Υπάρχουν και χειρότερα

Το Φεστιβάλ της Αβινιόν στη Γαλλία είναι ένα από τα σημαντικά της Ευρώπης. Εχει την ιστορία του, στην οποία επέλεξε, δυστυχώς, φέτος να προσθέσει και μία θεατρική παράσταση ακραίου μίσους και αντίστοιχης μετριότητας και κακού γούστου. Που για ένα σημαντικό φεστιβάλ, είναι εξίσου μεγάλα ατοπήματα. Μια παράσταση υποτίθεται «σουρεαλιστική», επίσης υποτίθεται εκφράζουσα την αντίληψη των μαύρων γυναικών που βιώνουν τον ρατσισμό και την καταπίεση της κοινωνίας και, ακόμα πιο υποτίθεται, με σκοπό να «ξυπνήσει» τις συνειδήσεις που κοιμούνται στις πρώην αποικιοκρατικές δυνάμεις. Μάλιστα. Καλά ως εδώ. Τώρα πώς το «πετυχαίνει» αυτό; Α, η… ιδιοφυία που ακούει στο όνομα Rébecca Chaillon και που συνέλαβε το έργο που προκαλεί σάλο, βρήκε τον κατάλληλο τρόπο: οι πρωταγωνίστριές της (και η ίδια πάνω στη σκηνή), παίρνουν λευκά μωρά και τα περνάνε… σουβλάκι σε μεγάλα σιδερένια καλαμάκια! Υπέροχο, ε;

Βεβαίως, σε αυτήν τη βαθιά… αμφισβήτηση της «φιγούρας της μαύρης γυναίκας ως αντικείμενο φαντασιώσεων», η δημιουργός φροντίζει να προειδοποιήσει ότι «κάποιες σκηνές ίσως ενοχλήσουν». Δεν είναι σαφές όμως ποιες ακριβώς σκηνές αφορά η προειδοποίηση. Λ.χ., υπάρχει και η σκηνή όπου η ίδια στην αρχή του έργου εμφανιζόμενη ως καθαρίστρια γεμίζει με άσπρες σκόνες και γδύνεται, μένει γυμνή και μετά οι άλλες ηθοποιοί της… φτιάχνουν τα μαλλιά: όποιος δει τη σκηνή, μπορεί να πει ότι ίσως εννοεί αυτήν. Πάντως, όπως και να έχει πιστεύει ότι με αυτά και άλλα συναφή της παράστασής της, πολεμάει τα ρατσιστικά κλισέ που ως στερεότυπα κυριαρχούν ακόμα: και εδώ, σε ένα βαθμό έχει δίκιο.

Πάντως, ένα άλλο, πολύ χαριτωμένο, είναι ότι οι ηθοποιοί πάνε να αρπάξουν τις τσάντες των θεατών για να σπάσουν, υποτίθεται, άλλο κλισέ.

Και όταν κάποιοι ενοχλούνται και φεύγουν τους φωνάζουν οι ηθοποιοί εν χορώ: «φεύγουν οι φασίστες»! Το «καλό» νέο πάντως είναι ότι τα βρέφη που σούβλισαν είναι πλαστικά (τι, λίγο είναι;) δεν τα ψήσανε τελικά να τα φάνε (όχι, ούτε τα έφαγαν ωμά), αλλά, στο τέλος, η πρωταγωνίστρια σταυρώθηκε με το ίδιο σουβλάκι ολοκληρώνοντας το μεστό βαθύ νόημα που έχει το… αριστούργημά της.

Επιβεβαιώνει αλλά και μαθαίνει κανείς πολλά απ’ όλα αυτά: πρώτον, ότι, όπως και η τρέλα, έτσι και το μίσος, δυστυχώς δεν πάει στα βουνά. Αντίθετα, είναι μαζεμένο στα πιο απίθανα μέρη. Δεύτερον, ότι η ελευθερία του λόγου και της τέχνης, δύο από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις του ανθρώπου, κατακτήσεις που στον σύγχρονο κόσμο έρχονται εν πολλοίς και από τη Γαλλία, παραμένουν ευτυχώς ισχυρές, τουλάχιστον εκεί και σε πολλές άλλες χώρες, παρά τις ακραίες προκλήσεις που διαρκώς υφίστανται. Τρίτον, ότι η βλακεία, είναι παντοδύναμη: θέλεις να πεις κάτι για τα στερεότυπα των άλλων. Και για να το πεις, παρουσιάζεις τους δικούς σου, αυτούς για τους οποίους υποτίθεται ότι παλεύεις, ως τέρατα.

Σύμφωνα με αυτή τη γυναίκα, οι μαύρες γυναίκες, λόγω ρατσισμού και καταπίεσης, είναι έτοιμες να… σουβλίσουν μωρά! Αυτό πιστεύει γι’ αυτές. Και ας μην πει κανείς ότι πρόκειται περί συμβολισμού ή περί σουρεαλισμού ή περί ντανταϊσμού ή ποιος ξέρει περί τι άλλου, γιατί αυτό λέει, αυτό δείχνει και κάθε τι άλλο θα είναι ακραία υποκρισία. Ε, ουδείς έχει δικαίωμα να αποκαλεί τέρατα ούτε τις μαύρες, ούτε τις άσπρες, ούτε τις κίτρινες, ούτε καμία άλλη γυναίκα – ούτε και κανέναν άνδρα, γενικευτικά και έτσι επειδή απλώς του κατέβηκε στο φτωχό ταραγμένο μυαλό του.

Είναι ακραίος φασισμός, ακραία μισαλλοδοξία, φρικτή αλητεία. Τέταρτον, ότι με αυτές τις αθλιότητες μία τρίβει τα χέρια της. Τόσο που θα ανάψουν. Και λέγεται ΛεΠεν… Πέμπτον, κάτι αιώνιο: κάνεις ότι μπούρδα θες, τη λες τέχνη και καθάρισες… Και έκτον κάτι εδώ, ελληνικό: καλά κάνουμε και γκρινιάζουμε για τις τρίχες που εσχάτως ανεβαίνουν εδώ στην Επίδαυρο. Γιατί τρίχες είναι. Ομως κουράγιο: υπάρχουν και (πολύ) χειρότερα…