Σαράντα χρόνια τώρα

Την ώρα που η Ελλάδα παρακολουθεί αποσβολωμένη τις φρικτές εικόνες από την πτώση του πυροσβεστικού Canadair και των Ηρώων χειριστών του εν ώρα άνισης, σκληρής μάχης, ούτε μπορεί πια να θυμηθεί κανείς πόσα χρόνια πάνε: τριάντα; Σαράντα; Περισσότερα; Πόσες ατέλειωτες δεκαετίες, που κάθε καλοκαίρι καίγεται αυτός ο τόπος από φωτιές που ξέσπαγαν πολύ πριν η κλιματική αλλαγή εμφανιστεί ως όρος. Πολύ πριν επίσης γίνει παγκόσμια συνείδηση η ανάγκη για την προστασία του περιβάλλοντος, που ήρθε εδώ ως έννοια εισαγόμενη και καθυστερημένα, ως μη όφειλε: γιατί από εκείνες τις πυρκαγιές εδώ βλέπαμε το κακό πριν απ’ όλους με πολύ επώδυνο τρόπο. Ομως, κακά τα ψέματα, η Ελλάδα δεν έδινε σημασία.

Και έδειχνε πάντα (και ίσως εξακολουθεί να δείχνει) τον χειρότερο εαυτό της, όσον αφορά το κράτος, στην καταστροφή που συνεχίζεται και κλιμακώνεται με τρόπο που δεν έχει γυρισμό: την πλευρά της που ξεχνά και αδιαφορεί για τα χειρότερα όταν σβήσουν τα φώτα της δημοσιότητας. Οταν οι κάμερες φύγουν να πάνε γι’ άλλες τραγωδίες και οι πολιτικοί γυρίσουν στα γραφεία τους και πουν αναμεταξύ τους στα τηλέφωνα «ουφ, μάλλον πάλι τη γλιτώσαμε», όποιο κι αν ήταν το κόστος που πλήρωσε ο τόπος.

Και αν το σκεφτεί κανείς δεν είναι δύσκολο να το πουν: δικαιολογίες και διαφυγές υπάρχουν πολλές και εν μέρει πειστικές. Και οι δύο πρώτες και ισχυρότερες από αυτές ήδη αναφέρθηκαν: «Κλιματική αλλαγή»: όλα τα σφάζει, όλα τα μαχαιρώνει. Ολα πάνω της. Αυτή φταίει, τι να κάνουμε εμείς; Και η δεύτερη, που δεν ομολογείται, αλλά ενίοτε επιστρατεύεται υπονοούμενη: «Τι να κάνουμε, έτσι ήταν πάντα, τι, τώρα θ’ αλλάξει;»

Δυστυχώς όχι. Δεν πρόκειται ν’ αλλάξει. Αδικα περιμένουν οι πολίτες, όσοι πια έχουν ακόμα την υπομονή και το κουράγιο να περιμένουν ότι μπορεί κάτι να γίνει, κάποιο «τζίνι» να βγει από κάποιο μαγικό λυχνάρι και να σώσει την κατάσταση. Δεν θα συμβεί. Επειδή μαγικά δεν γίνονται. Η Ελλάδα θα αποψιλώνεται διαρκώς, χρόνο με τον χρόνο, όλο και πιο πολύ. Παρά την αυτοθυσία των πυροσβεστών, των πληρωμάτων, αλλά και των τοπικών πληθυσμών, των εθελοντών και πολλών άλλων όταν εξαπλώνεται η λαίλαπα. Και, βέβαια, παρά τα μεγάλα λόγια, το χαμένο έδαφος δεν θα ανακτάται. Ισως να γίνεται οικόπεδο, ίσως όχι.

Πάντως δεν θα ανακτάται ως φυσικό περιβάλλον που χάθηκε, τουλάχιστον όχι για μια γενιά. Μακάρι για τις επόμενες. Επίσης, είναι ξεκάθαρο πια ότι το κράτος έχει συνείδηση αυτής της νέας ροπής και, μετά τη φοβερή τραγωδία στο Μάτι, έχει μεταθέσει τη γραμμή άμυνας: όχι στην προστασία της φύσης, ή και των οικισμών που μπορεί να απειληθούν, αλλά της ανθρώπινης ζωής: αυτό είναι το, έστω και άρρητα, κυρίαρχο πλέον «δόγμα της εκκένωσης», που βρίσκεται στο επίκεντρο των αποφάσεων του κρατικού μηχανισμού ως η πρώτη κίνηση που ναι μεν (και ευτυχώς!) εξασφαλίζει ότι δεν χάνονται άνθρωποι αλλά, την ίδια ώρα, ρέπει διαρκώς όλο και περισσότερο στο να απονευρώνονται οι δυνατότητες διάσωσης σε ό,τι άλλο μπορούν να λεηλατήσουν οι φωτιές.

Ομως και πάλι: «επιχειρήματα» υπάρχουν: τα μέσα είναι λίγα και κουρασμένα, είναι αλήθεια. Οι άνεμοι είναι ανεξέλεγκτοι και είναι αδύνατον κανείς να τους πολεμήσει, επίσης αλήθεια. Και δεν αφορούν πια μόνον την Ελλάδα: οι πιο ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα: φλέγονται ανεξέλεγκτα κάθε χρόνο πλέον η Καλιφόρνια, η Αυστραλία, τώρα ο Καναδάς, συστηματικά πλέον και άλλα μέρη στη νότια Ευρώπη. Λοιπόν, η Ελλάδα κάνει τη διαφορά; Εύκολη απάντηση δεν υπάρχει. Απλώς η Ελλάδα είχε μπει σε αυτόν τον πόλεμο πολύ πριν από κάθε άλλη χώρα. Ηξερε από νωρίς τι ερχόταν. Και αν στ’ αλήθεια ήθελε να πάρει σοβαρά αυτή την απειλή από τότε που άρχισε να ζει μαζί της, μπορούσε να την είχε ελέγξει. Αλλά δεν θέλησε. Τότε, βασικά, επειδή «έπιανε λεφτά» και βιαζότανε να χτίσει…