Η υψηλή lp(a) συνδέεται {LF}με αυξημένο κίνδυνο αθηροσκλήρωσης

Η καλή καρδιαγγειακή υγεία είναι στενά συνδεδεμένη με τα χαμηλά επίπεδα χοληστερόλης και μάλιστα της LDL χοληστερόλης που ονομάζεται ως η κακή χοληστερόλη. Ομως και τα μόρια που μεταφέρουν τη χοληστερόλη, δηλαδή οι λιποπρωτεΐνες, έχουν σημαντικό επιπρόσθετο ρόλο. Συγκεκριμένα, η λιποπρωτεΐνη-α [γνωστή ως Lp(a)], που παράγεται στο συκώτι, έχει ιδιαίτερα επιβαρυντική επίδραση. Αυξημένα επίπεδα Lp(a) – πάνω από 50 mg/dl ή πάνω από 125 nmol/l – ανευρίσκονται στο 20%-25% του γενικού πληθυσμού και συνδέονται με 2,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εκδήλωσης πρόωρης στεφανιαίας νόσου όπως έμφραγμα του μυοκαρδίου ή και εγκεφαλικό επεισόδιο. Υπολογίζεται ότι περίπου το 8% των καρδιαγγειακών επεισοδίων σχετίζεται με υψηλή Lp(a) που δεν είχε διαγνωστεί έγκαιρα, καθότι δεν περιλαμβάνεται στις εξετάσεις ρουτίνας του check-up. Σε μελέτη που πρόσφατα δημοσιεύτηκε σε διακεκριμένο ιατρικό περιοδικό εξετάστηκε η μακροπρόθεσμη επίδραση της αυξημένης Lp(a) στην αθηροσκλήρωση, σε ασθενείς που είχαν ήδη υποβληθεί σε εξέταση στεφανιογραφίας 10 χρόνια νωρίτερα και οι οποίοι κλήθηκαν να την επαναλάβουν. Στη μελέτη συμμετείχαν περίπου 275 άτομα με μέσο όρο ηλικίας τα 57 χρόνια, εκ των οποίων σχεδόν το ένα τρίτο παρουσίασε αυξημένα επίπεδα Lp(a). Σύμφωνα με τα δεδομένα της πρώτης στεφανιογραφίας η δημιουργία πλάκας στα τοιχώματα των αρτηριών ήταν σχεδόν 2 φορές μεγαλύτερη στα άτομα με υψηλή Lp(a) συγκριτικά με τα άτομα με χαμηλή Lp(a), ενώ στο διάστημα των 10 ετών που μεσολάβησε ο ρυθμός αθηροσκλήρωσης είχε σχεδόν διπλασιαστεί, αυξάνοντας παράλληλα και τον κίνδυνο εκδήλωσης καρδιαγγειακών επεισοδίων.

Σήμερα δεν έχουμε άμεσα διαθέσιμα φάρμακα που να στοχεύουν στη μείωση των αυξημένων τιμών Lp(a). Τέτοια όμως φάρμακα έχουν επιτυχώς δοκιμαστεί και εξακολουθούν να δοκιμάζονται σε μεγάλες μελέτες με πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα ώστε εντός των επόμενων 2-3 ετών να μπορούν να εφαρμοστούν στην καθημερινή κλινική πράξη. Αυτό που επιβάλλεται σήμερα είναι να γίνεται μέτρησή της σε άτομα νεαρής-μέσης ηλικίας που συγγενής τους πρώτου βαθμού είχε υποστεί έμφραγμα ή εγκεφαλικό σε ηλικία κάτω των 50 ετών. Σε περίπτωση αυξημένων τιμών συστήνεται πιο αυστηρή υγιεινοδιαιτητική αγωγή με τροφές που περιλαμβάνουν «καλά» λιπαρά, όπως παχιά ψάρια, ξηρούς καρπούς και ελαιόλαδο, καθημερινή φυσική άσκηση, και διακοπή των κακών συνηθειών όπως το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ. Για την επίτευξη πολύ χαμηλών επιπέδων LDL κάτω των 100 ή και κάτω των 70 mg/dl στις περισσότερες των περιπτώσεων θα απαιτηθεί και φαρμακευτική αγωγή με στατίνες/εζετιμίμπη ή και αναστολείς των PCSK9.

Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών