Οπερα από… γλυπτά μανιτάρια

Η πρώτη όπερα που γράφτηκε ήταν η «Δάφνη», σε μουσική του Τζάκοπο Πέρι και λιμπρέτο του Οτάβιο Ρινουτσίνι, και παρουσιάστηκε το 1598. Από την αναγεννησιακή «Δάφνη» διασώζεται μόνο το λιμπρέτο και όχι η μουσική της. Σε αυτή την άηχη περιοχή μπήκε η καλλιτέχνις Νουρ Μομπάρακ για να ερμηνεύσει με πολλαπλά μέσα την ιστορία της Δάφνης και του Απόλλωνα και να τους παρουσιάσει στη σκηνή του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά. Η πλοκή βασίζεται στις «Μεταμορφώσεις» του Οβίδιου. Ο Ερωτας τιμωρεί τον Απόλλωνα επειδή καυχιέται για τις κατακτήσεις του και ρίχνει δύο βέλη. Το πρώτο κάνει τον Απόλλωνα να ερωτευτεί τη Δάφνη. Το δεύτερο κάνει τη Δάφνη να του αντιμιλήσει. Οταν εκείνη ξεφεύγει από το κυνηγητό του μεταμορφωμένη σε δάφνη, ο Απόλλωνας μετατρέπει το στεφάνι που έχει στα χέρια του σε αιώνιο σύμβολο θριάμβου. Η Δάφνη τελικά μένει παγιδευμένη στο δέντρο κάτω από το οποίο ο Απόλλωνας παίζει τραγούδια αγάπης με τη λύρα του.

Σε αυτό το σημείο είναι που το έργο της Νουρ Μομπάρακ πήρε τoν τίτλο «Daphne Phono». Ωστόσο μην περιμένετε να παρακολουθήσετε μια όπερα με τυπική παραγωγή. Η πρόθεση της δημιουργού – με καταγωγή από τον Λίβανο, εγκαταστημένη στο Λος Αντζελες -, την οποία μας τη συστήνει η γκαλερί Rodeo της Σύλβιας Κούβαλη, είναι να κάνει μεγάλης κλίμακας γλυπτά από μυκήλιο (δηλαδή από ρίζα μανιταριού), να τους μοιράσει ρόλους από το οπερατικό έργο του Ρινουτσίνι, να τους δώσει φωνή και τη δική τους γλώσσα, με ηχεία ενσωματωμένα σε αυτά. Για να τραγουδήσουν σε τέσσερις, όχι πασίγνωστες αλλά εντυπωσιακά πλούσιες στις φωνολογικές αποχρώσεις τους γλώσσες. Πρόκειται για τα αμπχαζικά (από την Αμπχαζία), τα San Juan Quianhije Chatino (από τη σημερινή Οαχάκα), τα Silbo Gomero (από τα Κανάρια Νησιά) και τα Taa (διάλεκτος που ομιλείται από τους Αφρικανούς Σαν στη σημερινή Ναμίμπια και Μποτσουάνα).

Ακοή, βλέμμα, άγγιγμα
Η συνέχεια του έργου της οδηγεί τη Μομπάρακ να στήσει πάνω στη σκηνή του θεάτρου τους αλλόκοτους χαρακτήρες της Δάφνης, της Αφροδίτης, του Απόλλωνα, του Ερωτα και τον Χορό, φτιαγμένους από συσσωματώσεις κυττάρων σαπροφυτικών μυκήτων, για να επισκεφθούν οι θεατές και να επεξεργαστούν από κοντά με το βλέμμα και με το άγγιγμα την εγκατάσταση «Daphne Phono». Αλλά και να την ακούσουν διαβάζοντας σε οθόνη το λιμπρέτο, καθισμένοι αναπαυτικά στην πλατεία του πειραϊκού θεάτρου έχοντας μπροστά τους μια ιδιότυπη ομάδα θα λέγαμε επίσημων καλεσμένων που παρακολουθούν αιωρούμενοι πάνω από τις θέσεις της πρώτης σειράς αυτή την πρωτότυπη παράσταση όπου γλυπτική εγκατάσταση και λυρικό θέατρο με καταλύτη μια γλωσσολογική έρευνα συνιστούν ένα έργο. Κι ενώ ο Απόλλωνας μιλάει στα ιταλικά, όπως στο αναγεννησιακό λιμπρέτο, οι υπόλοιποι χαρακτήρες εκφέρουν σύνθετες φωνητικά γλώσσες, φτιάχνοντας μουσική με τον ήχο τους. «Ηταν ένα δώρο το γεγονός ότι το 2021 πέρασα έναν χρόνο με τους ομιλητές αυτών των γλωσσών ακούγοντας τον μεγαλύτερο αριθμό γλωσσικών ήχων στη ζωή μου» σημειώνει η καλλιτέχνις στη συνοδευτική έκδοση που περιέχει το αρχικό λιμπρέτο της «Δάφνης» μεταφρασμένο από ιταλικά σε αγγλικά, σε ελληνικά και στις γλώσσες που ακούγονται στο «Daphne Phono».