Buste De Femme», ενός ζευγαριού χάλκινων αλόγων από την εποχή των ναζί, έργα του γλύπτη Γιόζεφ Τόρακ, από τους αγαπημένους καλλιτέχνες του Χίλτερ, μιας δημιουργίας του Σαλβαδόρ Νταλί από το 1941 και άλλης της Ταμάρα ντε Λέμπιτσκα από το 1929. Οσο κι αν αναστάτωσε η είδηση για την κλοπή κοσμημάτων και πολύτιμων ή ημιπολύτιμων λίθων από τη συλλογή του Βρετανικού Μουσείου πίσω από την οποία φέρεται να κρύβεται πρώην έφορος του οργανισμού, για τον Μπραντ περιστατικά σαν κι αυτό «συμβαίνουν σε κάθε μουσείο του κόσμου. Νομίζω ότι το πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο από ό,τι αντιλαμβανόμαστε, ότι έχουν κλαπεί πολύ περισσότερα αντικείμενα. Αυτό είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου» λέει ο ντετέκτιβ. «Πρέπει να προετοιμαστούμε για τα χειρότερα, γιατί θα εμφανιστούν κι άλλες τέτοιες περιπτώσεις» προειδοποιεί ο ίδιος.

Κόντρα στην εντύπωση που έχει σχηματιστεί στο ευρύ κοινό ότι οι ληστές έργων τέχνης βάζουν στο στόχαστρό τους τις πιο πολύτιμες συλλογές των μουσείων ή αναγνωρίσιμους πίνακες και αγάλματα, ο Μπραντ ισχυρίζεται ότι οι δημιουργίες που κινδυνεύουν, στην πραγματικότητα, είναι αυτές που περνούν απαρατήρητες. «Αν κλέψεις έναν Βαν Γκογκ, σε ποιον θα τον πουλήσεις; Είναι παντού στις εφημερίδες, είναι εύκολα αναγνωρίσιμος. Αλλά αν κλέψεις ένα χρυσό ρωμαϊκό δαχτυλίδι, υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες τα οποία δεν μπορείς να αναγνωρίσεις» υποστηρίζει ο ντετέκτιβ.

Εκτός καταλόγων

Το παράθυρο ανοιχτό για κλοπές φαίνεται πως το αφήνουν οι ίδιοι οι πολιτιστικοί οργανισμοί που φιλοξενούν τα έργα τέχνης, όταν δεν περνούν στους καταλόγους τους το σύνολο των δημιουργιών που έχουν στην κατοχή τους. «Υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες μικρά αντικείμενα στην αποθήκη και πολλά από αυτά δεν έχουν κατηγοριοποιηθεί. Ετσι, μερικές φορές κανείς δεν μαθαίνει αν κάτι έχει κλαπεί. Απλώς τα βάζουν σε μια τσέπη και φεύγουν… Αν τα κομμάτια έχουν κατηγοριοποιηθεί και ξέρουμε ότι λείπουν και υπάρχουν φωτογραφίες, τότε μπορείς να πας να τα κυνηγήσεις. Μπορείς να τις δημοσιεύσεις και να πεις: “Ποιος έχει δει αυτό το κομμάτι;”. Αλλά αν δεν τις έχεις, ούτε καν μια ομάδα ειδικών δεν μπορεί να κάνει τίποτα» επιμένει ο Αρθουρ Μπραντ.

Οσο οι έρευνες των βρετανικών Αρχών συνεχίζονται για την τύχη των αντικειμένων που χάθηκαν, είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν θα βρεθούν ποτέ γιατί τα μικροαντικείμενα που αφαιρούνται παρανόμως από τα μουσεία αλλάζουν εύκολα χέρια ή κάποιες φορές ακόμα και χρήση. «Ο χρυσός, το ασήμι, μπορείς να τα λιώσεις και τα κοσμήματα από οποιαδήποτε εποχή, αν υπάρχουν διαμάντια σε αυτά, μπορείς να τα αποσυναρμολογήσεις και να τα πουλήσεις ξεχωριστά» υπογραμμίζει ο ειδικός. «Φανταστείτε λοιπόν ότι κλέβετε κάτι από ένα μουσείο που δεν έχει κατηγοριοποιηθεί, το οποίο θα αποσυναρμολογηθεί ή θα λιώσει ένας διεφθαρμένος κοσμηματοπώλης, δεν έχει σημασία αν έχετε ένα εκατομμύριο αστυνομικούς που εργάζονται στην ανεύρεσή του ή έναν – δεν υπάρχει καμία διαφορά» αναφέρει ο Μπραντ.

Ο ανθρώπινος παράγοντας

Παρά τα διάφορα συστήματα ασφαλείας που εφαρμόζουν τα μουσεία, τα κενά θα συνεχίσουν να υπάρχουν γιατί έχουν να κάνουν με τους ίδιους τους εργαζομένους τους και τους περιορισμούς στον έλεγχό τους. «Πρέπει να εμπιστεύεσαι τους ανθρώπους. Δεν μπορείς να κάνεις πλήρη σωματικό έλεγχο κάθε φορά που οι ανώτεροι επιμελητές σου βγαίνουν από το κτίριο» δηλώνει ο ντετέκτιβ. Ειδικότερα για το Βρετανικό Μουσείο, παράλληλα με την κατηγοριοποίηση κάθε αντικειμένου ιδιοκτησίας του, ο ίδιος προτείνει την εφαρμογή τακτικών ελέγχων, όσο οι συλλογές του αυξάνονται, αφού «συνεχώς έρχονται πράγματα από ανασκαφές και άνθρωποι που τους αφήνουν πράγματα. Ο κόσμος της τέχνης είναι ένας πολύ ενδιαφέρων, πολύ όμορφος κόσμος, αλλά έχει και μια σκοτεινή πλευρά: τις πλαστογραφίες και τις κλοπές. Μιλάμε για 8 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε εγκλήματα τέχνης» υπενθυμίζει ο ντετέκτιβ σε όσους θεωρούν το περιστατικό στη βρετανική πρωτεύουσα μεμονωμένο.