Επιχειρηματικοί {LF}γίγαντες της Ασίας {LF}με μεγάλη εξουσία

Η πρόσφατη αναταραχή γύρω από τον όμιλο Adani στην Ινδία έχει ανανεώσει παλιές συζητήσεις για ακατάλληλες διασυνδέσεις μεταξύ των πολιτικών της χώρας και των μεγαλύτερων επιχειρήσεών της. Ομοίως, οι πρόσφατες εκλογές στην Ταϊλάνδη αποκάλυψαν εκτεταμένη απογοήτευση απέναντι σε ένα καθεστώς που φαινόταν να έχει γίνει πολύ φιλόξενο με τη μοναρχία, τον στρατό και τις επιχειρηματικές ελίτ. Τίποτα από αυτά δεν είναι καινούργιο στην Ασία.

Στην Ινδία και την Κίνα, τα συνδυασμένα έσοδα των δέκα κορυφαίων εταιρειών κάθε χώρας αντιπροσώπευαν περίπου το 10-15% του ΑΕΠ έως το 2018 και στο Βιετνάμ, την Ταϊλάνδη και τη Νότια Κορέα, η αναλογία ήταν 30-40%. Μόνο τα έσοδα της Samsung αποτελούν πάνω από το 20% του ΑΕΠ της Νότιας Κορέας. Επιπλέον, αυτές οι αναλογίες φαίνεται να αυξάνονται – ενίοτε απότομα – τις τελευταίες δεκαετίες. Στην Ινδία, τα έσοδα των 15 μεγαλύτερων επιχειρηματικών ομίλων αυξήθηκαν από περίπου 9% του ΑΕΠ το 2000 σε σχεδόν 15% έως το 2019.

Η συγκέντρωση της αγοράς και ο εταιρικός όμιλος τείνουν να λειτουργούν μαζί, προκαλώντας αυτό που ονομάζουμε «κόσμο των συνδέσεων». Στο πρόσφατο βιβλίο μας, «The Connections World: The Future of Asian Capitalism», δείχνουμε πώς οι επιχειρηματικοί όμιλοι έχουν φτάσει να καταλαμβάνουν την κορυφή αυτού του τομέα σε όλη την περιοχή.

Αυτά τα ζητήματα έχουν οδηγήσει όλο και περισσότερο σε εκκλήσεις για διάλυση υπερβολικά ισχυρών επιχειρηματικών ομίλων, ειδικά τώρα που υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη τόνωσης του ανταγωνισμού και συγκράτησης του πληθωρισμού. Μεταξύ των μέτρων που προτείνονται, τα περισσότερα έχουν δοκιμαστεί στο παρελθόν. Η διάλυση της Standard Oil από την κυβέρνηση των ΗΠΑ το 1911 είναι το κλασικό παράδειγμα. Ωστόσο, τέτοιες ριζικές παρεμβάσεις γενικά προορίζονται για τις πιο κραυγαλέες περιπτώσεις μονοπωλίου ή για περιόδους οξείας κρίσης.

Οι ασιατικές οικονομίες θα εξακολουθήσουν να κυριαρχούνται από ισχυρούς επιχειρηματικούς ομίλους με στενούς δεσμούς με πολιτικούς. Οι τελευταίες έχουν επενδύσει μαζικά στις σχέσεις τους με προτιμώμενες επιχειρήσεις, οι οποίες με τη σειρά τους μπορούν να αξιοποιήσουν και να διαθέσουν πόρους για να επιτύχουν μεγαλύτερη κλίμακα και συγκέντρωση της αγοράς. Πολλές αντιπροσωπεύουν μεγάλα κομμάτια της οικονομίας, αφήνοντας ελάχιστη αμφιβολία ότι το πρόβλημα της ισχύος στην αγορά πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Ομως η διάλυση μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων μπορεί να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα λύνει και οι πολιτικές προϋποθέσεις για να γίνει αυτό σε μεγάλο βαθμό απουσιάζουν. Ως εκ τούτου, η καλύτερη ευκαιρία για τη βελτίωση της κατάστασης βρίσκεται στην προσπάθεια διάσπασης του μοντέλου του επιχειρηματικού ομίλου μέσω σταδιακών μέτρων. Αυτή η προσέγγιση θα επέτρεπε στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να στοχεύσουν στην οικογενειοκρατία. Μέχρι να εφαρμοστούν τέτοιες αλλαγές πολιτικής και να δοθεί χρόνος για να διαβρωθεί η εξουσία των κατεστημένων φορέων, οι παραδοσιακές πολιτικές ανταγωνισμού και αντιμονοπωλιακής πολιτικής δεν θα μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά.

Ο Σάιμον Κομάντερ είναι γενικός διευθυντής στην Altura Partners στο Λονδίνο και επισκέπτης καθηγητής Οικονομικών στο IE Business School.
Ο Σαούλ Εστρίν είναι καθηγητής Οικονομικών στο London School of Economics