«Οταν αρνείσαι κάτι, αυτό κάποτε θα ξεσπάσει»

Μια δυναμική εκδοχή του μύθου με τις ρίζες του βαθιά στην παράδοση αποτελούν οι «Βάκχες», η σπουδαία τραγωδία του Ευριπίδη, την οποία σκηνοθετεί αυτό το καλοκαίρι η Ελενα Μαυρίδου. Η παράσταση διερευνά τη διονυσιακή μανία με βασικά εργαλεία τον λόγο, τον συνδυασμό της σύγχρονης με την παραδοσιακή μουσική και μια κινησιολογία βασισμένη στην τελετουργία των Αναστεναρίων, η οποία πιθανότατα αποτελεί επιβίωση θρησκευτικών πρακτικών από τη λατρεία του Διονύσου. «Είναι ένα πολύ γοητευτικό έργο, και γι’ αυτούς που το παίζουν, αλλά και για τους θεατές που το βλέπουν. Εμείς το αντιμετωπίζουμε μέσα από την παράδοση αλλά και με μια σύγχρονη ματιά. Συνδυάζοντας αυτά τα δύο, θέλουμε να ανακαλύψουμε, έστω, αν υπάρχουν κάποιοι καινούργιοι δρόμοι για να αφηγηθούμε αυτή την ιστορία», αναφέρει ο Δημήτρης Λάλος στο «Νσυν».

Ο ίδιος υποδύεται τον Διόνυσο, τον γιο του Δία και της Σεμέλης, κόρης του βασιλιά της Θήβας Κάδμου, ο οποίος δεν αναγνωρίστηκε ποτέ ως θεός και δεν τιμήθηκε ποτέ στην πατρίδα της μητέρας του. «Προσπαθώ να αντιμετωπίσω τον Διόνυσο ψύχραιμα. Γιατί πραγματικά δεν είναι απλό να πρέπει να ερμηνεύσεις έναν θεό. Θέλει ψυχραιμία, νηφαλιότητα αλλά και μια δόση τρέλας. Χρειάζεται μια μετατόπιση υποκριτικά, η οποία είναι πολύ απαιτητική», παραδέχεται ο πρωταγωνιστής. «Για μένα ο Διόνυσος είναι τα πάντα. Είναι η χαρά και η λύπη ταυτόχρονα. Διότι ο Διόνυσος δεν είναι μόνο θεός του κρασιού, που κάπως έτσι, πολύ χοντρά, τον λέμε μερικές φορές. Είναι, όπως λέει και το κείμενο, ένας θεός δεινός αλλά και ήπιος. Εχει αυτά τα δύο γιατί αν πραγματικά εκφράζει το κρασί τον θεό, με αυτό μπορεί κάποιος να έχει μια πολύ ευχάριστη διάθεση αλλά και μια καταστροφική συμπεριφορά. Νομίζω ότι αυτό είναι και το ενδιαφέρον, ότι δεν είναι ένας θεός μονόπλευρος αλλά έχει πολλά επίπεδα. Εχει το καλό, το κακό, το ήπιο, το άγριο, τον ερωτισμό», συνεχίζει ο Δημήτρης Λάλος.

Σύμφωνα με το κείμενο του Ευριπίδη, ο Διόνυσος έχοντας κατακτήσει την Ασία καταφθάνει στη Θήβα με σκοπό να διαδώσει τη λατρεία του στην πόλη αλλά και να δώσει ένα μάθημα στους ασεβείς που τον αρνούνται. «Ο νέος θεός δεν είναι μόνο σε επίπεδο πολιτείας, αλλά και κάτι εσωτερικό. Είναι το καινούργιο δηλαδή που έρχεται μέσα μας, μια καινούργια ιδέα, μια καινούργια σκέψη και πόσο θα της αντισταθούμε. Οσο αντιστεκόμαστε σε αυτό το καινούργιο και δεν το συγχωρούμε, ούτε το αγκαλιάζουμε, αυτό μετά μπορεί να αποβεί μοιραίο», τονίζει ο ηθοποιός.

Αντιμετωπίζοντας τη βία

«Η βία στο συγκεκριμένο έργο και ο τρόπος με τον οποίο επιβάλλεται είναι επειδή υπάρχει η άρνηση. Οταν αναφέρεσαι στο ψυχολογικό κομμάτι, όταν αρνείσαι κάτι, κάποια στιγμή αυτό θα ξεσπάσει. Θα έρθει με το ζόρι αυτή η αλλαγή. Αμα δηλαδή κάποιος μπορεί να καταλάβει τι πρέπει να γίνει, τι είναι το καλό, γιατί κάποια στιγμή θα το αντιμετωπίσει, θέλει – δεν θέλει θα έρθει, με το ζόρι. Εκεί πια χάνονται αυτές οι έννοιες, το καλό ή το κακό δεν πήγε. Δεν μιλάμε πια για αυτά με αυτά τα πρόσημα. Είναι καθολικό. Απλά συμβαίνει. Η βία είναι στην ανθρώπινη φύση και το θέμα είναι εμείς ως ανθρωπότητα πώς τη διαχειριζόμαστε. Γι’ αυτό έχουμε οργανώσει τον τρόπο με τον οποίο ζούμε, έτσι ώστε η αυτοδικία να μην είναι πια νόμος και η βία να μην είναι το μέσο για να κερδίσει κάποιος κάτι, είτε καλό είτε όχι. Η βία καταδικάζεται από όπου και αν προέρχεται και έτσι πρέπει να είναι η κοινωνία. Μόνο έτσι έχει προχωρήσει ο πολιτισμός. Ομως αυτό που πρέπει να ξέρουμε είναι ότι υπάρχει και μόνο έτσι μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε. Γιατί φοβάμαι ότι όταν εθελοτυφλούμε, πιστεύουμε ότι δεν συμβαίνουν αυτά γύρω μας και τότε αρχίζουν τα προβλήματα», υπογραμμίζει ο ίδιος.

Οσο η πόλη παραδίδεται στη βακχική μανία, απέναντι στον νέο θεό τίθεται σταθερά ο Πενθέας, εγγονός του Κάδμου και βασιλιάς πλέον της Θήβας, που, απόλυτος και άτεγκτος, επιμένει να αμφισβητεί τη θεϊκή υπόσταση του Διονύσου και αποφασίζει να καταστείλει με τη βία τις αχαλίνωτες εκδηλώσεις αυτής της λατρείας. Στο τέλος όμως πέφτει ο ίδιος θύμα αυτής της απαγορευμένης επιθυμίας. «Ο Διόνυσος είναι η δίνη, το καινούργιο που έρχεται για να σαρώσει. Είναι η εσωτερική παρόρμηση, η επιθυμία που έρχεται από μέσα σου και θες να κάνεις κάτι. Κάτι που είναι καινούργιο, που στοχεύει στο μυαλό, αλλά η συντηρητική σου πλευρά, ο Κάδμος, δεν σε αφήνει να το εκφράσεις, να το εξερευνήσεις, και αυτό έρχεται και σου χτυπάει την πόρτα. Οταν δεν την αφήνεις, κάποια στιγμή θα σ’ τη ρίξει», καταλήγει ο Δημήτρης Λάλος.