Πρώτο «κρας τεστ» για την οκτακομματική Βουλή

Με την ορκωμοσία των 300 νεοεκλεγέντων βουλευτών ανοίγει σήμερα ο νέος κοινοβουλευτικός κύκλος και άπαντες περιμένουν τη νέα χωροταξία με τις οκτώ κοινοβουλευτικές ομάδες στην αίθουσα της Ολομελείας και κυρίως το πλαίσιο της συνύπαρξής τους. Η πανηγυρική συνεδρίαση της ορκωμοσίας των βουλευτών, παρουσία της Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, και πλήθους διπλωματικών αντιπροσωπειών που έχουν προσκληθεί, αποτελεί σε έναν βαθμό ένα πρώτο δείγμα για την εικόνα που θα παρουσιάζει η Βουλή που αναδείχθηκε από τις κάλπες της 25 Ιουνίου.

Οι πρώτες ψηφοφορίες, πάντως, ξεκινούν αύριο, καθώς η Βουλή θα συνέλθει για την εκλογή προέδρου (ο Κυριάκος Μητσοτάκης, με επιστολή του στη Βουλή, έχει γνωστοποιήσει ότι προτείνει εκ νέου για τη θέση τον Κώστα Τασούλα) και στη συνέχεια των αντιπροέδρων, κοσμητόρων και γραμματέων, σύμφωνα με τις προτάσεις των κοινοβουλευτικών τους ομάδων. Την Πέμπτη 6 Ιουλίου ορίστηκε να ξεκινήσει η τριήμερη συζήτηση επί των προγραμματικών δηλώσεων της νέας κυβέρνησης, η οποία θα ολοκληρωθεί το βράδυ του Σαββάτου με την ψήφο εμπιστοσύνης.

Περιοριστικό πλαίσιο

Πάντως, η συντριπτική εκλογική ήττα του ΣΥΡΙΖΑ στις κάλπες της 25ης Ιουνίου δημιουργεί ένα νέο πρωτοφανές πλαίσιο όσον αφορά τον θεσμικό ρόλο της αξιωματικής αντιπολίτευσης, κάτι που επιβαρύνεται περαιτέρω μετά και την παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα. Σε κάθε περίπτωση, το εκλογικό αποτέλεσμα και εκλογή 47 βουλευτών, αφήνει τον ΣΥΡΙΖΑ χωρίς τα θεσμικά «όπλα» που παρέχουν το Σύνταγμα και ο Κανονισμός της Βουλής στην αξιωματική αντιπολίτευση. Κάτι που μεταφράζεται σε απώλεια ισχυρών προνομίων όπως η δυνατότητα να υποβάλλει πρόταση δυσπιστίας κατά της κυβέρνησης ή κατά μέλους της.

Και αυτό διότι δεν διαθέτει την αριθμητική δύναμη που προβλέπεται, δηλαδή τους 50 βουλευτές (το άρθρο 142 του Κανονισμού της Βουλής προβλέπει ότι η πρόταση δυσπιστίας πρέπει να είναι υπογεγραμμένη από το 1/6 τουλάχιστον των βουλευτών). Είναι το πιο ισχυρό κοινοβουλευτικό μέσο ελέγχου της κυβέρνησης και η απώλειά του για τον ΣΥΡΙΖΑ αποτυπώνει τη δεινή θέση στην οποία περιήλθε το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, το οποίο μόνο σε συνεννόηση με άλλο κόμμα της αντιπολίτευσης μπορεί να προχωρήσει σε μια τέτοια θεσμική κίνηση.

Αλλά και το προνόμιο που παρέχει στη μειοψηφία το αναθεωρημένο Σύνταγμα του 2019 σχετικά με τη δυνατότητα να συστήνει δύο εξεταστικές επιτροπές ανά κοινοβουλευτική περίοδο, δηλαδή ανά τετραετία, περιορίζεται δραματικά, αφού για να περάσει μια τέτοια πρόταση απαιτούνται κατ’ ελάχιστο 120 ψήφοι. Στην περίπτωση της παρούσας Βουλής, τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ και Πλεύση Ελευθερίας συγκεντρώνουν αθροιστικά 108 ψήφους, κάτι που σημαίνει ότι για να εγκριθεί πρόταση για σύσταση εξεταστικής επιτροπής εκ μέρους της μειοψηφίας χρειάζεται η σύμπλευση και με βουλευτές από τα άκρα του νέου Κοινοβουλίου.

Μεταβατικός πρόεδρος

Μια ακόμα παράμετρος του νέου περιοριστικού πλαισίου που διαμορφώνεται για το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης λόγω της απώλειας ισχυρού ποσοστού των δυνάμεών του (από 31,5% βρέθηκε στο 17,8%) αλλά και εξαιτίας της οκτακομματικής σύνθεσης της Βουλής, είναι η κατανομή της κρατικής χρηματοδότησης, κάτι που αναμένεται να επηρεάσει το μοίρασμα της «πίτας», δυσχεραίνοντας περαιτέρω τη λειτουργία του ΣΥΡΙΖΑ. Στο πλαίσιο που διαμορφώθηκε με τα «κουτσουρεμένα» δικαιώματα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, έρχεται φυσικά να προστεθεί η παραίτηση Τσίπρα που δρομολογεί εξελίξεις στην Κ.Ο. η οποία θα κληθεί σήμερα να αναδείξει τον Σωκράτη Φάμελλο ως μεταβατικό πρόεδρο μέχρι να αναδειχθεί ο νέος αρχηγός του κόμματος, ο οποίος θα πρέπει να είναι βουλευτής, καθώς θα κληθεί να εκπροσωπεί το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης που εκ της θεσμικής του θέσης αποτελεί εν δυνάμει εναλλακτικό κυβερνητικό πόλο εξουσίας.