Η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και τα διλήμματα της ενεργειακής μετάβασης

Βασική στρατηγική απέναντι στην κλιματική καταστροφή είναι η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, που όμως είναι σύνθετο ζήτημα, ιδίως εντός ενεργειακής κρίσης. Ο Γιώργος Αμυράς επιμένει ότι «οι λιγνιτικές μονάδες άνοιξαν λόγω της ενεργειακής κρίσης» και ότι «δεν έγινε καμία υπαναχώρηση ως προς τους στόχους της πράσινης μετάβασης». Παράλληλα, επισημαίνει πως η Νέα Δημοκρατία επιμένει στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας καθώς «η κυβέρνηση Μητσοτάκη απλοποίησε την αδειοδότηση ΑΠΕ στη στεριά και δημιούργησε το θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία πλωτών αιολικών πάρκων». Από την άλλη, θεωρεί ότι το φυσικό αέριο, παρότι ορυκτό καύσιμο, «είναι η καθαρότερη πηγή πρωτογενούς ενέργειας μετά τις ανανεώσιμες μορφές», αφού «τα μεγέθη των εκπεμπόμενων ρύπων είναι σαφώς μικρότερα από εκείνα των συμβατικών καυσίμων». Παραδέχεται, όμως, ότι «το ζητούμενο είναι – παράλληλα με τη χρήση του φυσικού αερίου – να αυξάνουμε διαρκώς τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας» και υπογραμμίζει ότι «στην τετραετία ΣΥΡΙΖΑ εγκαταστάθηκαν περίπου 980 MW ΑΠΕ, ενώ από το 2019 έως το 2023 σχεδόν 5.000 MW. Πετύχαμε ρεκόρ στις ΑΠΕ. Οι αριθμοί αποδεικνύουν ποιος ακολουθεί φιλοπεριβαλλοντική πολιτική».

Για τα ζητήματα χωροθέτησης των ΑΠΕ, ο τέως υφυπουργός θεωρεί ότι οι αρχαιολογικές και περιβαλλοντικές εγκρίσεις «όχι μόνο δεν είναι εμπόδιο, αλλά απαραίτητη προϋπόθεση» και ότι «οι φιλικές προς το περιβάλλον μορφές ενέργειας είναι αυτές που πρέπει να σέβονται και περισσότερο τη φύση και τα οικοσυστήματα». «Εμπόδιο είναι οι οπισθοδρομικές ιδεοληψίες κάποιων κομμάτων», καταλήγει.

Ο Παναγιώτης Δημόπουλος εκτιμά ότι δεν αρκεί η απολιγνιτοποίηση: «Ο στόχος πρέπει να είναι η απανθρακοποίηση, δηλαδή η υποκατάσταση του λιγνίτη από ανανεώσιμες πηγές και εξοικονόμηση ενέργειας και όχι από εισαγόμενο φυσικό αέριο, όπως συμβαίνει μέχρι τώρα. Αυτό απαιτεί να προχωρήσουν γρήγορα οι απαραίτητες επενδύσεις σε δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, γιατί το δίκτυο σε όλη την Ελλάδα είναι κορεσμένο και ο διαθέσιμος ηλεκτρικός χώρος για σύνδεση νέων έργων ΑΠΕ είναι ελάχιστος». Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη μέριμνας για τις περιοχές που βασίστηκαν στον λιγνίτη, έτσι ώστε «η διάχυση της ανανεώσιμης ενέργειας να γίνει με όρους κοινωνικής και περιβαλλοντικής ευθύνης, προσφέροντας νέες, καλές δουλειές στους ανθρώπους που απασχολούνταν στη βιομηχανία των ορυκτών καυσίμων».

Για τα κινήματα που αντιδρούν στη χωροθέτηση των ΑΠΕ, ο υποψήφιος βουλευτής του ΠΑΣΟΚ θεωρεί ότι στον βαθμό που «πασχίζουν να εφαρμοστούν οι διεθνείς, ευρωπαϊκοί και εθνικοί κανόνες για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και τον μετριασμό των επιπτώσεων από τέτοια έργα, μπορούν πράγματι να θεωρηθούν οικολογικά» και ότι «για να διασφαλιστεί η προστασία του περιβάλλοντος αλλά και η ορθή και βιώσιμη ανάπτυξη αιολικών και φωτοβολταϊκών πάρκων, μικρών υδροηλεκτρικών σταθμών κ.λπ., θα πρέπει να τηρούνται κανόνες και όροι που θα είναι γνωστοί και σεβαστοί».

Παραγωγικό μοντέλο

Ο Χρήστος Στάικος επισημαίνει ότι σε σχέση με την ενεργειακή μετάβαση «πρέπει να καλύψουμε το κενό ενός νέου παραγωγικού μοντέλου που πρέπει να δημιουργηθεί, για το πώς ο κόσμος θα δουλέψει και δεν θα έχουμε υψηλή ανεργία. Εμείς το θέσαμε με τον Εθνικό Σχεδιασμό για την Ενεργειακή Μετάβαση και το Ταμείο για τη Δίκαιη Μετάβαση για τις Λιγνιτικές Περιοχές. Πρέπει να υπάρξει μια δίκαιη και σταδιακή μετάβαση για όλα τα ορυκτά καύσιμα, αλλά πρέπει να έχουμε ενεργειακή ασφάλεια με αποθήκευση ενέργειας, με έξυπνα δίκτυα, με νέες τεχνολογίες».

Για τη χωροθέτηση των ΑΠΕ ο υποψήφιος βουλευτής με τον ΣΥΡΙΖΑ επισημαίνει ότι επί διακυβέρνησής του η χώρα απέκτησε για πρώτη φορά Εθνικό Σχεδιασμό για την Ενέργεια και το Κλίμα: «Πρώτοι φτιάξαμε ταμείο δίκαιης ενεργειακής μετάβασης, ιδίως για τις λιγνιτικές περιοχές. Βάλαμε σε νόμο το ζήτημα των ενεργειακών κοινοτήτων και της ενεργειακής δημοκρατίας. Προχωρήσαμε σε προοδευτικό εκσυγχρονισμό του χωροταξικού σχεδιασμού. Αυτά δεν συνεχίστηκαν από τη Νέα Δημοκρατία».

Τo KKE, από την άλλη, παραμένει επικριτικό απέναντι στην κυρίαρχη εκδοχή πράσινης μετάβασης. Ο Μάκης Παπαδόπουλος, υποψήφιος βουλευτής Επικρατείας, επιμένει ότι «η υποκριτική επίκληση της κλιματικής αλλαγής αποκαλύπτεται όταν η Ευρωπαϊκή Ενωση βαφτίζει “πράσινη” την αξιοποίηση του εισαγόμενου, ρυπογόνου LNG, την καταστροφή δασικών εκτάσεων από γιγάντια ενεργειακά πάρκα, την εξόρυξη σπάνιων γαιών. Ο στόχος της πράσινης μετάβασης είναι οι κερδοφόρες νέες επενδύσεις. Τα κέρδη μεταφράζονται για τον λαό σε ενεργειακή ακρίβεια, ελαστικές εργασιακές σχέσεις, πρόσθετη επιβάρυνση για τις επιβαλλόμενες αλλαγές, απ’ τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα μέχρι τις κατοικίες».

Κριτήριο οι ανάγκες του λαού

Για τα κινήματα στο εξωτερικό ενάντια στα ορυκτά καύσιμα (Stop Oil κ.λπ.) σημειώνει: «Αντικαπιταλιστικό είναι το κίνημα που αγωνίζεται για να αποτελούν κοινωνική ιδιοκτησία όλες οι μορφές ενέργειας και να αξιοποιούνται με κριτήριο τις ανάγκες του λαού και όχι για το καπιταλιστικό κέρδος. Οσοι δεν λένε κουβέντα ούτε για τους πράσινους υποστηρικτές της κλιμάκωσης του πολέμου στην Ουκρανία ούτε για τα επικίνδυνα πυρηνικά απόβλητα, αντικειμενικά στηρίζουν τη γραμμή του ΝΑΤΟ».