«Φύση και πολιτισμός δεν είναι αντίθετες έννοιες»

Ως χορεύτρια, χορογράφος και συγγραφέας η Λενιώ Κακλέα στα έργα της αποκαλύπτει τους οικείους χώρους στους οποίους κατασκευάζουμε την ταυτότητά μας. Αυτή τη φορά δοκιμάζει τον χορό της στο δάσος και μετά από μήνες προετοιμασίας ανάμεσα σε Αθήνα και Παρίσι επιστρέφει στο Φεστιβάλ Αθηνών για να παρουσιάσει απόψε τη νέα της δουλειά «Αγρίμι» (Fauve). Η νέα της παραγωγή, που αποτελεί συμπαραγωγή δέκα ευρωπαϊκών καλλιτεχνικών οργανισμών, πρόκειται να παρουσιαστεί εξάλλου στο φεστιβάλ φθινοπώρου στο Παρίσι, στην Serpentine Gallery στο Λονδίνο και να συμπεριληφθεί στο καλλιτεχνικό πρόγραμμα διοργανώσεων σύγχρονου χορού σε πόλεις του Βελγίου, της Γαλλίας, της Ελβετίας και της Αυστρίας.

Στο «Αγρίμι» (Fauve) η ελληνίδα δημιουργός χορογραφεί με ακρίβεια μια παράσταση για την αγριότητα των σωμάτων, έχοντας στο πλευρό της τους χορευτές Γιώργο Κοτσιφάκη και Ιωάννα Παρασκευοπούλου. Οι ασκήσεις, οι χοροί και οι τελετουργίες που αναπτύσσει επί σκηνής το «Αγρίμι» της εξερευνούν αυτόν τον φυσικό και φανταστικό τόπο όπου συντελούνται η διάλυση των ταυτοτήτων και η μεταμόρφωση των σωμάτων. Η Κακλέα, με το θεωρητικό της υπόβαθρο γύρω από τον πειραματισμό στον τομέα των τεχνών και της πολιτικής, μέσα από τον μεταπτυχιακό κύκλο σπουδών που διευθύνει ο Μπρούνο Λατούρ στο Sciences Po στο Παρίσι, επισημαίνει ότι δασικές εκτάσεις όπως οι Αρδέννες, ο Μέλας Δρυμός, η Brocéliande, το Vexin είναι χώροι που διαφεύγουν από την άμεση αντίληψη. Εδώ, άνθρωποι και ζώα διασκορπίζονται και κρύβονται, παραμονεύουν, αλληλοκυνηγιούνται και αλληλοπαγιδεύονται. Τόποι ηρεμίας και διαλογισμού, έκστασης και έντονης ζωής, τα δάση είναι επίσης απειλητικά και τοξικά περιβάλλοντα.

«Για το “Αγρίμι” (Fauve) εμπνεύστηκα από την πρόσφατη επέκταση φυσικών δασικών εκτάσεων και την επιστροφή άγριων ζώων σε περιοχές που είχαν εγκαταλείψει για χρόνια, ως συνέπεια της μείωσης της ανθρώπινης δραστηριότητας λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού» λέει στα «ΝΕΑ». «Σε συγκεκριμένες περιοχές της Γαλλίας, και φαντάζομαι και στην Ελλάδα, τα όρια της άγριας φύσης και της άγριας ζωής επαναπροσδιορίστηκαν με την υποχώρηση της ανθρώπινης δραστηριότητας. Τώρα που η ζωή επέστρεψε στον κανονικό ρυθμό της κατανάλωσης και των ταξιδιών καλούμαστε να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας μαζί τους. Ωστόσο, στο έργο δεν υποκρινόμαστε ότι υπάρχουν ζώα επί σκηνής και το σκηνικό της Κλειώς Μπομπότη δεν θυμίζει από την αρχή δάσος. Μαζί με την Ιωάννα Παρασκευοπούλου και τον Γιώργο Κοτσυφάκη αντιμετωπίζουμε το θέατρο σαν περιβάλλον και αλληλεπιδρούμε μαζί του, εκτελώντας μια χορογραφία που θυμίζει τόσο παιχνίδι, κυνήγι, ιεροτελεστία, δυστοπία κι όνειρο».

n Πώς προσεγγίζετε το τρίπτυχο τεχνολογία – μύθοι – φύση κατά την επεξεργασία του έργου σας;

Πολύ εύστοχη η ερώτησή σας. Το έργο «Αγρίμι» δανείζεται τη δομή του από τα ρομαντικά μπαλέτα στα οποία η πρώτη πράξη πραγματοποιείται συνήθως στα όρια της ανθρώπινης κοινότητας και της φύσης και η δεύτερη στο εσωτερικό της, συχνά το εσωτερικό ενός δάσους. Ετσι περίπου εξελίσσεται και το Αγρίμι. Το έργο καλεί τον θεατή μέσα από διαφορετικές χορογραφημένες σκηνές να εισχωρήσει όλο και πιο βαθιά σ’ αυτό το τεχνητό-φυσικό περιβάλλον μας. Οχι μόνο έχω επιλέξει για ευνόητους οικολογικούς λόγους να μη μεταφέρω στη σκηνή φυσικά υλικά από πραγματικό δάσος αλλά επιπλέον χρησιμοποιούμε αντικείμενα πολύ προσιτής καθημερινής τεχνολογίας, όπως τα κινητά μας, για να φωτίσουμε συγκεκριμένες δράσεις. Τέλος, το έργο δεν εμπνέεται από συγκεκριμένους μύθους, αλλά επιδιώκει μέσα από μια νέα χορογραφική και εικαστική γλώσσα να εκφράσει την επικινδυνότητα, τη δυσκολία, τη χαρά και τη μεταμόρφωση που απαιτεί η συμβίωση με τη φύση.

n Είναι πλέον δυνατή η συνύπαρξη του φυσικού άγριου κόσμου και του τεχνητού πολιτισμού;

Νομίζω ότι θα είχε ενδιαφέρον να μη σκεφτόμαστε τη φύση και τον ανθρώπινο πολιτισμό ως μια διχοτομία, αλλά ως αλληλένδετες ενότητες που αλληλοεπηρεάζονται και αλληλεξαρτιούνται. Είναι εξίσου σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι το παρόν πατριαρχικό και καπιταλιστικό σύστημα στο οποίο ζούμε αναπτύχθηκε με βάση την εκμετάλλευση και την κατανάλωση της φύσης. Η συνειδητοποίηση του μεγέθους της οικολογικής καταστροφής επιβάλλει τον επαναπροσδιορισμό της θέσης του ανθρώπου μέσα σε αυτήν. Η αναγνώριση ότι φύση και πολιτισμός δεν είναι αντίθετες και ξεχωριστές οντότητες θα μπορούσε να μας βοηθήσει προς αυτή την κατεύθυνση.

n Μέσα σε αυτό το «δάσος των δασών» το ανθρώπινο σώμα μπορεί να γίνει αγρίμι;

Ο λόγος που επέλεξα τον τίτλο «Αγρίμι» είναι γιατί συνδυάζει δύο διαφορετικές έννοιες: το άγριο ζώο, προφανώς, αλλά στην καθημερινότητα της Ελλάδας στην οποία μεγάλωσα τη δεκαετία του ’90 χρησιμοποιείτο και για να καθορίσει γυναίκες που επέλεγαν μια «άγρια» ζωή, μια ζωή μακριά από τον γάμο, την τεκνοποίηση, την ετεροκανονική συνθήκη. Ηθελα με αυτό το καινούργιο έργο να ξαναβρώ αυτή τη λέξη, και αυτό που σήμαινε για μένα μικρή, το να νιώθω σαν αγρίμι. Η χορογραφική προσέγγιση που προτείνω στο έργο μάς καλεί να επανεξετάσουμε τι θεωρούμε άγριο και τι όχι.

Info

«Αγρίμι» (Fauve), Πειραιώς 260 (Η), απόψε και αύριο στις 21.30