Ναι σε νόμους για αποκατάσταση της φύσης

Οι Ευρωπαίοι Σοσιαλιστές και η Αριστερά, μαζί με το μεγαλύτερο τμήμα των Φιλελευθέρων που τελικώς συντάχθηκε μαζί τους, κατάφεραν να κερδίσουν αυτή τη μάχη από το αντίπαλο στρατόπεδο, στο οποίο συνασπίστηκαν το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα με την Ακροδεξιά και τους εθνικιστές δύο άλλων πολιτικών ομάδων, στις οποίες ανήκουν τα κόμματα της Μελόνι και της Λεπέν, η γερμανική AfD και άλλα. Εστω και πολύ δύσκολα, λοιπόν, όπως άλλωστε προέβλεπαν σχεδόν όλοι – με 336 ψήφους υπέρ, 300 κατά και 13 αποχές -, η ολομέλεια της Ευρωβουλής ενέκρινε χθες τη Νομοθεσία για την Αποκατάσταση της Φύσης, δίνοντας παράταση στην ελπίδα ότι το φυσικό περιβάλλον της Ευρώπης και η βιοποικιλότητα δεν οδεύουν «με τα μάτια ανοιχτά» προς την ολοκληρωτική καταστροφή και μάλιστα με μεγάλη ταχύτητα. «Κερδίσαμε. Είναι μια κοινωνική νίκη: για τους επιστήμονες, τους νέους ανθρώπους, πολλές εταιρείες και επιχειρήσεις, για τον αγροτικό κλάδο», δήλωσε μετά το πέρας της ψηφοφορίας ο Σέζαρ Λουένα, επικεφαλής διαπραγματευτής εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ο πόλεμος, ωστόσο, κάθε άλλο παρά έχει κερδηθεί οριστικά και η συνέχειά του μπορεί να αλλάξει πολλά, προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Το πιθανότερο δε είναι ότι οι όποιες αλλαγές γίνουν θα είναι προς όφελος των ηττημένων της χθεσινής ψηφοφορίας, οι θέσεις των οποίων είναι πιο ισχυρές στις τάξεις των ηγετών των «27», που έχουν και τον τελευταίο λόγο στη διαπραγμάτευση που θα ακολουθήσει με τα κράτη – μέλη. Στόχος, σε κάθε περίπτωση, είναι το τελικό πλαίσιο να έχει οριστικοποιηθεί πριν από τις ευρωεκλογές που θα διεξαχθούν τον Ιούνιο του 2024.

Παρά, όμως, το γεγονός ότι η ισπανική προεδρία της ΕΕ έχει εντάξει το συγκεκριμένο θέμα στις προτεραιότητές της, ουδείς είναι σε θέση να εγγυηθεί ότι αυτό θα συμβεί. Εκτός των άλλων, διότι ο «αρχιστράτηγος» του ΕΛΚ, ο Μάνφρεντ Βέμπερ, δεν αποκλείεται να επιδιώξει να πάρει ρεβάνς «παγώνοντας» τη σχετική διαδικασία – με την προφανή ελπίδα να κεφαλαιοποιήσει τη στάση του σε ψήφους για τα κόμματα που εκπροσωπεί. Και σε αυτό είναι σίγουρο ότι θα βρει ισχυρούς και αποφασισμένους συμμάχους.

Γιατί τέτοια πόλωση;

Το ερώτημα που τίθεται, βεβαίως, είναι προφανές: Γιατί η πρόταση της Κομισιόν που παρουσιάστηκε πριν από περίπου έναν χρόνο και εγκρίθηκε χθες – προβλέπει την αποκατάσταση του 20% των ευρωπαϊκών χερσαίων και υγρών βιοτόπων, που εκτιμάται πως έχουν αλλοιωθεί, ως το 2030 – προκάλεσε τόσο έντονη πόλωση στο Στρασβούργο; Γιατί ανάγκασε την πρόεδρο της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να έρθει σε ανοιχτή αντιπαράθεση με τον ομοϊδεάτη και συμπατριώτη της Βέμπερ (προέρχονται αμφότεροι από τις τάξεις των γερμανών Χριστιανοδημοκρατών – Χριστιανοκοινωνιστών); Γιατί έχει συνοδευτεί από κύμα αντιδράσεων από την πλευρά των αγροτών και άλλων κοινωνικών ομάδων και επιχειρηματικών κλάδων;

Η αλήθεια είναι ότι το αποκαλούμενο «Green Deal» της Ευρώπης, του οποίου η Νομοθεσία για την Αποκατάσταση της Φύσης αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο, περιέχει αρκετές αμφιλεγόμενες πλευρές, που πρακτικά υπονομεύουν την αδήριτη ανάγκη για τη στροφή σε ένα πράσινο και πιο φιλικό προς το περιβάλλον μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης. Το βασικότερο, όπως τονίζουν και αρκετοί επικριτές, είναι ότι τείνει να φορτώσει τα βάρη της μετάβασης σε μικρομεσαίους οι οποίοι, μην μπορώντας να τα σηκώσουν, αναγκάζονται να υποκύπτουν στον ανταγωνισμό και τις πιέσεις μεγαθηρίων (όπως είναι, για παράδειγμα, η Nestle, η Coca-Cola, η Unilever και αρκετοί τραπεζικοί όμιλοι). Σε αυτό ακριβώς το σημείο πατάει η Ακροδεξιά, η οποία, ως μετρ του λαϊκισμού, προβάλλει το επιχείρημα ότι με το νέο πλαίσιο θα κινδυνεύσει η αγροτική παραγωγή και θα αυξηθούν οι τελικές τιμές για τους καταναλωτές. Ο «καλπασμός» δε του Κινήματος Αγροτών και Πολιτών στην Ολλανδία αποδεικνύει ότι η προσπάθειά της κάθε άλλο παρά πέφτει στο κενό. Ειδικά, μάλιστα, σε μια περίοδο μεγάλης έκρηξης της ακρίβειας σε βασικά διατροφικά είδη.