Καβγάς για τη φύση στο Ευρωκοινοβούλιο

To επίσημο όνομά του είναι Νόμος για την Αποκατάσταση της Φύσης. Είναι ο πρώτος ολοκληρωμένος νόμος του είδους του στην ΕΕ, ένα βασικό στοιχείο της Στρατηγικής της για τη Βιοποικιλότητα, αναπόσπαστο κομμάτι της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Ενας δυνητικά «επαναστατικός» νόμος για την αποκατάσταση του 80% των ευρωπαϊκών οικοτόπων, που βρίσκονται σήμερα σε κακή κατάσταση. Η αποκατάσταση των υγροτόπων, των ποταμών, των δασών, των βοσκοτόπων, των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και των ειδών που φιλοξενούν θα βοηθήσει – όπως σημειώνει η Κομισιόν στη σχετική πρότασή της – στην αύξηση της βιοποικιλότητας, στη διασφάλιση όσων κάνει δωρεάν η φύση, όπως ο καθαρισμός του νερού και του αέρα μας, η επικονίαση των καλλιεργειών και η προστασία μας από τις πλημμύρες, στον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1,5° C, στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ… Καθένα ευρώ που επενδύεται στη φύση, θυμίζει, αποδίδει 8-38 ευρώ σε οφέλη. Και εντούτοις ο νόμος έχει ήδη καταψηφιστεί από τρεις επιτροπές του Ευρωκοινοβουλίου. Και κινδυνεύει σήμερα να καταψηφιστεί από την ολομέλειά του.

Αιτία, η εναντίωση του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ), και δη του ηγέτη του, Μάνφρεντ Βέμπερ, που, όπως σχολιάζει χαρακτηριστικά το Politico, «αναζητούσαν από καιρό να πάρουν κάποιο κεφάλι πριν από τις ευρωεκλογές της επόμενης χρονιάς και πιστεύουν ότι βρήκαν το τέλειο θύμα στον νόμο για την αποκατάσταση της φύσης, τον οποίο θέλουν να χρησιμοποιήσουν ως σύμβολο όλων όσων πιστεύουν ότι πάνε στραβά στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία – ότι η “βασιλικότερη του βασιλέως” προσέγγισή της κινδυνεύει να υπονομεύσει την οικονομική ευημερία της ΕΕ και να λειτουργήσει ανταγωνιστικά έναντι αγροτών και επιχειρήσεων». Μιλώντας πάντα στο Politico, ο ευρωπαίος υπουργός Περιβάλλοντος Βιργκίνιους Σινκεβίτσιους απέρριψε τους ισχυρισμούς του ΕΛΚ ότι ο νόμος θα υποχρεώσει τους αγρότες να εκχωρήσουν μέρος της καλλιεργήσιμης γης τους. «Είναι πολύ δύσκολο για μένα να καταλάβω αυτά τα επιχειρήματα», δήλωσε, διότι «η πραγματικότητα αφηγείται μια διαφορετική ιστορία» – πιο συγκεκριμένα, ότι είναι η κλιματική αλλαγή, και όχι η ΕΕ, αυτή που βλάπτει τις σοδειές των αγροτών. «Μπορεί κανείς να απορρίπτει το σχέδιο πρότασης», επεσήμανε, «αλλά όχι την υποβάθμιση της φύσης».

Το κλειδί, το κίνημα αγροτών από την Ολλανδία

Μέχρι πολύ πρόσφατα, επεσήμανε ο ευρωπαίος υπουργός Περιβάλλοντος, το ΕΛΚ δεν φαινόταν να έχει πρόβλημα με τον νόμο – το Ευρωκοινοβούλιο ζητούσε μάλιστα ισχυρότερες προστασίες για τη βιοποικιλότητα. Το κατά πόσο αυτή η αλλαγή στάσης «επηρεάστηκε από ορισμένες εκλογές, ή άλλους λόγους, είναι δύσκολο να το πω», πρόσθεσε. Το κλειδί, σύμφωνα με τους «Financial Times», ήταν η επιτυχία ενός λαϊκιστικού κινήματος αγροτών στις τοπικές εκλογές της Ολλανδίας τον περασμένο Απρίλιο. Εκτοτε, οι ευρωβουλευτές του ΕΛΚ διεξάγουν μια συντονισμένη εκστρατεία εναντίον σημαντικών κομματιών της περιβαλλοντικής ατζέντας της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν – παρότι η πρόεδρος της Κομισιόν είναι «παιδί» του κόμματος – και ιδιαίτερα του νόμου για την αποκατάσταση της φύσης, φοβούμενοι την απώλεια ψήφων στην ευρωπαϊκή ύπαιθρο. Τον Μάιο, το ΕΛΚ αποσύρθηκε από τις διαπραγματεύσεις για τον νόμο ζητώντας την απόρριψή του, με το επιχείρημα πως η πρόταση να αφεθεί κατά μέρος γη ώστε να ενθαρρυνθεί η επιστροφή υγιών οικοσυστημάτων θα πλήξει τους αγρότες, θα εμποδίσει την οικοδόμηση αιολικών πάρκων και θα θέσει σε κίνδυνο την επισιτιστική ασφάλεια.

Περιβαλλοντικές οργανώσεις, επιστήμονες, επιχειρήσεις έχουν αμφισβητήσει δημοσίως τους ισχυρισμούς τους. Σοσιαλιστές, Πράσινοι και Αριστερά στηρίζουν τον νόμο για την αποκατάσταση της φύσης. ΕΛΚ και Ακροδεξιά τον απορρίπτουν. Στη μέση, οι Φιλελεύθεροι εμφανίζονται διχασμένοι.To αποτέλεσμα της σημερινής ψηφοφορίας αναμένεται να είναι, λοιπόν, οριακό. Η Κομισιόν έχει, σε κάθε περίπτωση, αρνηθεί να ανασυντάξει την πρόταση.