«Σαν τον καψαλισμένο πάτο της Κόλασης»

«Είχαν έρθει απ’ το Κεντάκι, κύριος. Τούτο δω το καθίκι κι ο αδερφός του. Μάνα, πατέρας και οι δυο μακαρίτες. Τον παππού του τον σκότωσε ένας φρενοβλαβής και τον θάψανε στο δάσος σαν σκυλί. Πάντα του άτυχος ήταν και τώρα δεν υπάρχει ψυχή στον κόσμο να τον νοιαστεί».  Στον «Ματωμένο μεσημβρινό» (εδώ στη μετάφραση του Αύγουστου Κορτώ, εκδ. Καστανιώτη, 2011) η κληρονομιά του Κακού διαιωνίζεται από γενιά σε γενιά. Ο ΜακΚάρθι ξεθάβει από τη μυθολογία της Αγριας Δύσης τις συμβάσεις, τις «καθαρίζει» και αποτυπώνει το ιδρυτικό γεγονός της βίας. Βασισμένο σε ιστορίες που συνέβησαν στα σύνορα Τέξας – Μεξικού τη δεκαετία του 1850, το μυθιστόρημα αναφέρεται στις περιπέτειες του Κιντ, ενός δεκατετράχρονου αγοριού, το οποίο βρίσκεται να μεγαλώνει σε έναν εφιαλτικό κόσμο, όπου οι Ινδιάνοι δολοφονούνται μαζικά και η αγορά των σκαλπ γίνεται κάθε μέρα όλο και πιο επικερδής. Σ’ αυτό το οδοιπορικό του τρόμου, όπου η φαυλότητα αντανακλά ακόμη και στο φυσικό τοπίο, ο κορυφαίος συγγραφέας, που πέθανε την περασμένη Τρίτη σε ηλικία 89 ετών, επιφυλάσσει για τους αναγνώστες σελίδες ποιητικότητας.

Δ.Δ.

Κι έρχονται τώρα μέρες επαιτείας, μέρες κλοπής. Μέρες καβάλα σε μέρη που εξόν τη δική του δεν είχε ψυχή. Έχει αφήσει πίσω του το πευκόδασος και ο ήλιος του δειλινού γέρνει μπρος του πέρα από μιαν ατέλειωτη κοιλάδα και το σκοτάδι έξω πέφτει σαν κεραυνός κι ένας αέρας παγερός κάνει τα αγριόχορτα να τρίζουν σαν δόντια. Ο νυχτωμένος ουρανός απλώνεται τόσο κατάστικτος απ’ τ’ άστρα που μετά βίας περισσεύει χώρος για το μαύρο και τ’ άστρα πέφτουν όλη νύχτα σε τόξα πικρά με τρόπο που δε λιγοστεύουν. Αποφεύγει τη βασιλική οδό μην τυχόν και πέσει σε κατοίκους. Τα μικροκαμωμένα κογιότ αλυχτούν ολονυχτίς και το χάραμα τον βρίσκει σ’ ένα ρηχό χορταριασμένο αυλάκι όπου είχε χωθεί για να κρυφτεί απ’ τον άνεμο. Το κουτσό μουλάρι στέκει πάνωθέ του και κοιτάζει την ανατολή ψάχνοντας φως.

Ο ήλιος που ανατέλλει έχει το χρώμα του ατσαλιού. Η έφιππη σκιά του απλώνεται χιλιόμετρα μπροστά του. Στο κεφάλι φορά ένα καπέλο που ‘χει φτιάξει από φύλλα και τα φύλλα έχουν ξεραθεί κι έχουν σκάσει στον ήλιο και μοιάζει με σκιάχτρο που ξεμάκρυνε από κήπο όπου φόβιζε πουλιά. Με το σούρουπο ανιχνεύει μια τολύπη καπνού που υψώνεται πλαγίως απ’ τους λοφίσκους μέσα και πριν σκοτεινιάσει σταματά σκάει μύτη στην πόρτα ενός γέρου αναχωρητή που λουφάζει στα χώματα σαν βραδύπους. Μόνος, μισότρελος, τα μάτια του κόκκινα γύρω γύρω σαν κλειδωμένα στα κλουβιά τους με σύρματα πυρωμένα. Πλην σώμα σταθμητό. Παρατηρούσε αμίλητος ενόσω ο μικρός ξεκαβαλούσε πιασμένος απ’ το μουλάρι. Ένας άνεμος δριμύς φυσούσε και τα κουρέλια του πετάριζαν ολόγυρά του. Είδα τον καπνό σου, είπε ο μικρός. Και είπα μπας και σου περισσεύει μια στάλα νερό. Ο γερο-ερημίτης έξυσε τα λερά του μαλλιά κι έστρεψε το βλέμμα του χάμω. Γύρισε και μπήκε στην καλύβα και ο μικρός ακολούθησε.

Όλη νύχτα πηγαίναμε και προς το χάραμα πάνω που βασίλευε το φεγγάρι πετυχαίνουμε μια αγέλη λύκους. Σκόρπισαν και μαζεύτηκαν ξανά, αθόρυβοι σαν τον καπνό. Ξεμάκραιναν και γύριζαν και περικύκλωναν τ’ άλογα. Φοβερό θράσος. Τους βαράγαμε με το λουρί και ξεγλιστρούσαν, τους άκουγες στο χώμα το ξερό ίσα την ανάσα τους ή το μουρμουρητό τους ή το πώς έτριζαν τα δόντια τους […]

Όλο αυτό το διάστημα ο δικαστής ζήτημα να ‘χει πει δέκα κουβέντες όλες κι όλες. Έτσι την αυγή που βρεθήκαμε στην άκρια μιας απέραντης κακοτοπιάς ο αξιότιμος κύριος πρόεδρος παίρνει θέση σε κάτι βράχια από λάβα κι αρχινάει να μας εκφωνεί λόγο. Σαν κήρυγμα ήτανε, μα τέτοιο κήρυγμα κανείς μας δεν είχε ξανακούσει. Πέρα απ’ την κακοτράχαλη απλωσιά ορθωνόταν μια ηφαιστειακή βουνοκορφή και στο φως της αυγής είχε ένα σωρό χρώματα και είχε και μικρά μαυροπούλια που έσχιζαν τον άνεμο κι ο άνεμος πετάριζε τη ζακέτα του και μας έδειχνε το ζοφερό και μοναχικό βουνό κι έβγαζε λόγο που κι εγώ δεν ξέρω τι σκοπό είχε, ούτε τότε το ‘ξερα ούτε και τώρα το ξέρω, και κατέληξε λέγοντας ότι η μάνα μας η γη ήταν στρογγυλή σαν αυγό και περιείχε εντός της καθετί καλό. Έπειτα γύρισε κι οδήγησε τ’ άλογο που καβαλούσε μες στα μαύρα γυάλινα χαλάσματα, ύπουλα εξίσου γι’ άνθρωπο και για ζώο, κι εμείς στο κατόπι του σαν απόστολοι μιας νέας πίστης. Ο πρώην-παπάς σταμάτησε και τίναξε τη σβησμένη πίπα πάνω στη σόλα της μπότας του. Έριξε μια ματιά στο δικαστή που καθόταν πέρα με τον κορμό του γυμνωμένο στις φλόγες όπως το συνήθιζε. Γύρισε και κοίταξε τον μικρό.

Εκείνη η κακοτοπιά… Λαβύρινθος σκέτος ήτανε. Έβγαινες σε μια προεξοχή κι ολόγυρα είχε κάτι απότομα γκρεμνά που δεν τόλμαγες με τίποτα να τα δρασκελίσεις. Και στον πάτο μαυρισμένα γυαλιά και κοφτερά βράχια. Οδηγούσαμε τ’ άλογα με περισσή φροντίδα και πάλι οι οπλές τους ήταν μες στα αίματα. Οι μπότες μας είχαν γίνει λουρίδες. Στραβοπατώντας σ’ εκείνες τις πανάρχαιες τσακισμένες πλάκες έβλεπες ξεκάθαρα πώς είχανε συμβεί τα πράγματα σε κείνο το μέρος, βράχια λειωμένα κι απλωμένα ολόγυρα και ζαρωμένα σαν πουτίγκα, ο φούρνος της γης ίσαμε το λειωμένο της πυρήνα. Όπου απ’ όσο μπορεί να κρίνει ο άνθρωπος ίσως βρίσκονται τα περίχωρα της Κόλασης.

Την επομένη διέσχισαν τις κακοτοπιές πεζή, οδηγώντας τ’ άλογα μέσα από έναν πυθμένα λίμνης παστωμένο με λάβα γεμάτη ρωγμές και κοκκινόμαυρη σαν τηγάνι με ξεραμένο αίμα, φιδογυρνώντας μες απ’ τα κακοτράχαλα εδάφη με το σκούρο κεχριμπαρένιο γυαλί σαν απομεινάρια μιας σκιώδους λεγεώνας που σκουντουφλάει σ’ έναν τόπο επικατάρατο, σέρνοντας το μικρό κάρο πάνω απ’ τα γεισώματα και τα χαντάκια, με τον κρετίνο κρεμασμένο απ’ τα κάγκελα να φωνάζει βραχνά στον ήλιο σαν αλλοπρόσαλλος απείθαρχος θεός απαχθείς από φυλή διεφθαρμένων. Διέσχισαν μια καμένη έκταση συμπιεσμένης κονίας και ηφαιστειακής τέφρας αδιανόητη σαν τον καψαλισμένο πάτο της Κόλασης κι ανηφόρισαν μέσα από μια χαμηλή οροσειρά χέρσων γρανιτένιων λόφων ίσαμε μια ζοφερή προσεκβολή όπου ο δικαστής, τριγωνίζοντας με βάση γνωστά σημεία του τοπίου, άλλαξε εκ νέου τη ρότα τους. Μια χαλικόστρωτη ισιάδα απλωνόταν μέχρι τον ορίζοντα. Πέρα στο νότο πίσω απ’ τους μαύρους ηφαιστειογενείς λοφίσκους απλωνόταν μια μοναχική πλαγιά λευκή σαν αλμπίνος, από άμμο ή απ’ ασβέστιο, σαν τη ράχη ενός χλωμού θαλάσσιου κήτους που ξεπρόβαλε μέσα απ’ το μαύρο αρχιπέλαγος. Συνέχισαν. Μετά από μια μέρα δρόμο έφτασαν τις πέτρινες δεξαμενές και το νερό που αναζητούσαν και ήπιαν και κουβάλησαν νερό απ’ τις ψηλότερες δεξαμενές στις άδειες χαμηλές για τ’ άλογα.