«Γυμνοί» από νομικά όπλα οι Βρετανοί για τα Γλυπτά

Δεν υπάρχει κανένα νομικό επιχείρημα πάνω στο οποίο μπορεί να βασιστεί η πάγια αρνητική στάση της Βρετανίας σχετικά με τον επαναπατρισμό των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα. Αυτό υποστηρίζει στην εκτενή μελέτη της η νομικός και ερευνήτρια του Εθνικoύ Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών στο Κέντρο Μελετών και Eρευνας Διοικητικών και Πολιτικών Επιστημών, Κάθριν Τίτι. Η μελέτη αποτελεί και τον πυρήνα του βιβλίου της που μόλις κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο Springer υπό τον τίτλο «Τα Μάρμαρα του Παρθενώνα και το Διεθνές Δίκαιο» (φωτογραφία) – «το πρώτο νομικού περιεχομένου στο οποίο αποσαφηνίζεται το νέο διεθνές εθιμικό δίκαιο σχετικά με την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που απομακρύνθηκαν παράνομα από το αρχικό τους πλαίσιο».

Το επιχείρημα της Βρετανίας για την άρνηση επιστροφής είναι διττό: η απόκτησή τους κατά τον 19ο αι. από τον λόρδο Ελγιν ήταν νόμιμη σύμφωνα με τους νόμους και τα έθιμα της εποχής, και καθώς ο νόμος δεν έχει αναδρομική ισχύ δεν μπορεί να εφαρμοστεί η ισχύουσα νομοθεσία που αφορά την παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών.

Στο νέο της βιβλίο η νομικός αντικρούει σημείο προς σημείο τα παραπάνω επιχειρήματα ανατρέχοντας στην ιστορία της απόσπασης και αναλύοντας τα οθωμανικά έγγραφα, την αλληλογραφία του λόρδου Ελγιν και την έκθεση του βρετανικού κοινοβουλίου. Σύμφωνα με τη συγγραφέα η οικειοποίηση των Γλυπτών ήταν παράνομη, καθώς ο λόρδος Ελγιν δεν θα μπορούσε να τα αφαιρέσει χωρίς να δωροδοκήσει πολλούς από τους οθωμανούς αξιωματούχους που διοικούσαν την Αθήνα εκείνη την εποχή.

Επισημαίνει, δε, ότι η διεθνής νομολογία κλίνει προς την πλευρά του ελληνικού αιτήματος και υπενθυμίζει την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου του 1962 στην υπόθεση του ναού Πρέα Βιχεάρ, βάσει της οποίας η Ταϊλάνδη υποχρεώθηκε να επιστρέψει στην Καμπότζη ορισμένα αντικείμενα που είχαν αφαιρεθεί από το μνημείο. Εν κατακλείδι στρέφεται στο εθιμικό δίκαιο, ένα σύνολο άγραφων κανόνων του Διεθνούς Δικαίου, το οποίο τις τελευταίες δεκαετίες έχει λειτουργήσει προς την κατεύθυνση του επαναπατρισμού πολλών αριστουργημάτων, τα οποία αφαιρέθηκαν παράνομα ή υπό αθέμιτες συνθήκες.

Η συγγραφέας εκτιμά ότι το βιβλίο θα χρησιμεύσει στην αντιπαράθεση σχετικά με τον επαναπατρισμό παράνομα διακινηθέντων προϊόντων της πολιτιστικής κληρονομιάς και θα παράσχει επιχειρήματα τόσο στους έλληνες διαπραγματευτές όσο και στους βρετανούς διανοούμενους και πολιτικούς που έχουν ταχθεί υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Αθήνα.