Η βάσανος της αντιπαράθεσης

Η συζήτηση για τις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης στη Βουλή είχε ενδιαφέρον, αλλά διαφορετικό ενδιαφέρον απ’ ό,τι παλιά. Από τους λόγους των πολιτικών αρχηγών, ο πιο πολιτικός ήταν ακόμα μια φορά ο λόγος του Κυριάκου Μητσοτάκη. Ηταν ο μόνος που ρεαλιστικά συνδέει τη δηλωμένη πρόθεση της κυβέρνησής του για ανάπτυξη, εκσυγχρονισμό και εμβάθυνση της ευρωπαϊκής πορείας της χώρας με συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές – όχι μόνο στην οικονομία. Προφανώς, η εξειδίκευση των θέσεών του (και ιδίως των υπουργών του, ιδίως σε τομείς που η μεταρρύθμιση είναι αναγκαία, έχοντας καθυστερήσει στο παρελθόν, βαλτώσει ή και αποτύχει, στη δικαιοσύνη, π.χ., στην παιδεία ή στην υγεία) είναι υπό κρίση, η αποτίμηση της κυβερνητικής δουλειάς θα κριθεί σε βάθος χρόνου. Ωστόσο, ό,τι συνήθως εξαγγέλλει ο Πρωθυπουργός κινείται στο πλαίσιο του ρεαλισμού. Δεν κατεβάζει ό,τι να ‘ναι από το κεφάλι του.

Γι’ αυτό άλλωστε και έχει την ίδια απαίτηση από τους πολιτικούς αντιπάλους του. Την περασμένη τετραετία, οι κοινοβουλευτικές αψιμαχίες του με τον Αλέξη Τσίπρα κρίθηκαν σε αυτό το σημείο: στην αληθοφάνεια. Εστω και ευκαιριακά, η πραγματικότητα, ο ρεαλισμός είχε γίνει αφορμή για αντιπαράθεση και με πολιτικούς αρχηγούς της τότε ελάσσονος αντιπολίτευσης, με τον Βαρουφάκη, π.χ., ή και με τον Βελόπουλο. Αρκεί να βρισκόταν εκεί όταν ακουγόταν κάποια απιθανότητα, κάποιος μη προσγειωμένος αφορισμός.

Δεν ξέρω αν έχει νόημα να ανοίγει διάλογο με την ελάσσονα αντιπολίτευση και σε αυτή τη Βουλή. Στη συζήτηση για τις προγραμματικές προσπέρασε τις τοποθετήσεις και του Σωκράτη Φάμελλου. Ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ δεν μπόρεσε στις ομιλίες του να υπερβεί τα κομματικά στερεότυπα, να αρθεί των ορίων της κομματικής αργκό που εκ των πραγμάτων περιθωριοποιεί τον πολιτικό λόγο. Μοιραία, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τον Πρωθυπουργό είχαν οι τοποθετήσεις του Νίκου Ανδρουλάκη. Επειδή στην ουσία το ΠΑΣΟΚ είναι το κόμμα που, και λόγω του ρόλου που έχει παίξει στη μεταπολίτευση, είναι ο πιο πιθανός χώρος για να συσπειρωθεί η Κεντροαριστερά, που θα διεκδικήσει τη δημιουργία ενός σοβαρού πόλου εξουσίας, κατά τη διαδικασία μιας μετάβασης σε έναν νέο δικομματισμό – στον οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει η εξομάλυνση της πολιτικής ζωής.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης, βεβαίως, επιμένει να μιλάει με συνθήματα και υπερβάσεις. Με αποτέλεσμα, παραδειγματικά, να εισπράξει την επίκριση του Πρωθυπουργού σε ένα ζήτημα υποτίθεται κομβικό για το ΠΑΣΟΚ, την ανάγκη κατασκευής κοινωνικών κατοικιών προκειμένου να αντιμετωπιστεί το οξύ πρόβλημα στέγης, ιδίως για νεότερες οικογένειες. «Σας άκουσα σήμερα», είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, «να μιλάτε για την ανάγκη να κατασκευάσουμε 150.000 κοινωνικές κατοικίες […]. Λοιπόν, είστε και πολιτικός μηχανικός, πόσο κόστος το μέτρο; Πόσο να βάλουμε; 1.000 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο; 1.500; Λοιπόν, αν βάλω 1.000 είναι 15 δισεκατομμύρια. Αν βάλω 1.500 είναι 22,5 δισεκατομμύρια. Μα είναι σοβαρές κουβέντες αυτές;».

Μια από τις ιδιοτυπίες του λόγου του ΣΥΡΙΖΑ ήταν, ανέκαθεν, η αυθαιρεσία. Τα συνθήματα που δεν καθρέφτιζαν την πραγματικότητα. Αν το ΠΑΣΟΚ υιοθετήσει αυτή την τακτική, λόγω ευκολιών ή επειδή έτσι αντιλαμβάνεται την πολιτική, σε συνθήκη όπως η σημερινή θα χάσει χρόνο, ίσως και το τρένο – όλοι ξέρουν στην πολιτική τη σημασία του timing. Είναι ωραία, εύηχα και εύκολα τα συνθήματα. Αλλά η κοινοβουλευτική πράξη και γενικότερα η πολιτική ζωή δοκιμάζεται στο πύρινο έδαφος της πραγματικότητας. Στη στοιχειοθέτηση θέσεων, στα στοιχεία, στον ρεαλισμό. Στη βάσανο της αντιπαράθεσης. Αβασάνιστα, δεν υπάρχει.

Η Ουκρανία πρέπει να νικήσει

Δεν ξέρω αν το θυμάστε, αλλά η επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας συνεχίζεται, μάλιστα η πολεμική μηχανή της Ρωσίας, καταρρακωμένη σε μεγάλο βαθμό από την αντίσταση του ουκρανικού στρατού και από τις απώλειες που κάποια στιγμή θα χρειαστεί να διαχειριστεί, έχει επιστρέψει στην τακτική των νυχτερινών βομβαρδισμών κατοικημένων περιοχών σε πόλεις που έως σήμερα δεν είχαν βρεθεί στο στόχαστρο.

Το πρόβλημα στην αντεπίθεση της Ουκρανίας, ως γνωστόν, είναι τα όπλα. Βεβαίως, έχει λάβει σημαντική βοήθεια από τις δυτικές χώρες – κι ήταν, όπως διαβάζω, απαραίτητη η ενίσχυση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων με βόμβες διασποράς, την οποία αποφάσισαν οι ΗΠΑ, επιβάλλοντας μάλιστα αυστηρό περιορισμό στη χρήση τους σε εμπόλεμες περιοχές και με υποχρεωτική χαρτογράφηση των τόπων εκτόξευσής τους. Τα πολεμοφόδια αυτά ήδη τα χρησιμοποιεί η Ρωσία, ενώ και οι ΗΠΑ και η Ουκρανία δεν δεσμεύονται από τις διεθνείς συνθήκες που έχουν συνομολογήσει για τη χρήση τους. Γι’ αυτόν τον λόγο, οι Ουκρανοί έχουν και το ηθικό δικαίωμα και τη δυνατότητα βάσει των συνθηκών να τα χρησιμοποιήσουν.

Ακούω πολλούς ευαίσθητους «που είναι με τον άνθρωπο» να δυσανασχετούν. Ας καταλάβουν και οι πουτινιστές με πολιτικά ότι ο αναθεωρητικός αυτός πόλεμος κατά της Ουκρανίας είναι δίκαιο να κερδηθεί από τους αμυνόμενους. Και θα κερδηθεί.