Διπλή και αντιφατική

Μια ξεχωριστή συνάντηση ανάμεσα σε δύο ποιητές που δεν συναντήθηκαν ποτέ – και πώς θα μπορούσαν άλλωστε – επιχείρησε να πραγματώσει μέσα από την παράστασή του ο Στάθης Λιβαθινός. Με τον έρωτα να βρίσκεται στην αφετηρία και να λειτουργεί ως πηγή έμπνευσης, ο σκηνοθέτης καταπιάνεται με μια «Ερωτική περιπλάνηση» μέσα από τα έργα «Δον Ζουάν» του Λόρδου Μπάιρον (Λονδίνο 1788 – Μεσολόγγι 1824) και «Το τέλος του Καζανόβα» της Μαρίνας Τσβετάγεβα (Ρωσία 1892-1941). Ποίημα το πρώτο, θεατρικό το δεύτερο (τελευταίο κομμάτι του «Φοίνικα»), συνθέτουν τα δύο μέρη αυτής της ενιαίας παράστασης, στην οποία ωστόσο διατηρείται η αυτονομία κάθε λογοτεχνικού έργου.

Ενας αιώνας χωρίζει τη μυθική φιγούρα του Δον Ζουάν από την ιστορική του Καζανόβα και η παράσταση επιλέγει να ξεκινήσει με τα νεανικά χρόνια του ήρωα του Μπάιρον, για να ολοκληρωθεί με τις τελευταίες στιγμές της ζωής του μεγάλου καρδιοκατακτητή – τον οποίο συναντάμε και στο γύρισμα του αιώνα. Γι’ αυτό και μαζί με τον έρωτα η παράσταση επιλέγει να διαχειριστεί το θέμα του χρόνου, αυτή τη διαχρονικά αγωνιώδη διάσταση που γεννά την ανάγκη για επιστροφή στο παρελθόν και απολογισμό.

Για τον έφηβο Δον Ζουάν το ταξίδι της ερωτικής περιπλάνησης και της σεξουαλικής αναζήτησης μόλις ξεκινά. Για τον Καζανόβα αυτό το ταξίδι ζωής έχει πια ολοκληρωθεί και ο ίδιος βρίσκεται στο μεταίχμιο. Ανάμεσα στην αρχή και το τέλος, αντιπαραθέτοντας τη νεότητα με το γήρας, το αρσενικό με το θηλυκό, την ορμή με την παραίτηση, την άγνοια με τη γνώση, τη σάρκα με το πνεύμα, ο σκηνοθέτης επιχειρεί να σκιαγραφήσει την έννοια και το περιεχόμενο του έρωτα. Με κοινό σκηνικό, αφαιρετικό και συμβολικό – θάλασσα, βράχος, καράβι, και τη διάφανη κουρτίνα να δημιουργεί ένα πέπλο που διαχωρίζει, ίσως, το παρελθόν από το παρόν, η παράσταση ξετυλίγει το κουβάρι της. Η νεανική ορμή, ο ρυθμός, ένα γάργαρο τέμπο μαζί με ένα διάχυτο χιούμορ φέρνουν στη σκηνή τον Δον Ζουάν, μέσα από τη διπλή ερμηνεία του Στάθη Κόικα, και τον Δημήτρη Φιλιππίδη. Παρών και ο ίδιος ο ποιητής – τον οποίο ερμηνεύει ο Βασίλης Ανδρέου. Η συνάντηση του Καζανόβα με το 13χρονο κορίτσι προμηνύει μια ιδιότυπη έκρηξη. Εκείνος (Αρης Τρουπάκης) εμφανίζεται αρχικά σε αναπηρικό καροτσάκι, κρυμμένος πίσω από την κουρτίνα, ενώ εκείνη (Ειρήνη Λαφαζάνη) καταφθάνει τρέχοντας και σφύζει από ζωντάνια και ενθουσιασμό. Παρούσα και η ίδια η ποιήτρια μέσα από τη Μαρία Σαββίδου.

Δύο δρόμοι

Δεν είναι λίγα τα κοινά στοιχεία που συνθέτουν την πρωτότυπη παράσταση του Στάθη Λιβαθινού, με τον έμμετρο ομοιοκατάληκτο στίχο να δίνει τον τόνο. Ωστόσο αυτό το διπλό τελικό αποτέλεσμα μοιάζει να ακολουθεί δύο διαφορετικούς, αντιφατικούς, δρόμους: Η σκηνική εκδοχή του «Δον Ζουάν» αντανακλά το φρέσκο και το νεανικό (Κόικας – Φιλιππίδης) που συμπληρώνεται από τη θεατρική γοητεία του ποιητή (Ανδρέου) και την εξαιρετικά χαριτωμένη παρουσία της Χάιδως (Λίλλυ Μελεμέ), σκέτη απόλαυση. Ενώ ο Νίκος Καρδώνης αυτοπαγιδεύτηκε στο εκρηκτικό του ταλέντο. Από την πλευρά της, η σκηνική εκδοχή του «Καζανόβα» χάνεται μέσα στην υπερβολή μιας πομπώδους ερμηνευτικής προσέγγισης (Τρουπάκης – Σαββίδου) που ευτυχώς μπολιάζεται από την ορμή του νεαρού κοριτσιού (Λαφαζάνη). Εξοχη η συμμετοχή του Στάθη Λιβαθινού στην παράσταση με μια σύντομη αλλά εξαιρετικά περιεκτική – γεμάτη θέατρο – σκηνική παρουσία.