Ελλάδα και εργατικά δυστυχήματα

Ο θάνατος σε εργατικό δυστύχημα ενός εργαζόμενου, που επιπλέον είναι σύζυγος και πατέρας παιδιών, για τους οικείους του είναι μια τραγωδία. Η απώλεια του ανθρώπου σου δεν αντέχεται. Κι είναι ορθή η απαίτηση των σωματείων της Ναυπηγοεπισκευαστικής Ζώνης στο Πέραμα, όπου έχασε τη ζωή του ένας 47χρονος εργάτης, να ενταθούν τα μέτρα ασφάλειας προκειμένου να αποφευχθούν άλλα ανάλογα περιστατικά.

Αναπόφευκτη είναι η παρουσία και των κομμάτων, ιδίως αυτών που παραδοσιακά έχουν τον ρόλο του εκπροσώπου των εργαζομένων, του εκφραστή των συμφερόντων τους (έστω κι αν είναι αυτόκλητος). Στα κόμματα αυτά συγκαταλέγεται και ο ΣΥΡΙΖΑ. Η ανακοίνωση που εξέδωσε, σύμφωνα με την οποία ζητά «να υπάρξει πλήρης διερεύνηση των αιτιών της νέας τραγωδίας και απόδοση ευθυνών για το εργατικό δυστύχημα», στο σημείο αυτό είναι σωστή. Η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ, όμως, προσθέτει ότι το δυστύχημα «ήρθε να προστεθεί στον μακρύ και αυξανόμενο κατάλογο των εργατικών ατυχημάτων των τελευταίων ετών με τη χώρα μας να καταλαμβάνει μία από τις χειρότερες θέσεις στην ΕΕ».

Αυτό δεν ισχύει, είναι ψέμα. Η Ελλάδα δεν καταλαμβάνει, τα τελευταία χρόνια, μια από τις χειρότερες θέσεις στην ΕΕ στα εργατικά ατυχήματα και δυστυχήματα. Κι είναι πολύ εύκολο να το διαπιστώσει κανείς, επισκεπτόμενος την ιστοσελίδα της Eurostat, της στατιστικής υπηρεσίας της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Τα στοιχεία που υπάρχουν επεξεργασμένα φτάνουν, βεβαίως, στο 2020, αλλά η Ελλάδα είναι πολύ χαμηλά στους δείκτες. Μένω μόνο στο 2020: τα θανάσιμα εργατικά δυστυχήματα στη χώρα την κατατάσσουν τέταρτη από το τέλος, ανάμεσα σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Σε ανάλογη θέση βρίσκεται και τα προηγούμενα χρόνια.

Το 2020, στην Ελλάδα, καταγράφηκαν 33 εργατικά δυστυχήματα. Σε ολόκληρη την ΕΕ την ίδια χρονιά καταγράφηκαν 3.355 εργατικά δυστυχήματα, 53 θάνατοι λιγότεροι σε σύγκριση με το 2019. Για να αξιολογήσει τις χώρες, η Eurostat μετρά τα ποσοστά θανατηφόρων επιπτώσεων από δυστύχημα ανά 100.000 απασχολούμενους και εισάγει μερικές αυθαίρετες προϋποθέσεις, κυρίως προϋποθέτει ότι τα σχετικά μεγέθη των οικονομικών δραστηριοτήτων σε κάθε εθνική οικονομία είναι τα ίδια με αυτά της ΕΕ συνολικά. Σύμφωνα με τη μέτρηση αυτή, οι πέντε πρώτες χώρες σε εργατικά δυστυχήματα είναι η Κύπρος, η Βουλγαρία, η Ιταλία, η Ρουμανία και η Λιθουανία. Και οι πέντε τελευταίες είναι η Φινλανδία, η Ελλάδα, η Γερμανία, η Σουηδία και η Ολλανδία, με λιγότερα από 1,5 θανατηφόρα ατυχήματα ανά 100.000 απασχολούμενους το 2020. Με αλλαγή κάποιων στατιστικών κριτηρίων, η σειρά δεν αλλάζει: Κύπρος και Βουλγαρία έχουν τα περισσότερα θανατηφόρα δυστυχήματα, ενώ η τελική πεντάδα είναι η ίδια – απλώς, η Ελλάδα βρίσκεται πέμπτη και όχι τέταρτη από το τέλος.

Μια βασική αιτία πολλών από τα δυστυχήματα είναι το έλλειμμα μέτρων προστασίας – σε πολλές χώρες οι επιχειρήσεις παραβιάζουν ευκολότερα τα προστατευτικά μέτρα όπως ορίζονται από την εργατική νομοθεσία. Προφανώς, ένας άλλος παράγων που δεν καταμετράται στις στατιστικές είναι οι εργασίες που υποκρύπτουν περισσότερους κινδύνους και, ιδίως, η βαριά βιομηχανία και οι κατασκευές – πάνω από το ένα πέμπτο όλων των θανατηφόρων εργατικών δυστυχημάτων στην ΕΕ έλαβαν χώρα στον κατασκευαστικό τομέα. Σε καμία περίπτωση, πάντως, από πουθενά δεν προκύπτει το συμπέρασμα που χρησιμοποιεί η ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ – ενός κόμματος που επλήγη στις πρόσφατες εκλογές και από την αναξιοπιστία των επιχειρημάτων και των θέσεών του, καθώς και από την ευκολία στην επίκληση fake news. Και δεν είναι φρόνιμο να συνεχίζει την ίδια μέθοδο.

Ενας αταξινόμητος ριζοσπάστης

Τον Θόδωρο Πάγκαλο τον θυμάμαι σχεδόν παιδί, όταν θέλοντας να γίνω δημοσιογράφος άρχισα να πηγαίνω στο «Αντί». Ηταν νέος και οξύνους, η ζωή μας όλη ένα βράδυ δικό του -και το χειρόγραφό του έσπαζε κόκαλα. Τα μετέπειτα χρόνια, υπουργός και βουλευτής του ΠΑΣΟΚ πια εκείνος, κανονικός (ας πούμε) δημοσιογράφος εγώ στο ιστορικό περιοδικό, έζησα τους επαίνους όσων τον είχαν ζήσει δημοσιογραφικά για την οξυδέρκειά του – ακόμα κι όταν το «Αντί» βρέθηκε με τον Πάγκαλο στα μαχαίρια.

Προσωπικά, τον θαύμαζα για την αντισυμβατικότητά του – ή μάλλον για τη δεξιότητά του να παντρεύει την αντισυμβατικότητα με την υπεράσπιση κρατικών σχεδίων που συχνά περιείχαν πολλά στραβά. Ηταν ένας αταξινόμητος ριζοσπάστης που εργάστηκε για τη χώρα ενταγμένος στο ΠΑΣΟΚ, στις διάφορες φάσεις του. Από τα νιάτα του, με τις υπαρξιστικές αναζητήσεις και τα φοιτητικά χρόνια στο Παρίσι μέχρι τα ύστερα χρόνια της χρεοκοπίας και των μνημονίων, που συμπυκνώνονται στο αυτοκριτικό «Μαζί τα φάγαμε», δεν χώρεσε σε σχήματα, πολιτικές πλατφόρμες και κομματικά κλισέ. Γι’ αυτό μισήθηκε πολύ – πολλοί απ’ όσους τον μίσησαν κλαίνε σήμερα την απώλειά του. Ε, βέβαια, τώρα, διαβαίνοντας την Αχερουσία, είναι ακίνδυνος. Αρα, επιτέλους, χειραγωγήσιμος.