Η μεγάλη «δεξιοποίηση» της Ευρώπης

Ηταν κάποτε το απόλυτο πολιτικό ταμπού. Και έχει αρχίσει πλέον να γίνεται κάτι το τετριμμένο. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, η διάχυση των ιδεών της Ακροδεξιάς προς τη Δεξιά συνοδεύεται από έναν αυξανόμενο αριθμό συμφωνιών συνασπισμού που ανοίγουν τον δρόμο προς την εξουσία. Τα μοντέλα ποικίλλουν από χώρα σε χώρα. Μια ματιά στον πολιτικό χάρτη όμως, από τη Σουηδία και τη Φινλανδία μέχρι την Ιταλία και την Ισπανία, αρκεί για να το επιβεβαιώσει: μια άνευ προηγουμένου δεξιοποίηση της Ευρώπης βρίσκεται σε εξέλιξη.

Είκοσι τρία χρόνια μετά το σοκ που προκάλεσε η είσοδος του ακροδεξιού Κόμματος Ελευθερίας (FPÖ) του Γιοργκ Χάιντερ στην αυστριακή κυβέρνηση, η μεταφασίστρια Τζόρτζια Μελόνι είναι πρωθυπουργός της Ιταλίας· οι Σουηδοί Δημοκράτες βρίσκονται στην καρδιά της εξουσίας και του κυβερνητικού προγράμματος του συντηρητικού πρωθυπουργού Ουλφ Κρίστερσον· οι Αληθινοί Φινλανδοί μόλις σχημάτισαν από κοινού με τους συντηρητικούς του Πέτερι Ορπο και δύο ακόμα μικρότερα κόμματα τον δεξιότερο κυβερνητικό συνασπισμό που έχει γνωρίσει μεταπολεμικά η χώρα τους· όσο για την Ισπανία, το ακροδεξιό Vox ονειρεύεται ήδη τον εαυτό του σε ρόλο κυβερνητικού εταίρου του Λαϊκού Κόμματος μετά τις εκλογές της 23ης Ιουλίου.

Σε άλλες χώρες, με πρώτη και καλύτερη τη Γαλλία, οι ιδέες της Ακροδεξιάς ενσωματώνονται στα προγράμματα της «παραδοσιακής» Δεξιάς. Στις αρχές του αιώνα, ενώ ανέρχονταν ταυτόχρονα το FPÖ στην Αυστρία, η Λίγκα (του Βορρά τότε) στην Ιταλία ή το Ελβετικό Λαϊκό Κόμμα (UDC) στην Ελβετία, η αντιισλαμική και ξενόφοβη ρητορική αυτών των «αλπικών λαϊκισμών» είχε διευρύνει το χάσμα με τις Δεξιές. Και εντούτοις, πάνω σε αυτό ακριβώς το «έδαφος», τη μετανάστευση και την απόρριψη του ξένου, χτίστηκε η προσέγγισή τους.

Ο βρετανός συγγραφέας Τζον Λόιντ μιλάει στους «Financial Times» για μια «Νέα Δεξιά». Η «Le Monde», από την πλευρά της, κάνει λόγο για μια «υβριδοποίηση ανάμεσα στη Δεξιά και την Ακροδεξιά». Τα θέματα πάνω στα οποία ευδοκιμεί, γνωστά. Πρώτα από όλα, η μεταναστευτική πολιτική. Στην καταγγελία μιας Ευρώπης που παρουσιάζεται καταχρηστικά ως «ξέφραγο αμπέλι» προστίθενται σήμερα οι επιθέσεις κατά των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, στο όνομα ενός ευκαιριακού πολέμου κατά του «wokeism» – της υποτιθέμενης επίδειξης υπερβολικής ευαισθησίας σε ζητήματα φυλετικών, κοινωνικών και πολιτικών ανισοτήτων και διακρίσεων. Πέραν τούτου, αυτή η μορφή δεξιού λαϊκισμού, που αντιπαρατάσσει σεβασμό του κράτους δικαίου και λαϊκή βούληση, συχνά αμφισβητεί την ορθότητα της μάχης κατά της κλιματικής αλλαγής: το κοινωνικό της κόστος θεωρείται εξωφρενικό για την εκλογική πελατεία της.

Λιγότερο ή περισσότερο προχωρημένη, η «ακραία δεξιοποίηση» της παραδοσιακής Δεξιάς αφορά πλέον τα περισσότερα ευρωπαϊκά συντηρητικά κόμματα. Και συνοδεύεται, παράλληλα, από εκστρατείες «αποδαιμονοποίησης» των ακροδεξιών σχηματισμών, που χαμηλώνουν τον ήχο της κριτικής τους έναντι της ΕΕ, καταπιέζουν τις φιλορωσικές τους τάσεις και τροποποιούν τα οικονομικά τους προγράμματα, διατηρώντας εντούτοις ακέραιη την καρδιά της πολιτικής τους ταυτότητας.

Οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: αν αυτή η πρωτοφανής δεξιοποίηση της Ευρώπης επιβεβαιωθεί στις κάλπες, στις ευρωεκλογές που θα πραγματοποιηθούν σε λιγότερο από έναν χρόνο είναι υπαρκτός ο κίνδυνος μιας εκ των έσω αποδυνάμωσης της ΕΕ.