Η πολιτική για τις δίκες Τραμπ

Για πολλούς Αμερικανούς, τα αυξανόμενα νομικά προβλήματα του Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαιώνουν τον βαθιά διεφθαρμένο και αποκρουστικό χαρακτήρα του ανθρώπου αυτού. Αλλά υπάρχει σημαντικός κίνδυνος οι δίκες να βοηθήσουν τον Τραμπ αντί να του επιφέρουν πλήγμα. Οι διαμάχες μεταξύ της κυβέρνησης και μιας χαλαρά διαμορφωμένης αλλά ισχυρής ομάδας αντιπολίτευσης μπορεί να θεωρηθούν ως πολιτικές δίκες – και θα γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης στα χέρια του Τραμπ και των συμμάχων του.

Αν και ο Τραμπ είναι ο πρώτος πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ που κατηγορείται, οι πολιτικές δίκες – δίκες στις οποίες χρησιμοποιούνται νομικές διαδικασίες για να απομακρύνουν πολιτικούς αντιπάλους από την εξουσία ή να τους εμποδίσουν να την αναλάβουν – έχουν λειτουργήσει συνήθως ως μπούμερανγκ σε εκείνους που τις ξεκίνησαν. Ο Κάρολος Α’ της Αγγλίας και ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ της Γαλλίας έχασαν τα κεφάλια τους, αλλά οι απόγονοί τους (για τον Λουδοβίκο ΙΣΤ’) κληρονόμησαν τον θρόνο έπειτα από περιόδους αναταραχής. Οι δίκες που υποτίθεται ότι δικαιολογούσαν την κυριαρχία των επαναστατών δημοσιοποιώντας την αποκρουστική συμπεριφορά των βασιλιάδων, τελικά προκάλεσαν συμπάθεια για εκείνους και αποκάλυψαν το αμφίβολο νομικό πρόσχημα για τις εκτελέσεις τους.

Η δημοκρατία υποτίθεται ότι προέβλεψε ένα πιο τακτοποιημένο σύστημα διαδοχής. Αλλά οι ιδρυτές των ΗΠΑ κατάλαβαν ότι μια δημοκρατική κυβέρνηση θα μπορούσε να κάνει κατάχρηση του νομικού συστήματος για να καταπιέσει τους αντιπάλους της, έτσι καθιέρωσαν συνταγματικά δικαιώματα, ανεξάρτητο δικαστικό σώμα και άλλα θεσμικά εμπόδια για τη διασφάλιση του πολιτικού ανταγωνισμού. Το σύστημα λειτούργησε αρκετά καλά, απογοητεύοντας ορισμένες από τις προσπάθειες των ιδρυτών να διώξουν πολιτικούς αντιπάλους. Τελικά, καθιερώθηκε ένας πολιτικός κανόνας για να διασφαλιστεί ότι οι μεγάλες πολιτικές προσωπικότητες προστατεύονταν από ψευδείς νομικές κατηγορίες. Οι μεταγενέστερες κυβερνήσεις είχαν ακόμη και πρόβλημα να διώξουν λιγότερο γνωστούς διαφωνούντες που παραβίασαν τον νόμο (κυρίως επικριτές της εμπλοκής των ΗΠΑ σε διάφορους πολέμους, ειδικά στο Βιετνάμ). Αυτοί οι κατηγορούμενοι κέρδισαν μερικές φορές υποθέσεις που φαίνονταν δύσκολες, ανατρέποντας την κατάσταση και κάνοντας την κυβέρνηση να μοιάζει ένοχη. Ο Τραμπ και οι σύμμαχοί του υιοθέτησαν ξεκάθαρα αυτή τη στρατηγική. Το αφήγημα είναι ότι ο Τραμπ ήταν ένας σπουδαίος πρόεδρος, αλλά ισχυροί άνθρωποι στη σκιά ήθελαν να τον σταματήσουν και έτσι προχώρησαν σε νοθεία για να τον απομακρύνουν από το αξίωμα. Τώρα, όπως μας λένε, χρησιμοποιούν την επιβολή του νόμου και τα δικαστήρια για να τον εμποδίσουν να διεκδικήσει εκ νέου τον Λευκό Οίκο. Οπως το θέτει ο Τραμπ, «αν δεν μπορείς να τον νικήσεις, τον διώκεις».

Με συμβατικούς νομικούς όρους, αυτή η στρατηγική δεν μπορεί να κερδίσει, επειδή κανένας από τους νόμους βάσει των οποίων κατηγορήθηκε ο Τραμπ δεν επιτρέπει τέτοια υπεράσπιση. Ωστόσο, μια τέτοια στρατηγική μπορεί να είναι αρκετά αποτελεσματική τόσο πρακτικά όσο και πολιτικά. Ως εκ τούτου, οι κατηγορούμενοι απολαμβάνουν μια ατελείωτη σειρά από διαδικαστικές προστασίες, κυρίως την απαίτηση των ενόρκων. Οι ένορκοι στις δίκες του Τραμπ θα πρέπει να καταλήξουν σε ομόφωνες ετυμηγορίες για να τον καταδικάσουν, ενώ ακόμη και οι ένορκοι που δεν είναι σκληροί θαυμαστές του Τραμπ μπορεί να διστάσουν πριν πιστέψουν ολόψυχα τους εισαγγελείς.

Στις προσπάθειές τους να εμποδίσουν έναν δημαγωγό να αναλάβει την προεδρία, οι Δημοκρατικοί κινδυνεύουν να κερδίσουν τη φήμη του πρώτου κόμματος στην αμερικανική ιστορία που χρησιμοποίησε διώξεις για να νικήσει έναν αντίπαλο για την προεδρία. Εάν συμβεί αυτό, οι Ρεπουμπλικανοί θα κάνουν τον Τραμπ μάρτυρα και θα έχουν στα χέρια τους ένα πολιτικά εκρηκτικό ζήτημα για το οποίο θα κάνουν εκστρατεία επί μακρόν στο μέλλον. Ακριβώς για αυτόν τον λόγο, τα δικαστήρια μπορεί να παρέμβουν και να καθυστερήσουν ή να αναστείλουν τις δίκες καθώς πλησιάζει η ημέρα των εκλογών.

Ο Ερικ Πόσνερ είναι καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου
του Σικάγου