Το ποτάμι φτιάχνει την κοίτη του

Το ΠΑΣΟΚ είναι το κόμμα που πλήρωσε, περισσότερο απ’ όλα, όχι τις ευθύνες του στη χρεοκοπία της χώρας, αλλά τους χειρισμούς του, την περίοδο 2009-2019, στην προσπάθειά του να την αποτρέψει – και από το 2015 και μετά, την ενεργό συμμετοχή του στο μπλοκ των δυνάμεων που υπερασπίστηκαν τη δημοκρατία, τους θεσμούς και το ευρωπαϊκό κεκτημένο της Ελλάδας. Ιδίως την περίοδο της δικομματικής κυβέρνησης Σαμαρά – Βενιζέλου, η πολιτική του είχε σαφήνεια, μέτωπα και καθαρούς στόχους. Αργότερα, το 2015, στο καταστροφικό δημοψήφισμα για τη χώρα, το ΠΑΣΟΚ συντάχθηκε με το κίνημα Μένουμε Ευρώπη, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη σωτηρία της Ελλάδας από τους μαθητευόμενους μάγους του λαϊκισμού, τον Αλέξη Τσίπρα, τον Γιάνη Βαρουφάκη και τον Πάνο Καμμένο. Και κατόπιν, τη δεύτερη περίοδο διακυβέρνησης από τους ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, το ΠΑΣΟΚ άσκησε αδυσώπητη κριτική στις στρατηγικές της στασιμοχρεοκοπίας, κατά τη διατύπωση του Ευάγγελου Βενιζέλου, που συνέβαλαν στο βάλτωμα της οικονομίας και στην αφαίμαξη της μεσαίας τάξης. Η επικεφαλής του ΠΑΣΟΚ και στη συνέχεια του ΚΙΝΑΛ, Φώφη Γεννηματά, αν και έδωσε έμφαση στο παπανδρεϊκό παρελθόν του ΠΑΣΟΚ, ουδέποτε επιχείρησε να σχετικοποιήσει τη στάση του κόμματος απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ και στις πολιτικές του. Την ίδια στάση κράτησε και μετά το 2019 και την ανάληψη της διακυβέρνησης από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης, μολονότι σε μεγάλο βαθμό ψηφίστηκε και από μέλη και φίλους του ΠΑΣΟΚ για τους οποίους η αντιΣΥΡΙΖΑ στάση ήταν υπόθεση πολιτικής συνέπειας, άλλαξε άρδην τη δοσολογία. Επί της αρχηγίας του, το ΠΑΣΟΚ σαν να ξέχασε τον ρόλο του ΣΥΡΙΖΑ τα χρόνια της κρίσης, υιοθέτησε έναν ξερό (και κενό) αντιπολιτευτικό λόγο που, πολύ σύντομα, εξαέρωσε τη δυναμική της εκλογής του. Η αποκάλυψη της παρακολούθησής του από τις μυστικές υπηρεσίες («το λάθος της κυβέρνησης», κατά τη διατύπωση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη) του έδωσε τη δυνατότητα να προσωποποιήσει την αντικυβερνητική ρητορική του. Ο αντιμητσοτακισμός, που είναι η βάση των πολιτικών παρεμβάσεων του σημερινού ΠΑΣΟΚ, λειτουργεί ως προπέτασμα της απουσίας κάθε ίχνους εκσυγχρονιστικής πρότασης για τη χώρα.

Ετσι πορεύεται και την προεκλογική περίοδο. Μάλιστα, χρησιμοποιώντας μια γλώσσα απόλυτης απαξίωσης του Πρωθυπουργού και της πολιτικής του, την οποία θεωρεί δημοσιονομικά αποτυχημένη. Η στάση του στη διάρκεια του ντιμπέιτ, να μη χαιρετήσει τον Πρωθυπουργό, δείχνει ότι στο μυαλό του έχει την εμβάθυνση της ρήξης με το πολιτικό κόμμα με το οποίο το ΠΑΣΟΚ συγκυβέρνησε την πιο κρίσιμη φάση της κρίσης – αλλά και με το πολιτικό πρόσωπο που εξελέγη και στη ΝΔ και στην κυβέρνηση επαγγελλόμενο ακριβώς ό,τι και το ΠΑΣΟΚ υπεράσπισε την κρίσιμη εκείνη εποχή. Η στάση αυτή γίνεται αλλοπρόσαλλη, όταν στηρίζεται σε λογικά άλματα και ιμπρεσιονισμούς – όπως, π.χ., η πρόταση για έναν άλλο πρωθυπουργό που τον κρατάει κρυφό για έκπληξη.

Με αυτά δεδομένα, δεν μπορώ να κατανοήσω τη δυσαρέσκεια ορισμένων στο ΠΑΣΟΚ, που δηλώνουν ενοχλημένοι από την κατ’ επανάληψη δήλωση του Μητσοτάκη ότι, αν ο Νίκος Ανδρουλάκης προτείνει συγκυβέρνηση ΝΔ – ΠΑΣΟΚ σε περίπτωση που το μετεκλογικό αποτέλεσμα επιτρέψει, η ΝΔ δεν θα συναινέσει. Αν η στάση του ΠΑΣΟΚ υπονομεύει προεκλογικά τη μίνιμουμ συναίνεση στην οποία υποτίθεται ότι στηρίζεται η απλή αναλογική, γιατί αυτή η στάση να αλλάξει στη συνέχεια. Την πιθανότητα κυβερνητικής συνεργασίας ΝΔ – ΠΑΣΟΚ, πριν την αποκλείσει ο Μητσοτάκης, την έχει δυναμιτίσει ο Ανδρουλάκης.

Κάθε επιλογή έχει συνέπειες. Το ποτάμι φτιάχνει την κοίτη του.

Ενας διαρκής εμφύλιος

Η επίσκεψη ενός πολιτικού αρχηγού στα προεκλογικά κέντρα των αντιπάλων του κανονικά θα έπρεπε να χαιρετίζεται ως έκφραση πολιτισμού και, ειδικά στον καιρό μας, ως επιστροφή στην κανονικότητα – κατά την οποία, οι διαφορετικές απόψεις των κομμάτων για τον τρόπο με τον οποίο θα κυβερνηθεί η χώρα είναι απλώς διαφορές στρατηγικής σε έναν κοινό στόχο, που δεν μπορεί παρά να είναι η ευημερία και η ασφάλεια των πολιτών της.

Η στάση των μελών του ΜέΡΑ25, που αρνήθηκαν να δώσουν το χέρι τους στον Πρωθυπουργό, όταν επισκέφτηκε το περίπτερό τους για να τους χαιρετήσει, δείχνει ότι για μερίδα των πολιτικών δυνάμεων όλα αυτά δεν έχουν σημασία. Σημασία έχει, αντίθετα, ο φανατισμός και η εμμονή στις ρήξεις – που, ως γνωστόν, δεν συμπεριλαμβάνουν όλους τους πολίτες αλλά, κυρίως, όσους συμφωνούν με τη γραμμή του κόμματος. Η κεντρική επιδοκιμασία από το κόμμα της γαϊδουριάς ακοινώνητων στην ουσία ανθρώπων δείχνει ότι, για μερίδα του χώρου που αυτοπροσδιορίζεται στην ευρύτερη Αριστερά, η στρατηγική ήταν και παραμένει ένας οιονεί εμφύλιος. Ή εμείς ή αυτοί.