Νεποτισμός με καρδούλες

Υποτίθεται ότι η Ζωή Κωνσταντοπούλου ανήκει στην Αριστερά. Δεν γνωρίζω τη δραστηριότητά της στην κοινωνία των πολιτών, δεν ξέρω τίποτα για τα κομματικά της ένσημα, ούτε τους λόγους που βρέθηκε ψηλά στην κομματική ιεραρχία. Αλλά υπήρξε στενή συνεργάτρια του Αλέξη Τσίπρα μετά τον θρίαμβο του στις εκλογές του Ιανουαρίου 2015 και ως το δημοψήφισμα του Ιουλίου εκείνης της χρονιάς, υλοποιούσε τη γραμμή του κόμματος. Ο,τι έλεγε και έπραττε εμπεριείχε κομμάτι αυτού που αποκαλούσαν οι συριζαίοι «ηθικό πλεονέκτημα»: επί της ουσίας, δεν χρειαζόταν να βρίσκει επιχειρήματα για να εξηγεί τις επιλογές της, ήταν εκ προοιμίου καθαγιασμένες επειδή προέρχονταν απ’ αυτή που μεταφυσικά οριζόταν ως εκπρόσωπος της Αριστεράς. Ο μανιχαϊσμός ήταν απόλυτος: το αριστερό ήταν καλό και ό,τι δεν άρεσε στην Αριστερά, ό,τι δηλαδή ήταν κακό, αυτομάτως θεωρούνταν δεξιό.

Αυτός ο μανιχαϊσμός αυτομάτως απαξίωνε την κριτική. Οποιος τολμούσε να επικρίνει την πρόεδρο της Βουλής επέκρινε τον ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή την Αριστερά, είχε να κάνει με δημοσιολογούντες δουλειά των οποίων ήταν να προστατεύουν τους καλούς αριστερούς πολιτικούς από τους δεξιούς γερμανοτσολιάδες που τους επιβουλεύονταν. Θυμάμαι, είχα υποστεί επίθεση επειδή τόλμησα να ειρωνευτώ το στρατιωτικό βάδισμα με το οποίο, εμπρός από μια στρατιωτική μπάντα, πρωτοεπισκέφτηκε το Πεντάγωνο όπου υπουργός ήταν ο σύντροφος Καμμένος. Ετσι πορευτήκαμε εκείνα τα χρόνια.

Στο μεταξύ, η Ζωή Κωνσταντοπούλου αντιμετώπισε το Κοινοβούλιο ως ιδιωτικής χρήσεως θεσμό, στη μεγάλη υπηρεσία του αριστερού αφηγήματος. Η ιδιότητα της προέδρου του της επέτρεπε να λέει διαρκώς το ποίημα, ότι το ελληνικό χρέος είναι «παράνομο, μη νόμιμο, απεχθές, επονείδιστο και μη βιώσιμο», συγκρότησε μάλιστα και μια Επιτροπή Αλήθειας Δημόσιου Χρέους υπό την αιγίδα της Βουλής στην οποία κάλεσε έναν διανοούμενο με σαγιονάρες για να μπει μπροστά στις καταγγελίες της Δύσης. Πήγαν, τότε, και μερικοί αριστεροί καλλιτέχνες να στηρίξουν τη μεγάλη εθνική υπόθεση που είχε αναλάβει η Βουλή των Ελλήνων.

Τα κατορθώματά της ήταν πολλά. Στην τηλεόραση, επέκρινε τους δημοσιογράφους για τις ερωτήσεις που της έκαναν. Στο Σύνταγμα, προσπαθούσε να επιβεβαιώσει μέσω της Βουλής τις καταγγελίες του κόμματός της ότι όσοι αυτοκτονούν είναι θύματα των κομμάτων που ψήφιζαν μνημόνια. Στο περιστύλιο της Βουλής, διατράνωνε τη φωνή της στο «περήφανο Οχι» του δημοψηφίσματος. Κι όταν ο Τσίπρας έκανε την κωλοτούμπα και η Βουλή έπρεπε να κυρώσει την ψήφιση του τρίτου μνημονίου, εκείνη κωλυσιεργούσε με διάφορα τεχνάσματα επιδιώκοντας να περάσει η προθεσμία που μας είχαν δώσει οι δανειστές.

Η κανονικότητα δεν εξαφάνισε τη Ζωή Κωνσταντοπούλου. Επανήλθε ως επιλογή lifestyle, με καρδούλες και χωρίς πολιτικές αιχμές. Είναι πια αριστερή; Επαψε το χρέος να είναι απεχθές; Συνεχίζει η Δύση να είναι κάτι κακό; Τέτοιες ερωτήσεις κάποιος πρέπει να κάνει, ακόμα κι αν αποφύγει να τις απαντήσει.

Κι υπάρχουν ακόμα πολλές ερωτήσεις για τη σημερινή αντίληψη της πολιτικής που πρέπει να τεθούν εκ των πραγμάτων, επειδή δεν πρέπει να αφεθεί να θεωρεί τους πολίτες άβουλα κορόιδα: Με ποιο πρόγραμμα διεκδικεί την εκλογή της; Είναι υπέρ ή κατά της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία; Τι είδους κόμμα είναι το κόμμα της; Πώς αναδεικνύονται τα στελέχη του, τι σχέση έχουν με την κοινωνία των πολιτών; Με ποιες αξίες πορεύεται; Πιστεύει σε δημοκρατικές διαδικασίες; Πώς καταρτίζονται οι κοινοβουλευτικές λίστες; Ποια κομματική ηθική της επιτρέπει να τοποθετεί σε εκλόγιμη θέση τον καλό της; Γνωρίζει την έννοια της λέξης νεποτισμός;

Ο στιβαρός Μαρκόπουλος

Ο Γιάννης Μαρκόπουλος έχει κάνει μερικούς αξέχαστους δίσκους με ολοκληρωμένους κύκλους τραγουδιών. Προσωπικά, εκτιμώ περισσότερο όσους είχαν σαφείς κοινωνικές αναφορές από τους αμιγώς ποιητικούς: τους «Μετανάστες» (1974), για τους στίχους του Γιώργου Σκούρτη και τη φωνή κυρίως της Βίκυς Μοσχολιού, και τον «Θεσσαλικό κύκλο» (επίσης 1974), που σε στίχους Κώστα Βίρβου περιγράφει τη ζωή των θεσσαλών αγροτών τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, εποχή που η γη ανήκε σε λίγους γαιοκτήμονες. Από τα αμιγώς ποιητικά έργα του θαυμάζω τους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» του Διονυσίου Σολωμού: όταν με άγνοια κινδύνου έφερε σε επαφή με ένα μεγάλο κοινό το απίστευτης συμπύκνωσης ποιητικό κείμενο για «το καλυβάκι» που ανυπότακτο κράτησε ψηλά την ιδέα της ελευθερίας.

Τα τελευταία χρόνια έχασε την επαφή επειδή, όπως το παθαίνουν πολλοί, υποτίμησε την αξία των λαϊκών έργων του και προσπάθησε να επινοήσει έναν νέο καλλιτεχνικό εαυτό του στην περιοχή του «υψηλού». Ατυχος υπήρξε και με τις διασκευές της δουλειάς του: οι θεράποντες αυτού που σήμερα λέμε «έντεχνο τραγούδι» ουσιαστικά αδιαφόρησαν για το έργο του, απλώς προσπάθησαν να μεταγράψουν τους ρυθμούς του σε ηλεκτρική συσκευασία, αλλοιώνοντας ακόμα και τους στίχους. Ο θάνατός του επιτρέπει να ανασύρουμε τις στιβαρές μουσικές προτάσεις του, μιας εποχής τη μεταπολίτευση που η πνευματικότητα και η καλλιτεχνική συγκίνηση ήταν ακόμα αξίες διεκδικούμενες.