Στο όνομα του ανθρωπισμού

Ενα ψαράδικο αποπλέει από το Τομπρούκ της Λιβύης γεμάτο μετανάστες χωρίς χαρτιά, που έχουν πειστεί ότι έτσι μπορούν να φτάσουν στην Ευρώπη. Εχουν πληρώσει διακινητές για να τους δώσουν χώρο στο πλοιάριο, το οποίο προσπαθεί να περάσει στην άλλη πλευρά της Μεσογείου, προορισμός είναι η Ιταλία. Η άλλη πλευρά δεν είναι παράδεισος, αλλά προφανώς η άλλη πλευρά δίνει ευκαιρίες, γι’ αυτό είναι ελκυστική.

Το πλοιάριο δεν φτάνει στον προορισμό του. Βυθίζεται σε περιοχή που την αρμοδιότητα της έρευνας και της διάσωσης έχει η Ελλάδα, κοντά στην Πύλο. Το κράτος συντονίζει ένα γιγάντιο έργο διάσωσης. Δεν είναι εύκολο έργο επειδή, παρά τις καλές καιρικές συνθήκες, κανένας από όσους έχουν πέσει στη θάλασσα, κυρίως άντρες, δεν φορά σωσίβιο. Επιπλέον, αδιευκρίνιστος αλλά μεγάλος αριθμός επιβατών του πλοιαρίου, κατά τις μαρτυρίες διασωθέντων κυρίως γυναίκες και παιδιά, βρίσκονταν στο εσωτερικό.

Εως χθες το βράδυ στις 9, είχαν διασωθεί 104 ναυαγοί και είχαν ανασυρθεί 79 πτώματα. Ο αριθμός των επιβαινόντων είναι αδιευκρίνιστος, διάφορες πηγές τους ανέβαζαν σε εξακόσιους. Πρόκειται δηλαδή για τραγωδία. Δεν είναι η μοναδική σχετική τραγωδία: ανάλογα δυστυχήματα γίνονται συνέχεια στη Μεσόγειο, σε περιοχές κοντά στις χώρες της Βόρειας Αφρικής απ’ όπου ξεκινούν κάποια πλοία αλλά και σε περιοχές της ιταλικής ή της ισπανικής επικράτειας.

Το δυστύχημα κινητοποίησε, ακόμα μια φορά, τόνους ανέξοδης ευαισθησίας από ανθρωπιστές του καναπέ. Την ώρα που, επί του πεδίου, οι διασώστες έσωζαν ανθρώπους, στα κοινωνικά δίκτυα είχαν αρχίσει οι λυρικές οιμωγές, που δεν είναι πάντα ουδέτερες, επειδή πάντα φτιάχνουν ένα κλίμα συγκίνησης πάνω στο οποίο πατάνε εύκολες καταγγελίες και αναθέματα. Πολύ σύντομα, τα αναθέματα απέκτησαν παραλήπτη. Για το ναυάγιο έφταιγε η Ελλάδα και η Ευρώπη, οι πολιτικές ηγεσίες που έχουν οχυρωθεί στην ιδέα των συνόρων και στήνοντας φράχτες, αναγκάζουν τους μετανάστες να διασχίζουν τις θάλασσες υποθηκεύοντας τις ζωές τους.

Τα επιχειρήματα αυτά που από το απόγευμα άρχισαν να τα διακινούν διάφοροι στο όνομα της αλληλεγγύης και της ανθρωπιάς τα υιοθέτησε ο Αλέξης Τσίπρας. Σχετικές καταγγελίες έκαναν και κομματικά μέλη του ΣΥΡΙΖΑ, όχι μόνο στα κοινωνικά δίκτυα αλλά και επί του πεδίου: το επεισόδιο με δύο συριζαίους (ο ένας είχε γίνει διάσημος τα χρόνια των Αγανακτισμένων, όταν κρατούσε την ντουντούκα στην αντιμνημονιακή αγωνίστρια και τότε στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ Ζωή Κωνσταντοπούλου) που λογομάχησαν με την Πρόεδρο της Δημοκρατίας στην Καλαμάτα είναι ενδεικτικό ακόμα μια φορά των αντιλήψεων που επικρατούν στον χώρο του μεγάλου ηττημένου κόμματος των τελευταίων εκλογών.

Αυτό που εντυπωσιάζει είναι ότι όσοι επιτίθενται στο κράτος, στον Μητσοτάκη, στη Σακελλαροπούλου για το Μεταναστευτικό, δεν κάνουν καν τον κόπο να επικρίνουν τους διακινητές. Οι διακινητές-έμποροι ελπίδας και τα «δίκτυα αλληλεγγύης» που τους συντονίζουν αδιαφορούν για τις ανθρώπινες ζωές που μεταφέρουν: για τους διακινητές σημασία έχει το κόμιστρο, για τα δίκτυα αλληλεγγύης η κατάρρευση της «μεταποικιακής συνθήκης του συνόρου».

Ο αντικρατισμός και ο αντιευρωπαϊσμός, στον οποίο με αιχμή το Μεταναστευτικό επιστρέφει ο συγγενής με τέτοια δίκτυα ΣΥΡΙΖΑ, επενδύεται με πολύ και εύκολο «ανθρωπισμό». Αλλά η επίκληση του ανθρωπισμού δεν σε κάνει απαραιτήτως ανθρωπιστή. Για τον ΣΥΡΙΖΑ, ιδίως, που οραματίστηκε μια χώρα χωρίς σύνορα και βαρύνεται με την ανθρωπιστική ντροπή της Ειδομένης και την ακόμα πιο ντροπιαστική Μόρια, κρείττον σιγάν.

Τι χρησιμεύουν τα σύνορα;

Υπάρχει πιο ωραία υπόσχεση στη ζωή αυτή από την παγκόσμια ειρήνη; Την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, στο όνομα ακριβώς της ειρήνης, τα ολοκληρωτικά κομμουνιστικά καθεστώτα χρηματοδότησαν, οργάνωσαν και στήριξαν κινήματα στον δυτικό κόσμο που αγωνίζονταν «για την ειρήνη», με ευρύτερες πολιτικές στοχεύσεις που τις καθαγίαζε η δήθεν επιδίωξη της ειρήνης.
Ένα ανάλογο κίνημα των ημερών μας, στο όνομα του ανθρωπισμού, διεκδικεί να ανοίξουν τα σύνορα. Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι τα κίνητρα αυτής της τάσης είναι μόνο πολιτικά και ανθρωπιστικά, η επίθεση εναντίον του απαραβίαστου των συνόρων έστω από ανθρώπους που έχουν ανάγκη περιέχει βασικά τρωτά σημεία: εκτός των άλλων, τα σύνορα διασφαλίζουν στους λαούς την απαραίτητη κοινωνική και πολιτισμική συνοχή. Κανένα κράτος δεν μπορεί να αντέξει την αθρόα και άτακτη εισβολή προσώπων που δεν μπορούν να ενταχθούν και να αποδεχτούν τους υπάρχοντες πολιτιστικούς κώδικες και το πλαίσιο του κράτους δικαίου.
Το μεταναστευτικό πρόβλημα προφανώς αφορά την Ευρώπη – τα ευρωπαϊκά κράτη θα υποχρεωθούν να το αντιμετωπίσουν. Πάντως δεν λύνεται με κατάργηση των συνόρων. Οσοι επιτίθενται κατά της «απάνθρωπης» Ευρώπης, ας σκεφτούν λίγο τον ρόλο του εξτρεμιστικού Ισλάμ ή της Ρωσίας στην Αφρική.