«Η παρτιτούρα {LF}πρέπει να είναι πάνω από τον εγωισμό {LF}του ερμηνευτή»

Με τρία αριστουργήματα του ρεπερτορίου της μουσικής δωματίου με την υπογραφή δύο μεγάλων ρομαντικών συνθετών αναμετρώνται τρεις νέοι σολίστες που διαγράφουν σημαντική πορεία. Ο βιολονίστας Αλέξανδρος Γαβριηλίδης-Πέτριν, ο τσελίστας Τίμος Γαβριηλίδης-Πέτριν και ο πιανίστας Κωνσταντίνος Δεστούνης παρουσιάζουν αύριο στην αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος» το Adagio σε μι ύφεση μείζονα («Νυχτερινό) και το Τρίο με πιάνο αρ. 2 σε μι ύφεση μείζονα του Φραντς Σούμπερτ, αλλά και το Τρίο αρ. 2 σε ντο μείζονα του Γιοχάννες Μπραμς.

Πρόκειται για ώριμα έργα, πλούσια αλλά και πολύπλοκα, εξηγεί ο βιολονίστας Αλέξανδρος Γαβριηλίδης-Πέτριν. «Είναι για μας πρόκληση να τα αντιμετωπίσουμε και ειδικά με ένα ανσάμπλ που δεν έχουμε ξαναπαίξει μαζί». Πρόκληση είναι όμως για τον τσελίστα Τίμο Γαβριηλίδη-Πέτριν, πέρα από την ομορφιά των έργων αυτών που διαπερνά τον χρόνο, οι μεταβολές που επέρχονται. «Η διάθεση του καλλιτέχνη αλλάζει, όπως και η ματιά του, μέσα από νέες πληροφορίες που αναδύονται από την έρευνά του. Οταν ξεκίνησα τις σπουδές μου, για παράδειγμα, και έπαιξα το Τρίο αρ. 2 σε ντο μείζονα του Γιοχάνες Μπραμς δεν γνώριζα πολλά για τη ζωή του συνθέτη και το στυλ του. Μελετώντας πέρα από τις παρτιτούρες τη διαδρομή του, τις συνθήκες που μεγάλωσε, τις επιλογές τους ή τις συνήθειές του μπορείς να αποκωδικοποιήσεις πολλά από αυτά που αποτύπωσε στις δημιουργίες του. Ο Σούμπερτ επίσης έζησε δύσκολα, μέσα στη φτώχεια και στις αρρώστιες. Πολλά από τα έργα του – ιδίως στα τελευταία, όπως τα έργα που θα παίξουμε και που τα συνέθεσε λίγο πριν πεθάνει – διαπερνώνται από την αγωνία του θανάτου. Ακόμη και στις πιο χαρούμενες εκφάνσεις της μουσικής του κρύβεται πάντα μια θλίψη, μια βαθιά ανησυχία. Ο Μπραμς ήταν πολύ κοντά στις δημοτικές ρίζες της πατρίδας του. Διαφαίνονται ξεκάθαρα στα έργα του τσιγγάνικες επιρροές καθώς και το φολκ στοιχείο».

«Είμαστε αγγελιοφόροι»

Αλλωστε, όπως τονίζουν και οι δύο σολίστες, ο τρόπος που ζει κάθε δημιουργός καθοδηγεί, κατά κάποιον τρόπο, το πώς και τι θα γράψει. «Οι συνθέτες αυτοί είναι συνδεδεμένοι με τον τόπο τους, τον τρόπο που ζούσαν οι άνθρωποι γύρω τους. Επεδίωκαν να αποτυπώνεται η παράδοση της χώρας τους στα έργα τους διότι έτσι δήλωναν την καταγωγή τους». Τα έργα των συνθετών και στη συνέχεια οι ερμηνείες τους από τους σολίστες γίνονται καθρέφτης της προσωπικότητάς τους, η οποία βρίσκει πάντα τρόπο να αναδυθεί. Ο Αλέξανδρος Γαβριηλίδης-Πέτριν συμπληρώνει: «Οι ερμηνευτές είμαστε οι αγγελιοφόροι όσων έχει γράψει ο συνθέτης. Μέσα από τις νότες περνάμε την ερμηνεία μας προς το κοινό. Για να επιτευχθεί αυτό θα πρέπει να έχουμε και έναν τρόπο ζωής που να μας οδηγεί στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Αυτό σημαίνει βαθιά μελέτη και γνώση πέρα από τις παρτιτούρες. Να κατανοήσουμε γιατί ο συνθέτης επέλεξε τον συγκεκριμένο τρόπο για να γράψει και βέβαια πώς το αντιλαμβανόμαστε και πώς θα το ερμηνεύουμε».

Η δική τους μάχη κάθε φορά ως σολίστες είναι να μπουν όσο μπορούν στο μυαλό του δημιουργού και να αποκωδικοποιήσουν αυτό που έγραψε. Αλλά και αυτό δεν αρκεί, τονίζει ο Τίμος Αλέξανδρος Γαβριηλίδης-Πέτριν: «Είναι ευθύνη να βάλουμε τη δική μας ματιά, την προσωπική πινελιά, η οποία πρέπει να γίνεται με ισορροπημένο τρόπο χωρίς να καλύπτει το νόημα του έργου». Αραγε ποια είναι τα όρια παρέμβασης του ερμηνευτή; «Το κείμενο του συνθέτη πρέπει να είναι η βίβλος μας, διότι περνούσαν μια μεγάλη αγωνία μέχρι να το γράψουν. Είναι κάτι που έρχεται από την ψυχή τους και επιθυμούν να είναι όσο το δυνατόν πιο κατανοητό για να το ερμηνεύσει ο μουσικός σωστά. Οι ιδέες μας πρέπει να αποτυπώνονται πάντα με σεβασμό στη δημιουργία του συνθέτη. Η ερμηνεία μας πρέπει να προέρχεται μέσα από βαθιά γνώση και μελέτη για το έργο και τη ζωή του συνθέτη. Μόνο έτσι γίνεται ακλόνητη η όποια ερμηνευτική πρόταση. Η παρτιτούρα πρέπει να είναι πάνω από τον εγωισμό του ερμηνευτή».

Τα σπουδαία έργα είναι πάντα το ισχυρό δέλεαρ για το κατά πόσο θα ανταποκριθεί το μουσικόφιλο κοινό. Ωστόσο όπως εξηγεί ο Κωνσταντίνος Δεστούνης «βρισκόμαστε σε μια εποχή που και οι ερμηνευτές δημιουργούν τη δική τους δυναμική προσέλευσης». Προς επίρρωση της παραπάνω άποψης αρκεί κανείς να δει πόσο ισχυρή είναι η λάμψη των μεγάλων ονομάτων της όπερας ή των σολίστ και των αρχιμουσικών ανά τον κόσμο. Κανέναν από τους τρεις σημαντικούς σολίστες της αυριανής συναυλίας δεν δείχνει να τον απασχολεί κάτι τέτοιο, αλλά το βέβαιο είναι πως θα παίξουν σε μια κατάμεστη αίθουσα.

Ολοκληρωμένη εικόνα

Για τον Κωνσταντίνο Δεστούνη «τα τρία αυτά έργα που θα παρουσιάσουμε με τον Αλέξανδρο και τον Τίμο Γαβριηλίδη-Πέτριν είναι λόγος που αγάπησα τη μουσική και τον ήχο του πιάνου. Τα συγκεκριμένα έργα τα ακούγαμε μέσα στο αυτοκίνητο με την οικογένειά μου σε κασέτα. Αυτή τη συναυλία την περίμενα περισσότερο από 20 χρόνια γιατί τα συγκεκριμένα έργα δεν τα είχα παίξει. Οσες φορές είχε τύχει να παίξω με πιάνο, βιολί και τσέλο λόγω προγραμματισμού ή άλλων περιορισμών δεν ήταν εφικτό». Εξηγεί επίσης ότι η επιλογή των έργων από τους φερέλπιδες σολίστες δεν ήταν τυχαία: «Θεωρήσαμε ότι έτσι δημιουργείται μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα του γερμανοαυστριακού ρομαντισμού. To Τρίο του Σούμπερτ περιγράφει με απλότητα όλη τη ζωή, σου μιλάει κατευθείαν με την αμεσότητά του στην ψυχή. Είναι πιο εσωτερικό. Το Τρίο του Μπραμς, από την άλλη, είναι πιο ογκώδες, πιο δραματικό, πιο παθιασμένο».

Και στα τρία αυτά έργα, τονίζει ο Κωνσταντίνος Δεστούνης, αντανακλάται η προσωπικότητα των ανυπέρβλητων αυτών συνθετών. «Οι δημιουργοί δεν μπορούν να γράψουν κάτι που να είναι μακριά από την ιδιοσυγκρασία τους, αλλά ούτε και οι ερμηνευτές μπορούν να παίξουν χωρίς να αποκαλυφθεί ο χαρακτήρας τους. Είναι όπως ο γραφικός χαρακτήρας μας».