Η παραίτηση που προκάλεσε σεισμό στην Κεντροαριστερά

Αν ο ΣΥΡΙΖΑ και το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ λειτουργούν ως τεκτονικές πλάκες στην Κεντροαριστερά, τότε η παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα από την ηγεσία της αξιωματικής αντιπολίτευσης μοιάζει με σεισμό: τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, ο Τσίπρας ήταν μια σταθερά στον προοδευτικό χώρο, μια φιγούρα που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο εμπότισε όχι μόνο την εκπροσώπησή του στη Βουλή, αλλά και τις σχέσεις των δύο πλευρών. Η αλλαγή στους συσχετισμούς που διαμορφώθηκαν από το 2012 και μετά έγινε παραπάνω από εμφανής στο εκλογικό αποτέλεσμα – όμως η παραίτηση Τσίπρα ενδέχεται να αποτελέσει τον καθοριστικό παράγοντα για την επόμενη μέρα. Αυτή τη στιγμή, το μόνο που γνωρίζουμε στα σίγουρα είναι πως η Κεντροαριστερά δεν είναι η ίδια μετά το μεσημέρι της Πέμπτης. Η κατεύθυνση των αλλαγών θα εξαρτηθεί κυρίως από τις εξελίξεις στον ΣΥΡΙΖΑ και από τις προθέσεις του νέου του επικεφαλής.

ΣΤΟ ΜΥΑΛΟ ΤΟΥ ΤΣΙΠΡΑ. Σε κάθε περίπτωση, η ξαφνική παραίτηση είναι αυτή που δημιουργεί τα νέα δεδομένα στον προοδευτικό χώρο. Στο σκεπτικό του Τσίπρα δύο παράγοντες φαίνεται πως ζύγισαν στο να πάρει την τελική απόφασή του: ο πρώτος είναι προσωπικός και αφορά την υστεροφημία του, ο δεύτερος όμως έχει να κάνει με την προοπτική του ΣΥΡΙΖΑ και την ευκαιρία του να διεκδικήσει εκ νέου, κάποια στιγμή στο μέλλον, την επάνοδό του στην εξουσία. Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ επί της ουσίας αναγνώρισε την τοξικότητα που φέρει το όνομά του για μια μερίδα του εκλογικού σώματος και έδωσε τη δυνατότητα στο κόμμα του να δοκιμάσει τις δυνάμεις του απαλλαγμένο από αυτή, κρατώντας για τον εαυτό του τον ρόλο του εγγυητή.

Αυτή η επιλογή μπορεί να λειτουργήσει αρνητικά για τους ψηφοφόρους εκείνους που έβλεπαν τον ίδιο τον Τσίπρα ως τον μαγνήτη του ΣΥΡΙΖΑ, ως έναν χαρισματικό ηγέτη που προσομοίαζε σε πιο παραδοσιακές «πράσινες» φιγούρες. Υπό μια άλλη οπτική, ωστόσο, ένας ΣΥΡΙΖΑ με τον Τσίπρα εκτός ηγετικού κάδρου δυσκολεύει τους αντιπάλους του σε επίπεδο αφηγήματος: τόσο η ΝΔ όσο και το ΠΑΣΟΚ περιόριζαν κυρίως την κριτική τους στην ηγετική ομάδα και τη νοοτροπία διακυβέρνησης που ενυπήρχε στα στελέχη της Κουμουνδούρου. Από τη ΝΔ δεν θα μπορούν, εξηγούν κεντροαριστεροί αναλυτές, να επικαλούνται πια το φόβητρο της επανόδου Τσίπρα. Παρομοίως για το ΠΑΣΟΚ: σε όλη την προεκλογική καμπάνια, ο Νίκος Ανδρουλάκης μιλούσε για ένα μέρος του προοδευτικού κόσμου που είναι δέσμιο των επιλογών του Τσίπρα και είχε θέσει «βέτο» στο πρόσωπό του για τη θέση του πρωθυπουργού, στο ενδεχόμενο κυβέρνησης συνεργασίας.

ΝΕΟΙ ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΙ. Σε τέτοιους δρόμους που ενδεχομένως ανοίγουν για την επόμενη μέρα, εξαιτίας ακριβώς της απουσίας Τσίπρα, αναφέρθηκε και η πρώην υπουργός Αννα Διαμαντοπούλου – παρ’ όλα αυτά, στη Χαριλάου Τρικούπη επιμένουν στην αυτόνομη ανασυγκρότηση της Δημοκρατικής Παράταξης. Σημειώνεται παράλληλα πως ο Ανδρουλάκης έχει κλείσει την πιθανότητα επανόδου στελεχών που μετακόμισαν «για την καρέκλα» στον ΣΥΡΙΖΑ και ενδεχομένως του χτυπήσουν ξανά την πόρτα της Χαριλάου Τρικούπη.

Οι σχέσεις των δύο κομμάτων, που βλέπουν το ένα το άλλο ως αντιθετικά σχήματα, είναι το ένα σημείο που θα καθοριστεί από την αλλαγή σελίδας στον ΣΥΡΙΖΑ. Το άλλο είναι οι συσχετισμοί αυτοί καθαυτούς: αν επιβεβαιωθούν όσοι λένε πως «ΣΥΡΙΖΑ χωρίς τον Τσίπρα δεν υπάρχει», θεωρώντας αναπόφευκτη την επιστροφή σε μονοψήφια ποσοστά, τότε το ΠΑΣΟΚ, ως ένα εκ των συγκοινωνούντων δοχείων, βλέπει μπροστά του την προοπτική της επανόδου.