Η Δύση παγιδευμένη μεταξύ φόβου και ελπίδας

Οι δυτικές πρωτεύουσες παρέμειναν σιωπηλές κατά τη διάρκεια της προεδρικής εκστρατείας στην Τουρκία ελπίζοντας  ότι η αλλοπρόσαλλη εικοσαετής διακυβέρνηση του Ταγίπ Ερντογάν θα έκλεινε αιφνιδιαστικά. Ομως τώρα που του δόθηκε η εμφατική λαϊκή εντολή για τρίτη θητεία, η Δύση βρίσκεται μεταξύ φόβου και ελπίδας.

Φοβάται ότι ο Ερντογάν θα εκμεταλλευτεί το αποτέλεσμα για να απομακρύνει της χώρα του, που είναι ιδρυτικό μέλος του ΝΑΤΟ, ακόμη περισσότερο από τη φιλελεύθερη κοσμική Δύση, αλλά ελπίζει ότι, καθώς δεν έχει δικαίωμα να είναι εκ νέου υποψήφιος και έτσι απαλλαγμένος από την ανάγκη να ικανοποιεί ένα εθνικιστικό εκλογικό σώμα για το υπόλοιπο της πολιτικής του ζωής, μπορεί τουλάχιστον να είναι ανοιχτός σε προτάσεις και να βασίσει την εξωτερική του πολιτική σε κάτι άλλο εκτός από την αυτοσυντήρηση.

Το άμεσο ζήτημα είναι να μην πέσει στην αγκαλιά του Βλαντίμιρ Πούτιν. Λίγοι δυτικοί διπλωμάτες είναι αισιόδοξοι. Ενας από αυτούς λέει: «Στο παρελθόν ο Ερντογάν είχε μετατρέψει τη συναλλαγή σχεδόν σε μορφή τέχνης και στη συνέχεια σε ιδεολογία. Αλλά πρόσφατα έχει εξελιχθεί σε μια πραγματική αντιπάθεια προς τις δυτικές αξίες και την αλαζονεία».

Η πρώτη δοκιμασία του Ερντογάν θα έρθει στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους, όπου θα του ζητηθεί να άρει το βέτο για την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.  Η Σουηδία, η οποία έχει μεγαλύτερο κουρδικό πληθυσμό από τη Φινλανδία, λέει ότι δυσκολεύεται να εκλογικεύσει ορισμένες από τις απαιτήσεις του Ερντογάν, μεταξύ άλλων για την έκδοση 140 Κούρδων.

Οι αξιωματούχοι προσποιούνται ότι η ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ αποτελεί αυτόνομο ζήτημα, αλλά στην πράξη οι περισσότεροι το βλέπουν να συνδέεται με τις μπλοκαρισμένες πωλήσεις όπλων των ΗΠΑ στην Τουρκία, για να μην αναφέρουμε το μελλοντικό καθεστώς της συστοιχίας πυραύλων S-400 που αγόρασε η Αγκυρα από τη Ρωσία. Ο Τζο Μπάιντεν, παρά το γεγονός ότι αποκαλεί τον Ερντογάν απολυταρχικό, είναι πρόθυμος να άρει το μπλοκάρισμα, να εγκρίνει την πώληση αεροσκαφών F16 αξίας 20 δισ. δολαρίων και να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο με την Τουρκία.

Αλλά ακόμη και μια πώληση όπλων δεν θα τερμάτιζε από μόνη της την αντίσταση του Ερντογάν στις δυτικές προσπάθειες να τον αποσυνδέσει από τον Πούτιν. Η Τουρκία απλώς δεν είναι πρόθυμη να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία και η Ουάσιγκτον δεν είναι πρόθυμη να επιβάλει δευτερογενείς κυρώσεις στην Τουρκία, φοβούμενη ότι αυτό θα οδηγούσε τον Ερντογάν στην αγκαλιά του Πούτιν.

Γενικότερα, η Δύση ευνοεί τα σχέδια του Ερντογάν για μείωση των εντάσεων με τους γείτονές του, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας, της Συρίας, της Αιγύπτου και της Αρμενίας. Από ορισμένες συγκεκριμένες απόψεις, ακόμη και η επανεκλογή του Ερντογάν αποτελεί ευλογία για τη Δύση. Με το ιστορικό του για τα ανθρώπινα δικαιώματα το αίτημά του για ένταξη στην ΕΕ, που έχει ανασταλεί από το 2018, θα συνεχίσει να εκκρεμεί, κάτι που θα ήταν λιγότερο εύκολο αν είχε εκλεγεί ο αντίπαλος του Ερντογάν, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου.