Η μουσική στην εποχή των… Μηνιαίων Ενεργών Χρηστών

Ηιστοσελίδα Music Business Worldwide (MBW), από τις κορυφαίες στην ειδίκευση νέων για την παγκόσμια μουσική βιομηχανία, φιλοξενεί το πολύ ενδιαφέρον άρθρο του εξειδικευμένου δημοσιογράφου Eamonn Forde, ο οποίος εστιάζει στη σχέση της μουσικής με το streaming. Οι δισκογραφικές εταιρείες και όλοι όσοι γυρίζουν γύρω από αυτές τα τελευταία χρόνια έχουν δώσει τεράστια σημασία στους Μηνιαίους Ενεργούς Χρήστες μουσικής (ή MAU, Monthly Active Users) αφήνοντας τα τσαρτ όπως τα γνωρίζαμε στο περιθώριο. Ο εν λόγω δημοσιογράφος και συγγραφέας αμφισβητεί εντόνως αυτή την «κανονικότητα» διαπιστώνοντας ότι γύρω από αυτή τη «μονάδα μέτρησης» επικρατεί μεγάλη συσκότιση.

Δεν φείδεται δε χαρακτηρισμών, γράφοντας ότι όσοι επιμένουν σε αυτή τη μέτρηση είναι κάτι πολύ περισσότερο από απλώς ηλίθιοι: είναι άρρωστοι και επικίνδυνοι. Σημειώνει μεταξύ άλλων: «Οι μεγάλες κοινωνικές πλατφόρμες εξακολουθούν να αναφέρουν συνήθως τους MAU ως απόδειξη της εμβέλειας και της ανάπτυξής τους, αλλά όλη αυτή η “ιστόρηση” δεν προσφέρει απολύτως τίποτα, πέρα από το να κρατάει ευχαριστημένους τους επενδυτές ώστε να διατηρήσουν την ανοδική κεφαλαιοποίηση της αγοράς για να δείξουν ότι μια εταιρεία υπερεκπληρώνει τις υποσχέσεις της».

Οι ενστάσεις του αρθρογράφου εστιάζονται κατ’ αρχάς στον ορισμό του τι είναι στην πραγματικότητα οι Μηνιαίοι Ενεργοί Χρήστες (MAU). «Αυτή η έλλειψη τυποποίησης σημαίνει ότι οι εταιρείες είναι ελεύθερες να τους χρησιμοποιούν όπως επιλέγουν εκείνες. Κάτι που φυσικά το κάνουν (…). Οι περισσότεροι ορισμοί για τους MAU υποστηρίζουν ότι κάποιος χρειάζεται απλώς να επισκεφτεί έναν ιστότοπο ή να ανοίξει μια εφαρμογή μία φορά σε έναν δεδομένο μήνα και αμέσως υπολογίζεται ως ενεργός χρήστης. Καθένα από τα τρία συστατικά – “μηνιαίος”, “ενεργός” και “χρήστες” – διαμορφώνει σημαντικό μέρος στην αγορά της μουσικής και ουσιαστικά πρόκειται για προσεκτικά κομμένη φωτογραφία πλήθους που υποδηλώνει ότι πολύ περισσότεροι άνθρωποι βρέθηκαν σε μια εκδήλωση από ό,τι στην πραγματικότητα. Στην εποχή όπου τα δεδομένα καταγράφονται σε πραγματικό χρόνο οι εταιρείες εξακολουθούν να επιμένουν ότι η σύνδεση ενός ατόμου μία φορά τον μήνα το κάνει “ενεργό” ως χρήστη Είναι εντελώς περιττό ως μέτρηση και υπάρχει κυρίως για τη συγκέντρωση αριθμών. Είναι βαθιά και απελπιστικά ανήθικο όσο και ασταθές».

ΤΟ SPOTIFY. Φέρνει, επίσης, ως παράδειγμα τη μουσική πλατφόρμα Spotify, η οποία διαθέτει – όπως σημειώνει – την τεχνολογική δυνατότητα να δημοσιεύσει πόσοι είναι οι… αφοσιωμένοι χρήστες του αλλά δεν το κάνει. Αμφισβητεί επίσης το επιχείρημα ανάλογων υπηρεσιών που σημειώνουν ότι δεν θέλουν να κάνουν ορατές πάρα πολλές πληροφορίες στους ανταγωνιστές τους. Και διερωτάται το προφανές: «Γιατί δεν ανακοινώνονται οι ημερήσιοι ή ωριαίοι αριθμοί χρηστών αλλά οι μηνιαίοι αριθμοί χρηστών; Μήπως επειδή, όταν επεκτείνεται η μέτρηση σε έναν μήνα, όλα γίνονται τόσο νεφελώδη ώστε να είναι εύπλαστα και εκμεταλλεύσιμα; Η μέτρηση της μουσικής μέσω των MAU ισοδυναμεί με το να ρίχνει κάποιος μια ματιά σε οτιδήποτε προβάλλεται στις τηλεοράσεις σε κατάστημα ηλεκτρονικών ειδών και να υπολογίζεται ως θεατής αυτού που είδε. Κάποιος που ακούει μουσική μία φορά τον μήνα στο Spotify ή σε άλλη πλατφόρμα υπολογίζεται ότι είναι το ίδιο με κάποιον που ακούει μουσική μία φορά την εβδομάδα, που υπολογίζεται ότι είναι το ίδιο με κάποιον που ακούει μουσική μία φορά την ημέρα και υπολογίζεται ότι είναι το ίδιο με κάποιον που ακούει μουσική κάθε ώρα;». Οι εστιάσεις και τα ερωτήματα του Eamonn Forde σαφώς και έχουν βάση. Οταν η μουσική και το τραγούδι έχουν ξεφύγει από την πώληση του βινυλίου, της κασέτας, του CD και «ακούγονται» ως επί το πλείστον ιντερνετικά μέσα από τις μουσικές πλατφόρμες, ιστοσελίδες, YouTube, TikTok και όπου αλλού, είναι «λογικό» και η μέτρησή τους να έχει αλλάξει. Αλλωστε είναι γνωστό εδώ και πολλά χρόνια ότι στα charts τουλάχιστον των Ηνωμένων Πολιτειών οι πωλήσεις αφορούν και τις ψηφιακές, πόσες φορές ακούστηκαν τα τραγούδια στο ραδιόφωνο κ.ο.κ.

Στο άρθρο του ο εξειδικευμένος δημοσιογράφος στη μουσική βιομηχανία και συγγραφέας δύο εξαιρετικών βιβλίων – «The Final Days of ΕΜΙ: Selling the Pig» και «Leaving The Building: The Lucrative Afterlife of Music Estates» – ζητά να υπάρξει μορατόριουμ στη «χρησιμοποίηση» των Μηνιαίων Eνεργών Xρηστών μουσικής. Κάποιος θα μπορούσε να πει ότι κυνηγά ανεμόμυλους χωρίς να έχει κάποιον Σάντσο Πάντσα στο πλευρό του (σ.σ.: χωρίς αυτό να σημαίνει ότι διαφωνούμε με την ουσία του άρθρου).

ΧΩΡΙΣ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ. Από τη στιγμή που η μουσική έχει συνδεθεί τόσο πολύ με την τεχνολογία – να προσθέσουμε και την παρουσία της Τεχνητής Νοημοσύνης που σημειώνει γεωμετρική αύξηση – στην παρούσα φάση, δεν υπάρχει δυνατότητα επιστροφής σε έναν μουσικό κόσμο περισσότερο αναλογικό.

Για του λόγου το αληθές ότι ο ψηφιακός κόσμος γιγαντώνεται, πέντε ημέρες μετά τη δημοσίευση του άρθρου του Eamonn Forde, το Spotify, ύστερα από 12 χρόνια, ανακοίνωσε αύξηση 10%. Αφορά την τιμή της ατομικής συνδρομής Premium στις Ηνωμένες Πολιτείες, που από 9,99 δολάρια τον μήνα πάει στα 10,99 δολάρια ανά μήνα. Αυξήσεις θα γίνουν και σε άλλες 52 αγορές-χώρες (ανάμεσά τους είναι Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδάς, Βραζιλία, Ισπανία, Γαλλία, Αυστραλία, Ινδονησία, Ισραήλ, Σουηδία). Και τώρα ανακύπτει το εξής ερώτημα: Αυτός ο νέος γύρος αυξήσεων τιμών από το Spotify θα φέρει αύξηση και στους κατόχους μουσικών δικαιωμάτων στους οποίους καταβάλλει περίπου το 70% των εσόδων του;